III OSK 166/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt III SAB/Kr 110/17 w sprawie skargi A.B. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie złożenia propozycji nowych warunków pełnienia służby postanawia umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt III SAB/Kr 110/17 oddalił skargę A.B. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie złożenia propozycji nowych warunków pełnienia służby. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A.B., zarzucając organowi naruszenie art. 165 ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.) w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W dniu 20 stycznia 2021 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo organu informujące o śmierci A.B. Wskazując na tę okoliczność organ wniósł o umorzenie niniejszego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z uwagi na fakt, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej. Następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął odpis skrócony aktu zgonu, sporządzony przez Kierownika Urzędu Cywilnego w Gorlicach, z którego wynika, że A.B. zmarła w dniu [...] lipca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Wyjaśnić należy, iż w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Mogą jednak występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki będą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji to sąd administracyjny musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania takiej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego należy rozumieć jako prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiot niniejszego postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków A.B., będących ściśle związanych z jej osobą i nieprzechodzących z tego powodu na jej następców prawnych. Dotyczy on bowiem bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie złożenia wyżej wymienionej propozycji nowych warunków pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej, a zatem z chwilą jej śmierci realizacja omawianego uprawniania staje się bezprzedmiotowa. Ponadto udziału w sprawie nie zgłosiła żadna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik niniejszego postępowania. Z tego względu postępowanie sądowe, zainicjowane skargą kasacyjną A.B., należało umorzyć. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wskazać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulujące zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. dotyczą sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej bądź jej oddalenia, a nie umorzenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.