III OSK 1629/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wyłączenie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej K. L. i P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 1/22 w sprawie ze skargi K. L. i P. L. na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie przekazania odwołania postanawia: wyłączyć sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie.

Wnioskiem z 19 kwietnia 2024 r. sędzia NSA Rafał Stasikowski zwrócił się - na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), o wyłączenie go od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej K. L. i P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 marca 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 1/22 w sprawie ze skargi K. L. i P. L. na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie przekazania odwołania. W uzasadnieniu wniosku sędzia podniósł, że zachodzą, w jego ocenie, okoliczności tego rodzaju, które w odczuciu stron oraz w odbiorze społecznym mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie oraz podważyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Wskazał, że stroną postępowania jest P. L., który – w założeniu sędziego – jest jego kolegą z pracy, z którym przez dość długi okres był zatrudniony w ramach [...]. Ich wspólne zatrudnienie ustało przed laty, lecz sędzia nie wyklucza, iż możliwe jest odszukanie w internecie informacji na ten temat, które mogą zostać zinterpretowane jako rodzące wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sędzia NSA Rafał Stasikowski podkreślił, iż obecnie nie utrzymuje ze stroną relacji, niemniej w takiej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga powstrzymania się od orzekania w sprawie, mimo iż byłby w stanie zachować bezstronność i niezawisłość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami rozdziału 5 działu I p.p.s.a. Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane). Mając na uwadze, że wystąpienie takich okoliczności dostrzegł sam sędzia NSA Rafał Stasikowski, należy uznać, że zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji prawnej wyłączenia sędziego na jego wniosek. Jakkolwiek w sytuacji nieutrzymywania obecnie relacji ze stroną postępowania nie występuje rzeczywiste zagrożenie co do bezstronności ww. sędziego, to wątpliwości w tym przedmiocie mogą pojawić się w ocenie zewnętrznego obserwatora. Niewątpliwie zatem wyłączenie od orzekania sędziego może przyczynić do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości co do jego bezstronności we wskazanej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 p.p.s.a. wyłączył sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie.