III OSK 1555/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy P. z dnia 20 grudnia 2019 r. znak OŚN.6131.199.02.2029 w sprawie ze skarg kasacyjnych A. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 870/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego P. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 16 września 2024 r. nr SKO.4170.84-85.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji zezwalającej na wycięcie drzew postanawia wstrzymać wykonanie decyzji Wójta Gminy P. z dnia 20 grudnia 2019 r. znak OŚN.6131.199.02.2029.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA w Łodzi, Sąd I instancji) wyrokiem z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 870/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego P. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 16 września 2024 r. nr SKO.4170.84-85.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji zezwalającej na wycięcie drzew, w pkt 1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2020 r. nr SKO.4170.57.2020, SKO.4170.61.2020, a w pkt 2. zasądził zwrot kosztów postępowania. Skargi kasacyjne od ww. wyroku z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 870/24 wywiodła A. oraz SKO w Łodzi. W piśmie z 10 czerwca 2025 r. A. (dalej: wnioskodawca) wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy P. z dnia 20 grudnia 2019 r. znak OŚN.6131.199.02.2029. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dokonanie nasadzenia 1503 drzew do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA wiązać się może z niepowetowaną szkodą i nieodwracalnymi skutkami jakie mogą nastąpić w majątku wnioskodawcy. Wykonanie pierwszego etapu decyzji w postaci nasadzenia 1503 drzew wiąże się z koniecznością poniesienia znaczących nakładów finansowych, które nie będą do odzyskania. Co więcej efekty nasądzenia będą nieodwracalne wobec upływu czasu i przyrodniczej adaptacji drzew do warunków przyrodniczych. Trudno też sobie wyobrazić sytuacje w której wnioskodawca usuwałby te drzewa/sadzonki bo będą one nieużyteczne, nie do wykorzystania, zatem doszłoby do zmarnowania materiału przyrodniczego co przynosi odwrotny efekt w stosunku do zakładanego przez ustawę o ochronie przyrodzie. Natomiast poniesione koszty nasadzenia które są znaczne zostaną zainwestowane w działania nieuzasadnione, nikt nie dokona ich zwrotu. Koszt nasadzenia drzew zakładając, że musza być one odpowiedniej jakości gwarantującej adaptacje oraz określonej wysokości i szerokości (zakup, posadzenie, zabezpieczenie, pielęgnacja) szacowany jest na minimum 1.640,871.00 zł (kosztorys w załączeniu). Kosztorys sporządzono w oparciu o powszechnie dostępne dane hurtowe podmiotów zawodowo trudniących się produkcją sadzonek i sadzeniem drzew. Wnioskodawca zaznaczył, że w przypadku późniejszego uchylenia decyzji nie istnieje realna możliwość odzyskania poniesionych środków oraz nie istnieje możliwość cofnięcia efektów wykonania decyzji, ponieważ drzewa zostaną już posadzone i przyrodniczo zaczną funkcjonować i adaptować się w środowisku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej. Treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, który w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 stwierdził, że zwrot normatywny "w granicach danej sprawy" odnosi się do postępowania, którego przedmiotem jest sprawa wykazująca tożsamość przedmiotową i podmiotową (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX, Wydanie 5, Warszawa 2013, s. 245-246). W niniejszej sprawie WSA w Łodzi wyrokiem z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 870/24 stwierdził nieważność zaskarżonej SKO z 16 września 2024 r. nr SKO.4170.84-85.2024 oraz decyzji SKO z 17 czerwca 2020 r. nr SKO.4170.57.2020, SKO.4170.61.2020. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uczyniono decyzję Wójta z 20 grudnia 2019 r. znak OŚN.6131.199.02.2029, której nieważność została stwierdzona ww. decyzją SKO z 17 czerwca 2020 r. Zgodnie zaś z art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Oznacza to, że decyzje SKO z 16 września 2024 r. oraz z 17 czerwca 2020 r. pozostając wprawdzie w obrocie nie wywołują skutków prawnych. W tym stanie rzeczy wniosek o wstrzymanie wykonania pozostającej w granicach niniejszej sprawy decyzji Wójta z 20 grudnia 2019 r. znak OŚN.6131.199.02.2029 jest dopuszczalny. Wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc zastosowanie ochrony tymczasowej, nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody zawarta w art. 61 § 3 p.p.s.a. oznacza, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. W niniejszej sprawie objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzja Wójta z 20 grudnia 2019 r. nakłada na wnioskodawcę m.in. obowiązek wykonania 1503 sztuk nasadzeń zastępczych w zamian za usunięte drzewa. Ww. powinność można zaliczyć do obowiązków o charakterze niepieniężnym. Mając na uwadze skalę nasadzeń, co do których obowiązany jest wnioskodawca tj. 1503 sztuk należy uznać, że wykonanie nałożonego obowiązku oznaczać będzie, że powrót do stanu poprzedniego będzie możliwy jedynie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wnioskodawca uprawdopodobnił również ww. okoliczności załączając kosztorys wykonania nasadzeń zastępczych. Wobec wystąpienia podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.