III OSK 1552/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2231/22 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2022 r. nr DKO-WOP.420/1777/2021/kc w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2231/22 oddalił skargę P.T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2022 r. nr DKO-WOP.420/1777/2021/kc, utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 listopada 2021 r. znak: WIOŚ-DWo-DzI.7062.1.12.2021.MSz o wymierzeniu P.T., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]", administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za przetwarzanie odpadów polegające na demontażu pojazdów autobusowych bez wymaganego zezwolenia. P.T. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie obowiązku uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł spowodować może dla niego trudne do odwrócenia skutki. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą, zatrudniając [...] osób, nie posiada wolnych środków finansowych, zaś ewentualne spieniężenie składników majątkowych jego firmy spowodowałoby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Przychody uzyskiwane z tej działalności w pierwszej kolejności przeznaczone są na pokrywanie kosztów osobowych, przy czym obecna struktura kosztów i obrotów wskazuje na bieżącą stratę. Czynności egzekucyjne polegające na potencjalnym zajęciu wierzytelności lub rachunków bankowych prowadzić mogą do utraty płynności finansowej lub zwolnienia pracowników, co prowadzić będzie do faktycznego zakończenia działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Również zajęcie należącej do niego nieruchomości i jej egzekucyjna sprzedaż prowadzić może do faktycznej likwidacji działalności gospodarczej. Zamknięcie przedsiębiorstwa skarżącego na skutek możliwych działań egzekucyjnych będzie zatem stanowić trudne do odwrócenia skutki zarówno dla pracowników skarżącego, jak i dla niego samego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek P.T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o wymierzeniu mu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia – nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że uiszczenie określonej kwoty pieniężnej spowoduje uszczerbek w majątku skarżącego w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Złożony w tej sprawie wniosek nie pozwala na tego rodzaju ocenę. W jego uzasadnieniu skarżący wprawdzie wskazał, iż prowadzi działalność gospodarczą, zatrudniając [...] osób, nie posiada wolnych środków finansowych, zaś ewentualne spieniężenie składników majątkowych jego firmy lub należącej do niego nieruchomości bądź też potencjalne czynności egzekucyjne w tym zakresie spowodowałyby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej i faktyczną jej likwidację – to jednak nie przedstawił żadnych dokumentów, które uwiarygadniałyby w/w okoliczności. Brak stosownego uzasadnienia wniosku uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę. Jednocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niewykazania przez skarżącego konkretnych okoliczności, które umożliwiłyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.