III OSK 1361/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia (...) o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II SAB/Kr 247/25, w sprawie ze skargi D. G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego (...) postanawia: dopuścić Stowarzyszenie (...) do udziału w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II SAB/Kr 247/25, oddalił skargę D. G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2026 r. Stowarzyszenie (...) (dalej również jako: "zgłaszający") zgłosiło swój udział w postępowaniu w przedmiotowej sprawie oraz wniosło o "uwzględnienie wniesionej skargi kasacyjnej" oraz rozważanie skierowania pytania prawnego do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie siedmiu sędziów. W uzasadnieniu wniosku zgłaszający wskazał, że jego misją jest działalność na rzecz upowszechniania i realizacji dobrego rządzenia przez doprowadzenie do przejrzystości i rozliczalności instytucji publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej świadomości własnych praw. Jednym z podstawowych elementów zapewniających rozliczalność działania władz jest jawność życia publicznego, a jednym z głównych celów organizacji jest nadzór obywatelski nad realizacją art. 61 Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgłaszający podkreślił też, że prowadzi poradnictwo w zakresie spraw związanych z prawem do informacji publicznej, jest często stroną postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących naruszeń ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz uczestnikiem tych postępowań jako organizacja społeczna. Zdaniem zgłaszającego, za zasadnością jego udziału w przedmiotowym postępowaniu przemawia wiedza i wieloletnie doświadczenie w obszarze prawa dostępu do informacji publicznej. W przywołanym piśmie zgłaszający zamieścił również merytoryczne stanowisko dotyczące bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, które było przedmiotem rozpoznanej przez Sąd I instancji skargi. Odniósł się też szczegółowo do występujących, w jego ocenie, rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczących wzajemnych relacji pomiędzy dostępem do informacji publicznych a dostępem do akt postepowań karnych w oparciu o przepis art. 156 k.p.k. Do wniosku zgłaszający załączył swój statut oraz odpis aktualny z KRS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", udział w postępowaniu może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: jej status; fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić; to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji; a także to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z 13 stycznia 2023 r., III OSK 2850/22, LEX nr 3457408 i orzecznictwo tam wskazane). Stowarzyszenie zgłaszające udział w niniejszym postępowaniu sądowym posiada status organizacji społecznej, zaś jego cele statutowe obejmują: upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych, w szczególności podejmowanych przez członków stowarzyszenia i osoby z nimi współpracujące, na rzecz zwiększenia przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym m.in. działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W ocenie NSA zakres działalności statutowej zgłaszającego stowarzyszenia ma związek z przedmiotem niniejszej sprawy, a nie zachodzą podstawy do uznania, że organizacja działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dopuścił Stowarzyszenie (...) do udziału w postępowaniu