III OSK 1334/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2025 r., sygn. akt III SAB/Kr 17/25 w sprawie ze skargi B. C. na bezczynność Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie w przedmiocie wydania świadectwa ukończenia szkoły średniej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 7 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. C. na bezczynność Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie w przedmiocie wydania świadectwa ukończenia szkoły średniej. W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniem z 29 listopada 2024 r. (k. 19 akt sądowych) wezwano skarżącą do wykazania, że skarga została poprzedzona ponagleniem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 9 grudnia 2024 r. W piśmie z 12 grudnia 2024 r. skarżąca wskazała, że "ponaglała szkołę pisząc (...) podanie o wydanie (...) świadectwa" i stale była ignorowana. Jak podała skarżąca, nie posiada ww. pism kierowanych do szkoły, gdyż nie sporządzała ich kserokopii. Zdaniem sądu I instancji w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że skarga została poprzedzona ponagleniem w rozumieniu przepisu art. 37 k.p.a. Skarżąca na tę okoliczność nie nadesłała żadnego pisma. Wyjaśniła jedynie, że wielokrotnie ponaglała szkołę o wysłanie świadectwa. Sąd zauważył, że nawet jeśli skarżąca przedłożyłaby ww. korespondencję, to nie stanowiłaby ona dowodu na złożenie ponaglenia w przedstawionym powyżej znaczeniu. Po pierwsze, skarżąca nie wskazała w żaden sposób na zbyt długie trwanie postępowania. Po drugie, skarżąca nie zwracała się do organu wyższego stopnia, a jedynie, jak sama podała, "ponaglała szkołę", czyli Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Krakowie. Tymczasem zgodnie z art. 9d ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r., poz. 750) nadzór nad działalnością okręgowych komisji egzaminacyjnych sprawuje dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. W ocenie sądu skarżąca nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. - nie wniosła uprzednio ponaglenia do organu wyższego stopnia nad organem bezczynnym. Dlatego też wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła skarżąca, zaskarżając postanowienie w całości. Wniosła o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego "wyroku" poprzez przyjęcie, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpała środków zaskarżenia, bowiem nie złożyła ponaglenia do organu wyższego stopnia, podczas gdy skarżąca wielokrotnie ponaglała organ administracji; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy, w szczególności poprzez uznanie przez sąd, iż w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca ponaglenie organu administracji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (por. postanowienie NSA z 8 września 2004 r., FSK 363/04, publ. ONSAiWSA 2005/2/41). Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z 11 września 2011 r., II OSK 151/12; z 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10, opubl. CBOSA). Niniejsza skarga kasacyjna daleka była od ustawowych, wyżej wymienionych wymogów stawianym temu środkowi zaskarżenia. W pierwszej kolejności należało zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia skarga kasacyjną było postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu skargi, nie zaś wyrok (por. zarzut 1.). Po drugie, przedmiotem skargi była bezczynność Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie w sprawie wydania świadectwa ukończenia szkoły średniej, nie zaś bliżej nieokreślona decyzja (por. zarzut 2.). Odrzucając skargę, sąd I instancji zastosował art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., którego to nie podano w żadnym z zarzutów skargi kasacyjnej, natomiast autor skargi powołał jako naruszany art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Tego drugiego przepisu sąd nie mógł zastosować wydając postanowienie, bowiem dotyczy on wyrokowania. Co więcej, sąd I instancji nie mógłby zastosować tego przepisu nawet uwzględniając niniejsza skargę, bowiem jej przedmiotem jest bezczynność organu, nie zaś decyzja lub postanowienie, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając skargę, sąd I instancji zastosowałby art. 149 p.p.s.a. Powyższe mankamenty uniemożliwiły merytoryczne rozpoznanie zarzutu 2. Zarzut 1. również nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy zauważyć, że ani w samym zarzucie, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano albo chociażby uprawdopodobniono, że skarżąca wniosła stosowne ponaglenie. Twierdzenia skargi kasacyjnej w tej części były całkowicie gołosłowne. Mimo to, Sąd prześledził akta administracyjne sprawy i znalazł kopię pisma skarżącej z 11 kwietnia 2023 r. nazwanego "odwołanie do Dyrektora CKE", w którym to skarżąca stwierdziła: "uważam, że już dawno powinnam od Państwa otrzymać świadectwo ukończenia Szkoły (...)" (k. 241 akt administracyjnych). Z pisma Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie z 25 kwietnia 2023 r. wynika, że skarżąca złożyła wniosek o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego z zakresu liceum ogólnokształcącego dla dorosłych wraz z wnioskiem o zaliczenie wcześniej zdanych egzaminów, przystępowała do egzaminów z zakresu "technologii informacyjnej", których nie zdała - ostatnio 4 lutego 2023 r. Pismem z 9 maja 2023 r. Centralna Komisja Egzaminacyjna odpowiedziała na pismo skarżącej i poinformowała ją m.in. o warunkach otrzymania świadectwa ukończenia szkoły. Z powyższych pism nie wynika, aby skarżąca złożyła wniosek do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie o wydanie jej świadectwa szkoły. Nie wynika również, aby ww. pismo nazwane "odwołaniem" stanowiło ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Sąd nie doszukał się innych pism skarżącej, które potencjalnie mogły zostać uznane za skutecznie wniesione ponaglenie. W związku z powyższym należało uznać, że postanowienie sądu I instancji jest zgodne z prawem. Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził dochodzonego przez organ zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu I instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.