Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1220/26

Wyrok NSA z 14 października 2026 r., III OSK 1220/26 – służba Cywilna

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok oraz rozstrzygnięcie nadzorcze

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
14 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Żak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 696/25 w sprawie ze skargi Powiatu [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz warunków i sposobu ich przyznawania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz Powiatu [...] kwotę 740 (słownie: siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 696/25 oddalił skargę Powiatu [...] (dalej "skarżący" lub "Powiat") na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego (dalej "Wojewoda" lub "organ") z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz warunków i sposobu ich przyznawania. Zaskarżonym do sądu administracyjnego rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] października 2025 r. Wojewoda Lubelski (dalej "Wojewoda" lub "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 79 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107 z późn. zm.), dalej "u.s.p.", stwierdził nieważność ww. uchwały w części obejmującej jej § 1 w brzmieniu: "dla nauczycieli zatrudnionych w szkole lub placówce prowadzonej" oraz w brzmieniu: "nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów, nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy w chwili przejścia na emeryturę, rentę lub na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne byli zatrudnieni w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...]". Z kolei uchwała Rady Powiatu z dnia [...] września 2025 r. została podjęta na podstawie art. 12 pkt 11 u.s.p. oraz art. 72 ust. 1 i art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986 z późn. zm., dalej KN). W ocenie Wojewody zakwestionowana regulacja wykracza poza zakres upoważnienia wynikającego z art. 72 ust. 1 KN. Oddalając skargę Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 72 ust. 1 KN zawiera w istocie dwie delegacje ustawowe: pierwszą zobowiązującą radę gminy (powiatu) do obowiązkowego objęcia w uchwale budżetowej corocznie kwot stanowiących odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne) i drugą zobowiązującą do obligatoryjnego podjęcia aktu prawa miejscowego określającego rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne), a także warunków i sposobu ich przyznawania. Ww. przepisy nie dają natomiast organowi stanowiącemu danej jednostki samorządu terytorialnego kompetencji do ustalania podmiotów mogących uzyskać pomoc zdrowotną. Uprawnienie to bowiem wynika, jak trafnie akcentuje Wojewoda, z przepisów Karty Nauczyciela i dana rada nie jest właściwa do ingerowania w tę sferę. Rada powiatu (gminy) jako organ stanowiący może działać tylko i wyłącznie na podstawie prawa i w jego granicach. Niedopuszczalne zatem jest podejmowanie przez radę regulacji bez wyraźnego upoważnienia ustawowego lub z przekroczeniem granic takiego upoważnienia. Sąd dodał, że w § 1 przedmiotowej uchwały Rada Powiatu postanowiła, że: "Określa się rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...], nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów, nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy w chwili przejścia na emeryturę, rentę lub na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne byli zatrudnieni w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...] oraz warunki i sposób ich przyznawania". Takie sformułowanie świadczy o tym, iż pomoc została skierowana do wszystkich nauczycieli zatrudnionych (oraz nauczycieli emerytów, którzy byli zatrudnieni w chwili przejścia na emeryturę rentę, świadczenie kompensacyjne) w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...]. Taka regulacja nie tylko wykracza poza zakres upoważnienia wynikającego z art. 72 ust. 1 KN, ale w sposób istotny modyfikuje określony jej przepisami krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy zdrowotnej, o jakiej mowa w art. 72 KN. Świadczenia w ramach pomocy zdrowotnej, jak wynika z ww. przepisu, są udzielane "nauczycielom korzystającym z opieki zdrowotnej". Przy czym wbrew zarzutom skargi trafnie organ nadzoru odwołuje się do regulacji ustawowych dotyczących stosowania art. 72 KN, które tworzą spójną całość. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił nadto, że zgodnie z powoływanym przez Wojewodę art. 91b ust. 1 KN, przepisów art. 72 nie stosuje się do nauczyciela zatrudnionego w wymiarze niższym niż połowa obowiązującego wymiaru zajęć. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 3 KN do nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, który w żadnej z tych szkół nie jest zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, łącznie jednak wymiar jego zajęć stanowi co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć dla danego stanowiska, nie ma zastosowania przepis art. 91b ust. 1 KN. Tym samym, jak już wskazano, Rada Powiatu w § 1 przedmiotowej uchwały nie tylko określiła krąg osób uprawnionych do pomocy zdrowotnej, do czego nie uprawniała ją norma kompetencyjna, ale dokonała istotnej modyfikacji tego kręgu. Sąd pierwszej instancji zgodził się z Wojewodą, że w świetle art. 94 Konstytucji RP regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Dalej Sąd wyjaśnił, że formułując określoną delegację do wydania aktu prawa miejscowego, ustawodawca przekazuje upoważnienie do uregulowania wyłącznie kwestii nieobjętych dotąd żadną normą o charakterze powszechnie obowiązującym w celu ukształtowania stanu prawnego uwzględniającego specyfikę, możliwości i potrzeby środowiska lokalnego. Dlatego też wszelkie uchwały podejmowane przez radę muszą nie tylko mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, ale też zapisy zawarte w uchwałach nie mogą przepisów tych naruszać. Normy prawa miejscowego muszą ściśle mieścić się w granicach ustawowej delegacji, która w tym przypadku nie upoważnia do odstępstw od przepisów ogólnie obowiązujących. Sąd dodał, że zasady techniki prawodawczej określa się mianem zbioru dyrektyw skierowanych do legislatorów wskazujących, jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych i jak je grupować w aktach normatywnych. Natomiast nie służą one ocenie ważności obowiązującego prawa. Niemniej jednak przepisy prawa miejscowego powinny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, aby ustalane normy uzupełniały przepisy powszechnie obowiązujące i niedopuszczalne jest, aby regulacje takie modyfikowały, zastępowały czy nawet powtarzały obowiązujące już normy rangi ustawowej znajduje potwierdzenie w regulacjach rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, w tym przede wszystkim w § 135 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie. W orzecznictwie wskazuje się nadto, że naruszenie zasad uregulowanych w § 115 i § 118 rozporządzenia nie stanowi automatycznie o sprzeczności uregulowań z prawem, a jedynie wskazuje, że przepisy zostały źle skonstruowane. Naruszenie zasad techniki prawodawczej jednoznaczne z istotnym naruszeniem prawa występuje jednak wówczas, gdy w wyniku naruszenia tych zasad dochodzi do sytuacji, kiedy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (tj. ustawami) lub wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego. Naruszenie takie należy powiązać z naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji trafnie wywodzi Wojewoda, że realizacja dyrektywy wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 143 rozporządzenia nie może uzasadniać wprowadzania do uchwały postanowień wykraczających poza zakres upoważnienia udzielonego organowi stanowiącemu. Natomiast w kontekście argumentacji skargi Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, istotnie nie zawsze i każde powtórzenie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego może być automatycznie uznane za istotne naruszenie prawa. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje liczba powtórzeń, a zwłaszcza charakter powtórzonych przepisów prawa oraz ich istota. Nadto, każdorazowo obowiązkiem sądu dokonującego kontroli zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego jest ocena, czy rzeczywiście dane powtórzenie treści przepisu stanowi naruszenie mogące zostać zakwalifikowane jako istotne, oraz że owa istotność powinna być przy tym oceniana przy uwzględnieniu treści normatywnej wynikającej z powtórzenia treści przepisu ustawy w uchwale jednostki stanowiącej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie wystąpiło nie powtórzenie przepisów ustawy a istotna modyfikacja regulacji ustawowych, która wprowadza w błąd co do kręgu adresatów danej normy prawnej. Sąd nie zgodził się również z zarzutami skargi co do tego, że pozostawienie § 1 kontrolowanej przez organ nadzoru uchwały w brzmieniu wskazanym przez Wojewodę doprowadzi do nieprawidłowego określenia nieoznaczonego kręgu potencjalnych adresatów uchwały. § 1 uchwały w brzmieniu nadanym rozstrzygnięciem nadzorczym stanowi, że: "Określa się rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej przez Powiat [...] oraz warunki i sposób ich przyznawania.", co w odniesieniu to tytułu uchwały "w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz warunków i sposobu ich przyznawania" oraz jej treści przeczy stanowisku strony skarżącej "o całkowitym wypaczeniu zakresu podmiotowego tejże uchwały". Bez wątpienia przy tym, w świetle treści delegacji ustawowej z art. 72 ust. 1 KN, organ uchwałodawczy jednostki samorządu terytorialnego nie jest uprawniony do określenia kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy zdrowotnej. Podsumowując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy porównanie treści art. 72 oraz art. 91b ust. 1 i art. 22 ust. 3 KN w kontekście zakwestionowanej regulacji uchwały prowadzi do jednoznacznych wniosków co do ziszczenia się w sprawie przesłanki istotnego naruszenia prawa, która uprawniała organ nadzoru do stwierdzenia nieważności kontrolowanej uchwały we wskazanej części. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Powiat, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako P.p.s.a., - naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 72 ust. 1 i 4 w zw. z art. 91d pkt 1 KN, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dookreślenie w uchwale Rady Powiatu kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy zdrowotnej (poprzez wskazanie nauczycieli zatrudnionych w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...] oraz nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów, nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy w chwili przejścia na emeryturę, rentę lub na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne byli zatrudnieni w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...]) stanowi niedopuszczalną modyfikację ustawowej delegacji, podczas gdy doprecyzowanie dotyczące adresatów jest niezbędnym elementem takiej uchwały; 2. art. 22 ust. 3 oraz art. 91b ust. 1 KN poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy będąca przedmiotem oceny uchwała Rady Powiatu w [...] nie narusza i nie odnosi się do tych przepisów prawa; 3. art. 79 ust. 1 i 3 w zw. art. 12 pkt 11 u.s.p. poprzez uznanie, że organ stanowiący powiatu przekroczył granice upoważnienia ustawowego, doprecyzowując krąg podmiotów, których dotyczy uchwała, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że uchwała istotnie narusza prawo i bezzasadnego utrzymania w mocy rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały w części; 4. art. 79 ust. 4 u.s.p. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie; 5. § 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 143 w zw. z § 115, § 118 i § 135 rozporządzenia poprzez jego nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że określenie podmiotów, których dotyczy akt prawa miejscowego, możliwe jest wyłącznie, gdy ustawa w przepisie szczególnym nakazuje ustawodawcy lokalnemu dookreślenie podmiotów, których dotyczy uchwała, zaś w innym przypadku stanowi to powtórzenie regulacji ustawowej i przekracza sprawy przekazane do unormowania w upoważnieniu ustawowym, podczas gdy wytyczne tworzenia aktów prawa miejscowego wymagają zamieszczenia w przepisach ogólnych (m.in.) podmiotów, których ona dotyczy. II. Na podstawie art 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane z naruszeniem prawa, co winno skutkować jego uchyleniem w oparciu o przepis art. 148 P.p.s.a. jego niezastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego orzeczenie oraz rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do wykładni art. 72 ust. 1 i ust. 4 KN i w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej jest trafny. Zgodnie z ich treścią niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły obowiązkowo przeznaczają corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania. Tym samym nauczyciele i członkowie ich rodzin mają uprawnienia do domagania się przyznania im środków finansowych na pomoc zdrowotną na warunkach i trybie określonym taką uchwała. Stosownie zaś do treści art. 72 ust. 4 KN uprawnienia do domagania się środków finansowych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli zachowują także ci nauczyciele, którzy przeszli już na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne i to bez względu na datę przejścia na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. NSA w wyroku z 19 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 2599/24 stwierdził, że art. 72 ust. 1 KN zawiera w istocie dwie delegacje ustawowe: pierwszą zobowiązującą organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do obowiązkowego objęcia w uchwale budżetowej corocznie kwot stanowiących odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne) korzystających z opieki zdrowotnej i drugą delegację ustawową zobowiązującą do obligatoryjnego podjęcia aktu prawa miejscowego określającego rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne – art. 74 ust. 4 KN), a także warunków i sposobu ich przyznawania. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie podziela ten kierunek wykładni. Niewątpliwie art. 72 ust. 4 KN stanowi uzupełnienie kręgu osób uprawnionych do takich świadczeń. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 1 KN pod pojęciem nauczyciela bez bliższego określenia rozumie się nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy Prawo oświatowe; zatrudnionych w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich działających na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz w publicznych kolegiach pracowników służb społecznych. Art. 72 ust. 1 KN reguluje tylko uprawnienie przysługujące zatrudnionym nauczycielom w publicznych placówkach oświatowych i wychowawczych oraz członkom rodzin takich nauczycieli, a ust. 4 tego przepisu prawo to poszerza na nauczycieli już niezatrudnionych w publicznych placówkach oświatowych i wychowawczych, tzn. takich którzy już przeszli na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne bez względu na datę takiego przejścia. Tym samym nauczyciel, który będąc zatrudniony w publicznym przedszkolu lub szkole, mógł nie korzystać z takiego świadczenia, ale po przejściu na emeryturę zachowywał prawo do takiego świadczenia. Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że § 1 uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. przed jego częściowym unieważnieniem miał następującą treść: "Określa się rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...], nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów, nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy w chwili przejścia na emeryturę, rentę lub na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne byli zatrudnieni w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...] oraz warunki i sposób ich przyznania". Organ nadzoru twierdził nieważność w części ww. przepisu i Sąd pierwszej instancji oddalając skargę uznał ten zakres unieważnienia na zgodny z prawem. Po częściowym unieważnieniu § 1 uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. ma następująca treść: "Określa się rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej przez Powiat [...] oraz warunki i sposób ich przyznania". Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 72 ust. 1 i 4 KN polegającej na przyjęciu, że dookreślenie w uchwale Rady Powiatu kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy zdrowotnej (poprzez wskazanie nauczycieli zatrudnionych w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...] oraz nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów, nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy w chwili przejścia na emeryturę, rentę lub na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne byli zatrudnieni w szkole lub placówce prowadzonej przez Powiat [...]) stanowiło niedopuszczalną modyfikację ustawowej delegacji. Art. 72 ust. 1 i 4 KN wskazuje jedynie na podmiot określony zbiorowo "nauczyciele i członkowie ich rodzin" oraz "nauczyciele emeryci, nauczyciele renciści i nauczyciele pobierający nauczycielskie świadczenie kompensacyjne". Wskazanie w uchwale podejmowanej na podstawie art. 72 ust. 1 i 4 KN nauczycieli zatrudnionych w konkretnej jednostce samorządu terytorialnego oraz nauczycieli emerytów, nauczycieli rencistów i nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, którzy przed nabyciem tych uprawnień byli zatrudnieniu w publicznych placówkach oświatowych i wychowawczych prowadzonych przez organ danej jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowi modyfikacji normy ustawowej, ale pozwana na doprecyzowanie kręgu adresatów takiej uchwały. Jeżeli rada powiatu określa, że świadczenia w ramach pomocy zdrowotnej są adresowane do nauczycieli zatrudnionych w publicznych placówkach oświatowych i wychowawczych prowadzonych przez ten powiat (i analogicznie byłych nauczycieli zatrudnionych w takich placówkach), to tym samym nie przyznaje takiego uprawnienia nie tyle osobom nigdy nie będącym nauczycielami, ale także nauczycielom zatrudnionym w placówkach oświatowych i wychowawczych prowadzonych przez gminy, województwo lub inne podmioty. Unieważniony fragment § 1 ww. uchwały doprowadził zaś do tego, że zgodnie z jego treścią Rada Powiatu [...] określiła rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej przez Powiat [...] oraz warunki i sposób ich przyznania. Tak zmodyfikowana przez organ nadzoru treść ww. przepisu prowadzi do wątpliwości interpretacyjnych w zakresie wskazania, do kogo takie świadczenia są adresowane. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w tym zakresie, że należy uwzględnić tytuł samej uchwały "w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz warunków i sposobu ich przyznawania", a także treść dalszych przepisów tej uchwały. Stanowisko Sądu pierwszej instancji jest w tym zakresie wadliwe. Przytoczony tytuł uchwały w żaden sposób nie precyzuje, że świadczenia te przysługują nauczycielom tych placówek oświatowych i wychowawczych, które prowadzi Powiat [...]. Ponadto tytuł aktu normatywnego nie może być traktowany jako część normy prawnej zawartej w jego tekście. Wprawdzie dalsze przepisy tej uchwały (§ 2 - § 8) wskazują na nauczycieli lub byłych nauczycieli będących emerytami, rencistami lub pobierającymi nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, to jednak żaden z tych przepisów nie wskazuje, że warunkiem ubiegania się o te świadczenia jest lub było zatrudnienie w publicznej placówce oświatowej lub wychowawczej prowadzonej przez Powiat [...]. To zaś prowadzi do sprzeczności treści § 1 uchwały po jej częściowym unieważnieniu przez organ nadzoru z treścią art. 72 ust. 1 KN, który wprost wskazuje, że organ prowadzący szkoły przeznacza corocznie w budżecie odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określa rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania. Brak doprecyzowania kręgu nauczycieli uprawnionych do świadczeń objętych częściowo unieważnioną uchwałą może prowadzić do tego, że także nauczyciele zatrudnieni w szkołach prowadzonych na terenie Powiatu [...] przez gminy będą składać stosowne wnioski. Uprawnienie do podjęcia w tym zakresie uchwały zawiera art. 91d pkt 1 KN (a nie ust. 1) i w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej nie jest zasadny. Sąd pierwszej instancji nie kwestionował prawa Rady Powiatu [...] do podjęcia uchwały na podstawie art. 72 ust. 1 KN. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 3 oraz art. 91b ust. 1 KN wskazując, że częściowo unieważniona uchwała nie narusza tych przepisów i nie zawiera regulacji ich dotyczących. Zgodnie z treścią powołanego art. 91b ust. 1 KN do nauczyciela zatrudnionego w wymiarze niższym niż połowa obowiązującego wymiaru zajęć nie stosuje się art. 72 KN. Art. 72 KN nie stosuje się także do nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, który w żadnej z tych szkół nie jest zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, łącznie jednak wymiar jego zajęć stanowi co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć dla danego stanowiska (art. 22 ust. 3 KN). Krąg osób uprawnionych do świadczeń określony w § 1 uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. nie obejmował nauczycieli objętych zarówno treścią art. 91b ust. 1, jak i art. 22 ust. 3 KN. Trafnie także strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię § 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 143 w zw. z § 115, § 118 i § 135 rozporządzenia polegającą na uznaniu, że określenie podmiotów, których dotyczy akt prawa miejscowego, możliwe jest wyłącznie, gdy ustawa w przepisie szczególnym nakazuje prawodawcy lokalnemu dookreślenie podmiotów, których dotyczy uchwała, zaś w innym przypadku stanowi to powtórzenie regulacji ustawowej i przekracza sprawy przekazane do unormowania w upoważnieniu ustawowym. Należy zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej kasacyjnie, że wszędzie tam, gdzie uregulowanie danej sprawy wymaga wskazania adresatów norm prawych zawartych w akcie prawa miejscowego, zakres ten powinien w takim akcie znaleźć się. Ustawa Karta Nauczyciela w art. 72 ust. 1 wskazuje ogólnie, że organy prowadzące szkoły przeznaczają corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania. Jest to, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, ogólny przepis, który wymaga doprecyzowania na potrzeby każdej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w przepisach ogólnych zamieszcza się m.in. określenie podmiotów, których ona dotyczy lub spraw i podmiotów wyłączonych spod jej regulacji. Nie stanowiło naruszenia tego przepisu doprecyzowanie kręgu podmiotów w § 1 częściowo unieważnionej uchwały. Przepis ten, stosownie do treści § 143 rozporządzenia stosuje się odpowiednio do projektów aktów prawa miejscowego i w zakresie objętym tą sprawą należało ten krąg podmiotowy doprecyzować. Nie zostały także naruszone przez stronę skarżącą kasacyjnie pozostałe wskazane w skardze kasacyjnej przepisy rozporządzenia, tj. § 115, § 118 i § 135. Doprecyzowanie kręgu adresatów świadczeń objętych uchwałą Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. nie stanowiło powtórzenia przepisów ustawowych, ponieważ żaden przepis ustawowy nie określał tych świadczeń dla nauczycieli w szkołach prowadzonych przez Powiat [...]. Określenie kręgu podmiotowego w § 1 ww. uchwały stanowi istotną część tej regulacji i nie stanowiło to przekroczenia upoważnienia ustawowego. Skoro ustawodawca zobowiązał organy prowadzące szkoły i będące zarazem organami stanowiącymi jednostek samorządu terytorialnego do przeznaczania corocznie w budżetach odpowiednich środków finansowych z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli oraz członków ich rodzin korzystających z opieki zdrowotnej, a także nauczycieli po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne oraz do określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunków i sposobu ich przyznawania, to nie stanowiło ani naruszenia prawa ani też wyjścia poza zakres delegacji ustawowej doprecyzowanie kręgu nauczycieli i byłych nauczycieli uprawnionych do tych świadczeń w taki sposób, w jaki regulowała to pierwotna treść § 1 uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...]. Mając powyższe na uwadze należy także stwierdzić, że zasadnie strona skarżąca kasacyjne podnosi zarzut wadliwego zastosowania art. 79 ust. 1 u.s.p. Zgodnie z jego treścią uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna i o tej nieważności w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Skoro w tej sprawie w zakresie § 1 ww. uchwały nie można stwierdzić naruszenia prawa, to także i jego częściowe unieważnienie stanowiło naruszenie prawa. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 79 ust. 3 u.s.p. regulujący elementy rozstrzygnięcia nadzorczego. Zgodnie z jego treścią rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Te wszystkie elementy zawierało wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] października 2025 r. nr [...]. Także zarzut naruszenia art. 79 ust. 4 u.s.p. nie jest zasadny, ponieważ przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku naruszenia prawa o charakterze nieistotnym, a taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała. Zgodnie z treścią art. 12 pkt 11 u.s.p. do wyłącznej kompetencji rady powiatu należy podejmowanie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji tego organu. Także ten przepis nie został wadliwe zastosowany w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie kwestionował prawa Rady Powiatu [...] do podjęcia uchwały na podstawie art. 72 ust. 1 KN. Jest to wyłączna kompetencja organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, który jednocześnie jest organem prowadzącym szkoły i inne publiczne placówki oświatowe i wychowawcze. Wskazane powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Powiatu [...] i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Powiatu [...] uznając ją za zasadną, bowiem Wojewoda Lubelski nieprawidłowo stwierdził w części obejmującej § 1 nieważność uchwały Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] września 2025 r. w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz warunków i sposobu ich przyznawania. Przeprowadzona w granicach zarzutów skargi kasacyjnej kontrola zaskarżonego wyroku wykazała, że uchwała ta w zakresie obejmującym jej § 1 nie narusza prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 148 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało zasądzić od Wojewody Lubelskiego na rzecz Powiatu [...] kwotę 740 zł, stanowiącą zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 czerwca 2026
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Tamara Dziełakowska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny