III OSK 1114/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1372/22 w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0791-D1646-24/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1372/22, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. G. (dalej "skarżący") na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0791-D1646-24/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W piśmie z dnia 9 lutego 2022 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."), zakończonego odmową nadania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 319, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 388, dalej: "ustawa"), a także nawiązał do złożonego w dniu 30 lipca 2021 r. wniosku o nadanie mu takiego statusu. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "organ") postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r., nr DSE3-K0918-D1646-19/22, odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Jako podstawę prawną postanowienia podał art. 145 § 1 pkt 1, art. 148 § 1 i 2 w związku z art. 149 § 1 i 3 k.p.a. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r., nr DSE3-K0791-D1646-19/22, organ działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 art. 149 § 3, art. 148 § 2 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia opisał w skrócie przebieg postępowania, a także powtórnie przywołał i wyjaśnił treść art. 16, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 i art. 149 k.p.a. Podał, że już wcześniej toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które zostało zakończone decyzją odmowną z dnia 10 sierpnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2016 r., na którą skarżący nie złożył skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji, decyzja z dnia 11 października 2016 r. stała się ostateczna i prawomocna. Zaznaczył też, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest trwałość decyzji administracyjnych. Natomiast wznowienie postępowania może nastąpić jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych i w przypadkach przewidzianych prawem. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, oraz podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Odnosząc się do treści wniosku, organ podał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., który może mieć zastosowanie w przypadku stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa potwierdzonego orzeczeniem sądu lub innego organu, bądź przez stwierdzenie sfałszowania dowodu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach. Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, ale wyłącznie w wypadku, jeżeli wznawiane postępowanie było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną wyczerpująco w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b k.p.a. Z kolei, strona, żądając wznowienia postępowania, powinna wskazać przyczynę wznowienia, uzasadniając to na tyle precyzyjnie, aby organ miał możliwość podjęcia postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 3 k.p.a. wznowienie postępowania lub odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Czynności organu podejmowane pomiędzy złożeniem wniosku lub podania przez stronę a wydaniem postanowienia mają charakter pozaprocesowy i nie są podejmowane w ramach postępowania administracyjnego. Tym samym, jak wyjaśnił dalej Sąd I instancji, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 145, art. 145a lub art. 145b k.p.a., czy został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania, oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że w myśl art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na który powoływał się skarżący, jedną z przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją są dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o ile okazały się one fałszywe. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że pojęcie fałszywości wiąże się z uprzednim prawomocnym stwierdzeniem przez sąd lub inny organ faktu sfałszowania dowodu, a więc wyłącznie w przypadku stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa potwierdzonego orzeczeniem sądu lub innego organu, bądź przez stwierdzenie sfałszowania dowodu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W ocenie WSA w Gliwicach, organ, dysponując wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania, żądaniem zawartym w jego treści oraz zebranymi w sprawie dokumentami na poparcie jego zasadności słusznie dokonał wstępnego badania sprawy i ocenił, że z przyczyn przedmiotowych i formalnych wznowienie postępowania jest niedopuszczalne. W konsekwencji Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu, że w tej sytuacji faktycznej i prawnej należało wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., biorąc pod uwagę nieistniejącą przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych też powodów Sąd I instancja odmówił zasadności wniesionej skargi, z tą uwagą, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd ten nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego (np. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wystąpił o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu. Oświadczył, że nie domaga się konieczności przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż brak jest przesłanek do wznowienia postępowania; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na tym, że w każdym stadium postępowania, skarżącemu nie została zapewniona możliwość czynnego udziału w sprawie, tak aby skutecznie mógł podnosić zarzuty i dokonywać czynności decydujących w sposób zrozumiały i zgodnie z prawem, bez szkody dla niego, z uwagi na jego dysfunkcje chorobowe uniemożliwiające mu skuteczne działanie; 3. naruszenie art. 32 Konstytucji polegające na pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw i "pozbawienie skarżącego podczas postępowania administracyjnego z uwagi na jego dysfunkcje chorobowe"; 4. naruszenie art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, jakich dopuścił się organ administracji publicznej poprzez nieprzeprowadzenie przez ten organ wszelkich niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, interpretowanie przez organ pism skarżącego na własny sposób, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż zasługiwała ona na uwzględnienie; 5. naruszenie art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy Prawo ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, jakich dopuścił się organ administracji publicznej poprzez działanie w sposób budzący uzasadniony brak zaufania uczestników postępowania, w szczególności co do bezstronności organu, równego traktowania, jak i jego niechęci do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż zasługiwała ona na uwzględnienie; 6. naruszenie art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art.145 §1 1pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, jakich dopuścił się organ administracji publicznej, poprzez niezebranie, w szczególności niewzięcie pod uwagę i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż zasługiwała ona na uwzględnienie; 7. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokładnej kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną; 8. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niespójne sporządzenie uzasadnienia wyroku z samą jego sentencją, a mianowicie odniesienie się w nim do innego postanowienia organu z dnia 8 sierpnia 2022 r., niż tego które było przedmiotem skargi i zostało wymienione w sentencji wyroku jako przedmiot zaskarżenia, co de facto skutkuje brakiem faktycznego rozpoznania przedmiotu zaskarżenia; 9. naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie skarżonego wyroku, w którym brak jest dokładnego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do całego stanowiska i argumentacji skarżącego przedstawionego w skardze, a zawierającego wiele innych jeszcze przyczyn wznowienia postępowania, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odniósł się tylko do przyczyn z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.; 10. naruszenie art. 151 p.p.s.a. na skutek jego zastosowania, mimo że nie zachodziły podstawy do oddalenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Z uwagi na sposób skonstruowania podniesionych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty zawarte w punktach 1-6 skargi kasacyjnej winny podlegać łącznemu rozpatrzeniu. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej, zaznaczyć należy, iż przedmiotem dokonanej przez Sąd I instancji kontroli legalności było postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0791-D1646-24/22 utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 3 marca 2022 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 października 2016 r. nr DSE3-K0873-D1646-6/16 utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 10 sierpnia 2016 r. odmawiającą W. G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 149 § 3 k.p.a. Przesłanki zastosowania art. 149 § 3 k.p.a. mają charakter formalny i sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie może być wszczęte w razie zaistnienia negatywnych przesłanek. W takim wypadku organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powody, dla których nie można wszcząć postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu. Organ nie wydaje wówczas postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, lecz postępowania takiego nie wszczyna. Odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o uchylenie decyzji dotychczasowej. Istota postępowania prowadzonego w omawianym trybie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności uruchomienia trybu nadzwyczajnego (por.: wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., II GSK 557/20). Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienia postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczegółowych. Tym samym ustawodawca wprowadza w powyższym przepisie zasadę trwałości decyzji ostatecznych, a wyjątki od niej muszą być interpretowane ściśle. W analizowanej sprawie, skarżący podjął próbę weryfikacji ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 października 2016 r. nr DSE3-K0873-D1646-6/16 w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, występując do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem z dnia 9 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia statusu osoby represjonowanej z uwagi na zaistnienie przesłanek wymienionych art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że w ww. wniosku z dnia 9 lutego 2022 r. skarżący oświadczył, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, powołując się na postanowienie z dnia 4 listopada 2021 r. wydane "w sprawie bezczynności" i wskazując na wadliwe doręczanie mu korespondencji w sprawie z wniosku z 30 lipca 2021 r. Skarżący nie sprecyzował jednak, które konkretnie dowody stanowiące podstawę wydania decyzji z dnia 11 października 2016 r. okazały się fałszywe oraz jakie okoliczności potwierdzają zarzucaną fałszywość dowodów. Zdaniem skarżącego podane we wniosku z dnia 9 lutego 2022 r. okoliczności stanowią przesłankę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto w odwołaniu od postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 marca 2022 r. skarżący podkreślił, że chciałby aby ponownie ustalono mu status osoby represjonowanej na podstawie wskazanych w piśmie wyroków sądowych, a nie "status osoby opozycji, jak to było wcześniej robione". Odnosząc się zatem do kwestii zasadności będącego przedmiotem oceny Sądu I instancji postanowienia, wskazać należy, iż nie budzi żadnych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję bądź postanowienie, których dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim powołane przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie (art. 148 k.p.a.) liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania. Tylko wystąpienie powyższych przesłanek łącznie, obliguje właściwy organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. W przypadku, gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. czy też w art. 145b k.p.a., bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2021 r., II OSK 2721/20, dostępny w CBOSA). Nie jest sporne w realiach tej sprawy, iż skarżący powoływał się na przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i w tym też zakresie orzekający organ wypowiedział się, nie znajdując jednak podstaw do wszczęcia postępowania rozpoznawczego, stąd podjęto rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania. Według art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie NSA, w kwestii dwóch ww. przesłanek, zasadniczo wznowienie postępowania z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. z powodu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe oraz z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa, możliwe jest dopiero po stwierdzeniu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu) - patrz: wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r. I OSK 2575/17. Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99). W ww. wyroku NSA jednoznacznie wskazał, iż strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Zatem nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zasadniczo wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. z powodu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe oraz z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa, możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, zobowiązana jest przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności, chyba że w sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Pierwszy z tych wyjątków, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (patrz: wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., I SA 841/99, OSP 2002, z. 5, poz. 71). Drugi wyjątek zawarty jest zaś w art. 145 § 3 k.p.a., według którego dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa. Takimi okolicznościami uzasadniającymi w tym przypadku wznowienie postępowania jest przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu. Pomimo zatem wystąpienia czynu karalnego, postępowanie sądowe w tej sprawie nie będzie prowadzone, a wszczęte podlegać będzie umorzeniu. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, skarżący wspomnianego prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu nie przedstawił organom administracji, a w sprawie nie zaistniały przypadki, o których mowa w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., stąd nie można mówić o skutecznym wskazaniu przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wobec tego zgodzić się należy z organem, co trafnie zaaprobował Sąd I instancji, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie fałszywości dowodów, na podstawie których wydano decyzję odmawiającą W. G. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gliwicach prawidłowo zaaprobował stanowisko organów administracji, iż skarżący w związku z sugerowaną podstawą wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i własnymi twierdzeniami, które są przecież niewystarczające, nie przedstawił jakiegokolwiek orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy zakończonej decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 października 2016 r. okoliczności faktyczne. Nie przedstawił też orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa przy wydawaniu ww. decyzji. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż popełnienie przestępstwa nie jest okolicznością, którą można w postępowaniu administracyjnym udowadniać w dowolny sposób – przestępstwo, jako czyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, musi być stwierdzone orzeczeniem sądu karnego, a nie wynikać z oceny dokonanej przez jakikolwiek podmiot sądem tym niebędącym. Odmienne, subiektywne przekonanie skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Natomiast zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie wskazuje, aby zaistniały okoliczności określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. W świetle powyższego podniesione w skardze kasacyjnej w punktach 1- 6 zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Jako niezasadne jawią się też podniesione w punktach 8 i 9 zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Odnosząc się do tych zarzutów, wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0791-D1646-24/22 nie zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Zaakcentować też trzeba, że uzasadnienie wyroku nie musi zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., II FSK 3919/17). Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił nadto, na czym polegać mają nieścisłości Sądu I instancji polegające "na wskazaniu odmiennych sygnatur orzeczeń", a także na odniesieniu się "do innego postanowienia organu z dnia 8 sierpnia 2022 r., niż tego które było przedmiotem skargi i zostało wymienione sentencji wyroku". Podane przez WSA w Gliwicach oznaczenia numeryczne zarówno postanowienia z dnia 8 sierpnia 2022 r., jak i z dnia 23 marca 2022 r. odpowiadają oznaczeniom postanowień zawartych w aktach administracyjnych sprawy, zarzut ten jest zatem niezrozumiały. Podsumowując, przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja jest czytelna i sprawia, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznymi. Nieskuteczny okazał się podniesiony w punkcie 7 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., którego strona skarżąca kasacyjnie upatruje w niedokonaniu przez WSA w Gliwicach dokładnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu podkreślić należy, że art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a" określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania, czy bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0791-D1646-24/22 utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 października 2016 r., niewątpliwie orzekał w granicach sprawy. Skarżący w sposób co prawda niestaranny, ale jednak umożliwiający określenie przedmiotu zaskarżenia, wskazał, że jest to postanowienie z dnia 8 sierpnia 2022 r., przy czym błędnie podał numer zaskarżonego postanowienia, wskazując na numer postanowienia utrzymanego zaskarżonym postanowieniem w mocy. Nie daje to jednak podstaw do przyjęcia, że Sąd orzekał w innej sprawie niż ta, w której została wniesiona skarga. Dlatego zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a nie mógł odnieść skutku. Analizując z kolei podniesiony w punkcie 10 skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskutek jego zastosowania, mimo że nie zachodziły podstawy do oddalenia skargi, wyjaśnić należy, iż w ten sposób zredagowany zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być skuteczny wobec orzeczenia Sądu I instancji zapadłego w niniejszej sprawie. Zarzuty naruszenia tzw. przepisów blankietowych, tj. przepisów określających kompetencje sądu pierwszej instancji w fazie orzekania, do których należy m.in. art. 151 p.p.s.a., wymagają powiązania z przepisami o charakterze materialnym lub procesowym, których naruszenia miały dopuścić się – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – organy administracji. W analizowanym zarzucie autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do wskazania art. 151 p.p.s.a., co czyni zarzut nieskutecznym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 250 i nast. p.p.s.a. Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu