Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1053/25

Wyrok NSA z 21 października 2026 r., III OSK 1053/25

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1279/24 w sprawie ze skargi G. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1279/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. G. (dalej "skarżąca") na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (dalej "Zarząd Dzielnicy" lub "organ") z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej: stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Zaskarżoną uchwałą wydaną na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.), Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ stwierdził bowiem, że skarżąca nie uzupełniła braków formalno-prawnych wniosku. W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm., dalej jako "u.s.g."). Sąd podkreślił, że zaskarżona uchwała o niezakwalifikowaniu skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej stanowi akt z zakresu administracji publicznej, nie jest natomiast rozstrzygnięciem sprawy o cywilnym charakterze, zatem działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej w tego rodzaju sprawie podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem. Sąd pierwszej instancji przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do rozstrzygania spraw na podstawie poprzednio obowiązującej uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., podkreślając, że stanowisko to jest aktualne na płaszczyźnie rozstrzygania spraw na podstawie obecnie obowiązującej uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Sąd wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. (poprzednio obowiązującej), a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172 z późn. zm., dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów") oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, niewątpliwie wynika obowiązek podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Sąd dodał, że jako podstawę rozstrzygnięcia Zarząd Dzielnicy powołał jedynie § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Organ nie przywołał żadnych przepisów materialnoprawnych ani w samej uchwale, ani w jej uzasadnieniu. Sąd podniósł, że organ podał w uzasadnieniu uchwały, że skarżąca jest wdową i wystąpiła o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Organ wskazał, że pismem z dnia 11 marca 2024 r. skarżąca została poinformowana o konieczności uzupełnienia braków formalno-prawnych wniosku w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania. Zdaniem organu pismo zostało podjęte w dniu 18 marca 2024 r., jednak wymagane dokumenty nie zostały dostarczone, co w ocenie organu uniemożliwiło prawidłową analizę wniosku. Sąd przyjął zatem, że żadnych innych stwierdzeń w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie ma. Nie jest wiadomo do nadesłania jakich dokumentów organ wzywał skarżącą, dlaczego w ocenie organu żądane dokumenty były niezbędne do rozpatrzenia wniosku skarżącej i na gruncie jakiego przepisu materialnoprawnego nie można było dokonać oceny przesłanek do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. W ocenie Sądu powyższe nie oznacza jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "K.p.a."), nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu oczywiste jest to, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o pomoc mieszkaniową, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Sąd dodał, że wynikający z § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji podniósł, że z zaskarżonej uchwały nie wynika dlaczego organ nie skierował wezwania z dnia 11 marca 2024 r. o uzupełnienie wniosku poprzez podanie aktualnego adresu zamieszkania i uzupełnienia druku dotyczącego warunków mieszkaniowych na ostatni podany przez skarżącą adres zamieszkania wskazany w protokole z przeprowadzonej ze skarżącą w dniu 7 lutego 2024 r. rozmowy i jakie dane budziły w ocenie organu wątpliwości i wymagały dalszego wyjaśnienia. Tymczasem odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej Zarząd Dzielnicy oparł wyłącznie na stwierdzeniu, że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie z dnia 11 marca 2024 r., nie wykazał jednakże brak jakich danych, czy informacji uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku i dlaczego kierując w dniu 11 marca 2024 r. wezwanie do skarżącej, Zarząd Dzielnicy miał wątpliwość co do aktualności informacji podanych przez nią w dniu 7 lutego 2024 r. w zakresie miejsca zamieszkania. W ocenie Sądu w zaskarżonej uchwale brak jest podstawowych ustaleń faktycznych i prawnych co do faktycznych przyczyn braku możliwości udzielenia pomocy mieszkaniowej w ramach zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sprawie nie można stwierdzić, aby organ dokonał pełnych ustaleń faktycznych i rzetelnej oceny wniosku. W tych okolicznościach doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił jednocześnie, że odpowiedź na skargę nie zastępuje uzasadnienia uchwały Zarządu Dzielnicy. Podsumowując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie pozwala na uznanie, że jest wynikiem wnikliwej analizy, o której mowa w § 32 uchwały Rady m.st. Warszawy, a zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem powołanego przepisu. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Zarząd Dzielnicy, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. poprzez bezzasadne stwierdzenie nieważności zaskarżony uchwały Zarządu Dzielnicy z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, podczas gdy skarżący kasacyjnie organ w toku postępowania kierował się zasadami prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą praworządności i podejmując zaskarżoną uchwałę w wyczerpujący sposób zebrał, a następnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, czyniąc istotne dla przyjętej podstawy prawnej ustalenia faktyczne na gruncie przepisu § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi w całości i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania przed WSA według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono również o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając jednocześnie o zrzeczeniu się rozprawy na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy podnieść, że jedynym kryterium kontroli zaskarżonego wyroku jest kryterium legalności, tak jak i Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną uchwałę nie mógł zastosować innego kryterium niż zgodność z prawem. Wynika to wprost z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.). Innego kryterium niż zgodność z prawem nie mógł w tej sprawie zastosować Sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej zgłoszony został wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, który w ocenie skarżącego kasacyjnie organu miał istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do kwestii zakresu postępowania wyjaśniającego oraz prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu miasta stołecznego Warszawy, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Wobec powyższego obowiązkiem Zarządu Dzielnicy, wydającego zaskarżoną uchwałę, było podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym wskazać trzeba, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 poprzez bezzasadne stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy, podczas gdy organ, w toku postępowania, kierował się zasadami prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą praworządności i podejmując zaskarżoną uchwałę w wyczerpujący sposób zebrał, a następnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, czyniąc istotne dla przyjętej podstawy prawnej ustalenia faktyczne na gruncie przepisu § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Zgodnie z § 4 ww. uchwały pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i § 9 uchwały nr XXIII/669/2019. Do powyższych kryteriów organ nie odniósł się w sposób wnikliwy w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, ograniczając się do zacytowania treści § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 oraz wskazania, że wnioskodawczyni nie uzupełniła braków formalno-prawnych swojego wniosku poprzez dostarczenie wymaganych dokumentów. Podkreślić należy, że Zarząd Dzielnicy nie przywołał żadnych przepisów materialnoprawnych ani w samej uchwale, ani w jej uzasadnieniu, nie wyjaśnił nadto jakie dane budziły w ocenie organu wątpliwości i wymagały dalszego wyjaśnienia. Zaznaczyć należy, że w dniu 7 lutego 2024 r. przeprowadzona została ze skarżącą, potwierdzona protokołem, rozmowa, podczas której skarżąca przedstawiła swoją sytuację mieszkaniową, podając jednocześnie adresy kolejnych miejsc zamieszkania, a także informując o źródłach dochodu i ich wysokości. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie osoby trzeciej dotyczące zamieszkiwania skarżącej w pokoju o wskazanym metrażu. Jak słusznie też zauważył Sąd pierwszej instancji, z zaskarżonej uchwały nie wynika dlaczego organ nie skierował wezwania na ostatni podany przez skarżącą adres zamieszkania podany w protokole z przeprowadzonej ze skarżącą rozmowy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż tak ograniczony zakres rozpoznania sprawy nie pozwala na przyjęcie, że została zrealizowana zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Jak już bowiem była mowa wyżej, ustaleniu powinny podlegać okoliczności stanowiące kryteria, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o pomoc mieszkaniową, określone w § 5 uchwały nr XXIII/669/2019, z zastrzeżeniem jej § 8 i § 9. Odniesienia się do powyższych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zabrakło. Organ wziął bowiem pod uwagę jako okoliczność determinującą odmowę zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej brak dostarczenia wymaganych w wezwaniu z dnia 11 marca 2024 r. dokumentów bez odniesienia się do udzielonych przez skarżącą podczas rozmowy w dniu 7 lutego 2024 r. informacji oraz pomimo wysłania wezwania na inny niż podany w ww. rozmowie adres zamieszkania skarżącej. Powyższego postępowania organu nie można zatem ocenić jako przeprowadzonego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą praworządności. Nie można nadto wywnioskować z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jaki materiał dowodowy został przez Zarząd Dzielnicy zebrany w sprawie, a także jakich informacji, niezbędnych do rozpatrzenia wniosku skarżącej o udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobu miasta, zabrakło. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro skutecznie strona skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła naruszenia przez Sąd pierwszej instancji żadnego przepisu, a w tej sprawie jedynym kryterium kontroli zarówno zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwały, jak i zaskarżonego wyroku jest kryterium zgodności z prawem, to zaskarżony wyrok nie podlega uchyleniu. Nie może Naczelny Sąd Administracyjny, stosując kryterium celowości lub zasad współżycia społecznego, kontrolować zaskarżonego orzeczenia. W związku z powyższym skarga kasacyjna w tej sprawie podlega, stosownie do treści art. 184 P.p.s.a., oddaleniu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 czerwca 2025
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Zarząd Dzielnicy
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny