III OPP 9/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Przemysław Szustakiewicz Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SPP/Wa 384/20 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

J.P. w skardze na postanowienie Prezesa ZUS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania (zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Wa 2199/20) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SPP/Wa 384/20, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021 r. utrzymał to postanowienie w mocy. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. skarżący wniósł zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tego Sądu z dnia 9 czerwca 2021 r. Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. W tym samym piśmie procesowym skarżący złożył również skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. II SPP/Wa 384/20, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty [...] zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm. – zwanej dalej ustawą)", strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania)". Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy "skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie". Równocześnie, w świetle art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności "ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a dokonując tej oceny "uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że skarga na przewlekłość dotyczy postępowania co do istoty sprawy. Wskazuje na to wyraźnie zawarty w art. 2 ust. 1 ustawy zwrot "jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a także w art. 5 ust. 1 "w toku postępowania w sprawie", jak również w art. 2 ust. 2 w którym mowa o wydaniu "rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Taki też pogląd na tle omawianych przepisów prezentuje orzecznictwo sądowe. Wskazuje się w nim, że przez "tok postępowania w sprawie" w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy, należy rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy" ("rozpoznanie sprawy co do istoty"), a nie postępowania incydentalne (uboczne), czy zażaleniowe (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2012 r. sygn. akt KSP 15/12; z 24 września 2014 r. sygn. akt III SPP 206/14; z 13 listopada 2014 r. sygn. akt III SPP 227/14; z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt III SPP 65/16; z 6 lutego 2018 r. sygn. akt WSP 2/17 i z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I NSP 63/19 dostępne w Bazie Orzeczeń Lex). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona na prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Skarga nie dotyczy zatem żądania oceny "postępowania zmierzającego do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", do czego uprawnia art. 2 ust. 1 ustawy, ale oceny postępowania wpadkowego w innym postępowaniu incydentalnym (o przyznanie prawa pomocy). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 2 powołanej ustawy w związku z art. 178 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.