III OPP 57/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. L. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 162/18 w rozpoznaniu zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 162/18 o odrzuceniu zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 162/18 o uzupełnienie protokołu lub notatki z posiedzenia w sprawie ze skargi W. L. na bezczynność Centralnej Komisji Lekarskiej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 2178/16 postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania zażaleniowego.

Skarga na przewlekłość postępowania wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wyrokiem z 11 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. L. na bezczynność Centralnej Komisji Lekarskiej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 2178/16. Pismem z 8 listopada 2018 r. skarżący wniósł o uzupełnienie protokołu lub notatki z posiedzenia Sądu z "11 października 2017 r.". Postanowieniem z 20 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższy wniosek o uzupełnienie protokołu lub notatki. Zażalenie na powyższe postanowienie w dniu 22 stycznia 2019 r. złożył skarżący, które postanowieniem z 11 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił. Zażalenie na postanowienie z 11 lutego 2019 r. skarżący złożył 19 marca 2019 r. Zostało ono odrzucone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 marca 2021 r. po uprzednim wezwaniu skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych. Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący wniósł 5 maja 2021 r. wskazując na wstępie w jej treści, że składa "konieczną i uzasadnioną skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu procesowym o sygn. akt II SAB/Wa 162/18 ma miejsce przewlekłość postępowania z powodu długotrwałego, tj. ponad miarę rozpoznania pisma procesowego przez sędziego Danutę Kania, tj. zażalenia na postanowienie z 11 lutego 2019 r. WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 162/18". Skarżący zażądał "stwierdzenia przewlekłości postępowania w postępowaniu administracyjnym o sygn. akt II SAB/Wa 162/18 w zw. ze złożonym zażaleniem z 11 marca 2019 r., do którego dołączono odpisy przez Skarżącego pismem z 19 kwietnia 2019 r., a które sędzia Danuta Kania bezprawnie usunęła z akt sprawy i je zniszczyła, a tym samym pozbawiła rozpoznanie środka odwoławczego przez NSA w Warszawie", a także przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwoty 20.000 zł "z powodu zaistnienia przewlekłości procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt II SAB/Wa 162/18, tj. czynności procesowej w związku z wniesionym zażaleniem". Wraz ze skargą o wznowienie postępowania skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego Danuty Kani oraz ponowił wniosek o uzupełnienie protokołu lub notatki urzędowej w związku z wydanym w sprawie postanowieniem z 19 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm. – zwanej dalej ustawą) "[s]trona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania)". Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy "[s]kargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie". Równocześnie, w świetle art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności "ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a dokonując tej oceny "uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że skarga na przewlekłość dotyczy postępowania co do istoty sprawy. Wskazuje na to wyraźnie zawarty w art. 2 ust. 1 ustawy zwrot "jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", a także w art. 5 ust. 1 "w toku postępowania w sprawie", jak również w art. 2 ust. 2 w którym mowa o wydaniu "rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Taki też pogląd na tle omawianych przepisów prezentuje orzecznictwo sądowe. Wskazuje się w nim, że przez "tok postępowania w sprawie" w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy, należy rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy" ("rozpoznanie sprawy co do istoty"), a nie postępowania incydentalne (uboczne), czy zażaleniowe (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2012 r. sygn. akt KSP 15/12; z 24 września 2014 r. sygn. akt III SPP 206/14; z 13 listopada 2014 r. sygn. akt III SPP 227/14; z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt III SPP 12/15; z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt III SPP 65/16; z 6 lutego 2018 r. sygn. akt WSP 2/17 i z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I NSP 63/19 dostępne w Bazie Orzeczeń Lex). Taka intencja ustawodawcy wynika zresztą wprost z uzasadnienia projektu do ustawy z 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, która art. 6 nadała aktualne brzmienie przywołanemu na wstępie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (por. druk Nr 851 z 9 września 2016 r. Sejmu RP VIII kadencji dostępny na stronach sejmowych). W dokumencie tym wskazano m.in.: "zgodnie ze standardem strasburskim ocenie podlega sprawność postępowania odnośnie do > lub > (por. art. 6 ust. 1 Konwencji). Z tego względu w proponowanej nowelizacji nie zmienia się zasady odwołującej się do czynności podejmowanych w celu zakończenia postępowania >, co koreluje z proponowanym obowiązkiem oceny sprawności postępowania jako całości, a nie jego poszczególnych fragmentów, faz, etapów, postępowań incydentalnych. Orzecznictwo strasburskie, a w ślad za nim nowelizacja, wiążą bowiem wysokość należnej sumy pieniężnej za przewlekłość z czasem trwania postępowania co do istoty sprawy (niezależnie od sposobu jego zakończenia). Skarga nie przysługuje więc wyłącznie na przewlekłość postępowania incydentalnego (np. w przedmiocie wyłączenia komornika lub sędziego (tak ETPCz: Schreiber i Boetsch v. Francji, skarga nr 58751/00), udzielenia zabezpieczenia, ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zwolnienia od kosztów sądowych). Takie ukształtowanie kognicji umożliwia sprawniejsze rozpoznawanie skarg na przewlekłość". Wskazując na powyższe, podkreślić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona na prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowanie zażaleniowe. Świadczy o tym jednoznacznie zarówno wstępna treść skargi jak i sformułowane w niej wnioski (żądania) procesowe, a także załączony do niej m.in. ponowny wniosek o uzupełnienie protokołu lub notatki urzędowej w związku z wydanym postanowieniem z 19 marca 2021 r. Skarga nie dotyczy zatem żądania oceny "postępowania zmierzającego do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", do czego uprawnia art. 2 ust. 1 ustawy, ale oceny fragmentu postępowania ubocznego (tzw. wpadkowego) o uzupełnienie protokołu lub notatki urzędowej, w dodatku już zakończonego wyrokiem z 11 października 2018 r. Tym samym, przedmiotowa skarga na przewlekłość postępowania zażaleniowego jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 a contrario wyżej powołanej ustawy w związku z art. 178 i art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).