III OPP 35/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2019/24 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Menadżerskiej Akademii Nauk Stosowanych w Warszawie z dnia 12 czerwca 2024 r. nr 09/06/2024/NPAiB/MANS w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z dnia 12 czerwca 2025 r. J. J. (dalej: skarżący) wniósł skargę na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2019/24 zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi J. J. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Menadżerskiej Akademii Nauk Stosowanych w Warszawie z dnia 12 czerwca 2024 r. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego. W treści skargi skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie pod ww. sygnaturą doszło do przewlekłości oraz zalecenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie doręczenia mu uzasadnienia wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie dnia 17 kwietnia 2024 r. Skarżący podkreślił, że dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd wydał w przedmiotowej sprawie wyrok, lecz do czasu złożenia przedmiotowej skargi nie doręczył mu jego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm., dalej: ustawa). Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11; 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy. Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010). Jak wynika z treści skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, skarga ta skupia się na wykazaniu przewlekłości postępowania w doręczeniu skarżącemu uzasadnienia wyroku. Z akt sprawy wynika, że na rozprawie dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji wydał wyrok, tego samego dnia za pośrednictwem ePUAP skarżący złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, a następnie zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie polecił przedstawić sprawę sędziemu sprawozdawcy w celu sporządzenia uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone dnia 29 kwietnia 2025 r., podpisane przez członków składu orzekającego do dnia 15 maja 2025 r., a wysłane do skarżącego za pośrednictwem Poczty Polskiej dnia 20 maja 2025 r. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2025 r. ponownie przesłano skarżącemu odpis wyroku za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a kolejną czynnością Sądu było przekazanie akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w związku ze złożoną skargą na przewlekłość postępowania. Odnotowania wymaga fakt, iż zarządzenie doręczenia skarżącemu uzasadnienia wyroku za pośrednictwem listu poleconego zamiast za pośrednictwem ePUAP było nieprawidłowe, niemniej nie świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie, w szczególności w zestawieniu z długością całego postępowania od dnia wniesienia skargi (data prezentaty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 12 sierpnia 2024 r.) do dnia wydania wyroku. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, okres oczekiwania na doręczenie uzasadnienia wyroku nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż Sąd ten sprawnie doprowadził do zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ww. ustawy, postanowił jak w sentencji.