III OPP 2/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt. III OZ 507/23 w sprawie ze skargi H. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania pisma postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem datowanym na 15 listopada 2023 r. H. Ś. (dalej: skarżący) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. akt. III OZ 507/23, która to sprawa została zakończona postanowieniem z dnia 26 października 2023 r. o oddaleniu zażalenia H. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 2023 r. sygn. akt III SAB/Gl 104/23. W uzasadnieniu skargi skarżący zawarł ogólne rozważania w żaden sposób nie mające znaczenia dla sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725; dalej zwanej: ustawą) skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem skargi na przewlekłość postępowania jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy. W związku z tym stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II FPP 10/11; z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II OPP 7/12, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało prawomocnie zakończone postanowieniem z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III OZ 507/23 o oddaleniu zażalenia. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu. Jest zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez Sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OPP 50/11, LEX nr 852830). Skarga na przewlekłość postępowania ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania (zob. postanowienie NSA z 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II FPP 3/13). Dodatkowo podnieść należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy, skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie. Skarżący powinien zatem w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy. Jego obowiązkiem jest precyzyjnie wskazać na konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 czerwca 2005 r. sygn. akt III SPP 103/05; z 21 lutego 2007 r. sygn. akt III SPP 5/07). Wskazanie powyższych okoliczności jest niezbędne dla merytorycznej oceny skargi. Sąd musi wiedzieć, na jakim etapie postępowania doszło według strony do przewlekłości, na czym ona polegała (jakie konkretnie czynności procesowe zostały podjęte przez sąd wadliwie lub nie zostały podjęte w ogóle) i czym została spowodowana (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2020 r. sygn. akt I NSP 93/20). Bez wskazania powyższych okoliczności sąd rozpoznający skargę nie jest w stanie dokonać oceny czynności sądu na podstawie kryteriów wskazanych w art. 2 ust. 2 ustawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I NSP 162/20). Skargę niespełniającą tych wymagań sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania. Skarżący w treści pisma sformułował żądanie stwierdzenie przewlekłości postępowania. W treści skargi brak jest natomiast uzasadnienia, w którym skarżący wskazałby jakiekolwiek okoliczności mające świadczyć o zwłoce w podejmowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie czynności procesowych, które uzasadniałyby stwierdzenie przewlekłości postępowania. Skarżący nie wyjaśnił w uzasadnieniu jak wyglądał przebieg postępowania i ile czasu ono trwało, nie odniósł się również do faktu zakończenia postępowania postanowieniem z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III OZ 507/23 w kontekście przewlekłości postępowania. Zamiast tego przedstawił nieuporządkowane twierdzenia na tematy (zagadnienia) nie mające żadnego związku z przedmiotem skargi o przewlekłość. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.