III FZ 92/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą we W., R.C. i T.C. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 16/24, w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą we W., R.C. i T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 8 listopada 2023 r., nr KO.411.1760.2023 KO.411.1761.2023 KO.411.1768.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: zwrócić zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy celem usunięcia dostrzeżonych braków.

C. sp. z o.o. z siedzibą we W., R.C. i T.C. (dalej również jako: Skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 8 listopada 2023 r., nr KO.411.1760.2023 KO.411.1761.2023 KO.411.1768.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2022. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 9 stycznia 2024 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 16/24, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) wezwał wnoszącego skargę T.C. do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia poprzez: podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej R.C. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej C. sp. z.o.o z siedzibą we W. - odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi. Ponadto pouczono skarżących o treści art. 46 i 47, art. 70 § 1 i § 2 oraz art. 210 § 1 p.p.s.a., doręczając pierwsze pismo w sprawie, o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W odpowiedzi na wezwanie z 12 stycznia 2024 r. T.C. (w imieniu własnym, jako pełnomocnik R.C. oraz reprezentant C. sp. z o.o.) pismem z 23 stycznia 2024 r. wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 10.418 zł oraz uzupełnił pozostałe braki formalne skargi. Zarządzeniem z 25 stycznia 2024 r. Skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 400 zł oraz zostali pouczeni o prawie i trybie zaskarżenia zarządzenia. Wezwanie wraz z ww. zarządzeniem T.C. otrzymał 1 lutego 2024 r. Pismem z 6 lutego 2024 r. Skarżący T.C. zmodyfikował treść pisma z 23 stycznia 2024 r., wskazując, że właściwą wartością przedmiotu zaskarżenia jest kwota 3.594 zł. Wobec czego wpis stosunkowy wynosi 144 zł i został uiszczony na rachunek bankowy Sądu w dniu 6 lutego 2024 r. Pismu temu nadano formalny bieg jako zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wstępnego badania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że nie spełnia ono wymagań formalnych wynikających z art. 194 § 3 p.p.s.a. Zażalenie nie zawiera bowiem wskazania zaskarżonego zarządzenia, nie zawiera wniosku o jego zmianę lub uchylenie, jak również nie zawiera zwięzłego uzasadnienia zażalenia. W takiej sytuacji przewodniczący powinien wezwać Skarżących do uzupełnienia braku formalnego, wyznaczając termin i określając rygor niewykonania zarządzenia, stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., czego jednak zaniechał. Nadto wątpliwość Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi, czy pismo Skarżących faktycznie stanowi zażalenie, czy też jest wyłącznie aktem woli zmiany prawomocnie już ustalonej wartości przedmiotu zaskarżenia. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Do uiszczenia kosztów sądowych, poza wyjątkami wynikającymi z ustawy, obowiązany jest ten, kto wnosi pismo podlegające opłacie (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Od pism wszczynających postępowanie w danej instancji (a więc m.in. od skargi) pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a.), przy czym wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia się należności pieniężne (art. 231 zd. pierwsze p.p.s.a.). W takich sprawach obowiązkiem strony, wynikającym z art. 215 p.p.s.a., jest wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Wartość ta może być weryfikowana przez przewodniczącego, który może zarządzić dochodzenie w celu sprawdzenia jej prawidłowości (art. 218 p.p.s.a.). Przepis nie określa ram czasowych, w których może być zastosowany, należy jednak przyjąć, że sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia powinno nastąpić przed wezwaniem strony do uiszczenia opłaty sądowej, której wysokość zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. Nie można jednak twierdzić, że raz ustalona wysokość opłaty sądowej nie może być zmieniona oraz że prawomocność pierwszego wydanego w tym przedmiocie zarządzenia oznacza niewzruszalność tej opłaty w dalszym postępowaniu. Takiemu twierdzeniu przeczy zwłaszcza dopuszczalność uzupełnienia opłaty w trybie art. 223 § 2 (por. zdanie odrębne sędziów NSA B. Dautera i S. Babiarza do postanowienia składu 7 sędziów NSA z 28.5.2007 r., II FPS 7/06, ONSAiWSA 2007, nr 5, poz. 113). Możliwość zmiany wartości przedmiotu sporu (także w wyniku weryfikacji wartości przedmiotu sporu dokonanej przez przewodniczącego), skutkującej zmianą wysokości wpisu sądowego, jest w związku z tym dopuszczalna do momentu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, przy czym po rozprawie nakazać ściągnięcie wyższego wpisu od pisma, którego wniesienie rodziło obowiązek zapłaty opłaty sądowej w danej instancji, może już wyłącznie sąd wydający orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, wszczęte tym pismem. Systematyka aktu prawnego wskazuje bowiem na kolejność czynności i etapy postępowania, w których czynności związanych z weryfikacją wartości przedmiotu sporu i wysokości wpisu może dokonywać przewodniczący, a także etapy postępowania, gdy weryfikacji tej może dokonywać sąd. Skoro wydając orzeczenie kończące sprawę w danej instancji sąd ma obowiązek (przepis używa zwrot "sąd nakaże") nakazania ściągnięcia brakującej opłaty, to oznacza to, że przepis art. 220 p.p.s.a. stosuje się wyłącznie przed wyznaczeniem terminu rozprawy. Po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji przewodniczącemu nie przysługuje już uprawnienie do badania wartości przedmiotu sporu i weryfikowania wpisu od skargi w związku ze stwierdzeniem, że wartość ta jest inna niż przyjęta na etapie wstępnego badania skargi (vide post. NSA z 29 maja 2012 r., II FZ 342/12; CBOSA). Mając powyższe na uwadze należy poddać "zażalenie" wnikliwszej kontroli formalnej i ponownie rozważyć czy nadawanie pismu Skarżących biegu instancyjnego jest w ogóle uzasadnione. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.