III FZ 79/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi D.B. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., nr 1201-IEE.711.1.148.2019.2.ET w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1. odrzucić zażalenie; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21, w ten sposób, że w miejsce numeru postanowienia "12021-IEE.711.1.148.2019.2.ET" wpisać prawidłowo "1201-IEE.711.1.148.2019.2.ET".

Postanowieniem z 10 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 17 października 2019 r., nr 1201-IEE.711.1.148.2019.2.ET w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Postanowieniem z 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw Skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego z 20 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, równocześnie ponownie wnioskując o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie, jako niedopuszczalne, podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy, zaznaczyć należy, że jej przedmiotem było przyznanie Skarżącemu prawa pomocy, z tym zastrzeżeniem, że merytoryczne orzeczenie w tej sprawie wydał starszy referendarz sądowy (postanowienie z 20 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21); postanowienie to uprawomocniło się na skutek odrzucenia przez wojewódzki sąd administracyjny sprzeciwu Skarżącego (postanowienie z 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SPP/Kr 198/21). Od tego ostatniego orzeczenia Skarżący wywiódł zażalenie, które w pierwszej kolejności poddać należy kontroli wstępnej, co oznacza sprawdzenie przez sąd dopuszczalności zażalenia w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga z kolei ustalenia, czy NSA posiada w ogóle kognicję do merytorycznego rozpoznawania zażaleń na postanowienia sądu odrzucające sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego wydany w sprawach z zakresu prawa pomocy. Zgodnie z treścią 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W myśl § 2 sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś § 3 p.p.s.a. tego przepisu jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako równorzędne orzeczeniu wydanemu przez sąd pierwszej instancji. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa w charakterze instancji odwoławczej. Dotyczy to również kontroli wstępnej sprzeciwu na poziomie formalnym, co prowadzi do wniosku, że postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest prawomocne i nie przysługuje na nie zażalenie. Należy bowiem zauważyć, że zarówno w art. 194 § 1 p.p.s.a., jak i żadnym innym przepisie tej ustawy, ustawodawca nie zawarł podstawy prawnej do wniesienia zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w przypadku odrzucenia sprzeciwu na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. Konsekwencją proceduralną tych ustaleń jest to, że ewentualne zaskarżenie zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucającego sprzeciw skutkować powinno odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Z tego względu, skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżącemu nie przysługiwało uprawnienie do zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie Skarżącego odrzucił. Na marginesie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, doręczając Skarżącemu postanowienie z 20 lipca 2022 r., prawidłowo nie zawarł pouczenia o ścieżce odwoławczej od tego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 166 p.p.s.a. powyższy przepis znajduje odpowiednio zastosowanie do postanowień. W niniejszej sprawie, w wyniku błędu, w sentencji zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jako numer postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wskazał "12021-IEE.711.1.148.2019.2.ET" zamiast "1201-IEE.711.1.148.2019.2.ET". W związku z powyższym zaistniała potrzeba sprostowania sentencji zaskarżonego postanowienia, o czym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a., orzekł w punkcie drugim sentencji.