III FZ 78/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1740/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 21 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 15 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1740/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. W. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 21 kwietnia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r., w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podając art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 31 sierpnia 2021 r. pismem z 31 sierpnia 2021 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. w przedmiocie wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Przesyłka polecona zawierająca wezwania została doręczona stronie 17 września 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżąca pomimo wezwania doręczonego 17 września 2021 r. nie uregulowała wymaganej opłaty, co uzasadniało odrzucenie skargi inicjującej postępowanie w sprawie stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 16 listopada 2021 r. skarżąca zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie, a także o zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, niemniej z innych przyczyn aniżeli podniesione we wniesionym środku zaskarżenia. Uwzględniając specyfikę środka zaskarżenia, jakim jest zażalenie, oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, iż wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania w postępowaniu zażaleniowym regulacji art. 174 i 176 P.p.s.a. Za powyższym przemawia systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 P.p.s.a. W postępowaniu wywołanym zażaleniem nie ma potrzeby sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i 176 P.p.s.a., toteż skoro nie ma obowiązku przytaczania podstaw zażalenia, tym bardziej nie może obowiązywać zasada związania granicami środka odwoławczego wynikająca z art. 183 § 1 P.p.s.a., co z kolei prowadzi do konkluzji, że Naczelny Sąd Administracyjnego nie jest związany ani podstawami zażalenia, ani zgłoszonymi tamże zarzutami, będąc uprawnionym do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu niezależnie od argumentacji podniesionej przez stronę. Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie należy ocenić jako przedwczesne. Z uwagi na fakt, iż skarżąca wystąpiła ze skargą na rozstrzygnięcie organu odwoławczego bez uiszczenia należnej opłaty, zasadnie została wezwana do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 P.p.s.a. (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r.). Odpis zarządzenia został doręczony 3 lutego 2021 r. W reakcji na powyższe pismem z 10 lutego 2021 r., nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej, skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów w całości lub w części i jednocześnie "uchylenie zarządzenia z dnia 2 grudnia 2020 r." (k. 29). W sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że korespondencja sądowa zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi została skarżącej doręczona, a nadto że brakująca opłata nie została uregulowana. Do ustalenia pozostaje jednak, czy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. jest prawomocne i czy zasadnie w związku z tym skarżąca została wezwana do jego wykonania w myśl zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 31 sierpnia 2021 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że pismo procesowe skarżącej z 10 lutego 2021 r. zainicjowało serię czynności procesowych, która po wyczerpaniu trybu instancyjnego postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy zakończyła się wystosowanym wezwaniem z 31 sierpnia 2021 r., wykonującym zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia, w przedmiocie wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2021 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Z akt sprawy nie wynika, jakoby w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie zarejestrowano zażalenie skarżącej zawarte w piśmie z 10 lutego 2021 r. (biorąc pod uwagę interpretację zwrotu "uchylenie zarządzenia z dnia 2 grudnia 2020 r.") czy chociażby wezwano do sprecyzowania stanowiska zawartego w piśmie poprzez dookreślenie woli objęcia zakresem zaskarżenia wspomnianego zarządzenia. Do czasu pozostawania w obrocie prawnym nierozpoznanego środka zaskarżenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nie można przypisać temu aktowi waloru prawomocności, a tym samym ocenić skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne jako nieopłaconej i kwalifikującej się na sankcję odrzucenia z mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.