III FZ 702/22

Dnia 18 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Fundacji "P." z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 391/22 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2022 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 listopada 2022 r., I SA/Bk 391/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek Fundacji o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w postępowaniu w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. W ocenie Sądu zawarcie umowy użytkowania mogłoby ewentualnie świadczyć, że Fundacja potencjalnie mogłaby odpowiadać za zobowiązania podatkowe jako osoba trzecia. O odpowiedzialności osoby trzeciej organy orzekają jednak w innym postępowaniu niż to, które jest prowadzone w sprawie podatnika. Oznacza to, że w postępowaniach podatkowych prowadzonych wobec podatnika osoba trzecia nie posiada interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny w określonym rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Z tego powodu potencjalna odpowiedzialność jako osoby trzeciej nie czyni z niej uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, które toczy się w sprawie podmiotu będącego podatnikiem w podatku od nieruchomości. Ponadto zakres działalności statutowej w żaden sposób nie odnosi się jednak do problematyki niniejszej sprawy. W statucie Fundacji próżno szukać zapisów wiążących cel działalności tego podmiotu z kwestiami prawnopodatkowymi. Skarżąca Fundacja nie tylko nie posiada interesu prawnego w kontrolowanym postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości, gdzie stroną jest skarżący, ale też należy przyjąć, że sprawa ta nie mieści się w zakresie jej statutowej działalności. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie sposób wskazać, jaki prawnie chroniony cel miałby zostać zrealizowany poprzez udział Fundacji w tym postępowaniu. Prezesem zarządu Fundacji jest skarżący, który samodzielnie reprezentuje swoje interesy. Fundacja nie prowadzi działalności o takim charakterze, który pozwoliłby jej realnie wspierać stronę skarżącą. Sąd nie dostrzega zatem zasadności, ani dla strony skarżącej, ani dla osiągnięcia lepszych celów postępowania, dopuszczenia do udziału w sprawie Fundacji. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji na podstawie a podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek Fundacji. Fundacja złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wskazując w nim na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie Fundacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, pomimo, że wykazała, iż sprawa dotyczy jej działalności statutowej. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinien zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja społeczna, dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie. Statutowa działalność musi mieć swój zdefiniowany przedmiot, nie polegający jedynie na reprezentowaniu interesów prawnych innych osób. Zatem ta statutowa działalność musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej. Zauważyć należy, że wniosek Fundacji o dopuszczenie do udziału postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy podatku od nieruchomości w indywidualnej sprawie podatkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Fundacja nie wykazała, związku między zakresem jego statutowej działalności określonej w statucie a przedmiotem niniejszej sprawy. Statut, na który powołuje się Fundacja, nie przewidywał celów i działań w zakresie podatków od nieruchomości. Z przedłożonego przez stronę statutu Fundacji wynika, że jej celem jest udzielanie wszelkiej pomocy: osobom, które mają zamiar powrócić w ojczyste strony; repatriantom i imigrantom; Polakom pozostającym za granicą; uchodźcom politycznym (§ 9 statutu). W § 11 statutu wskazano, że cel statutowy realizuje ona w szczególności poprzez: organizowanie nauki języka polskiego, organizowanie szkoleń zawodowych, pomoc w realizacji sfery socjalnej, finansowanie budownictwa mieszkaniowego i kulturalnego, pozyskiwanie i tworzenie miejsc pracy, współpracę z organami administracji państwowej, popieranie inicjatywy prywatnej i przedsiębiorczości, popieranie i rozwój twórczości narodowej, kultury fizycznej i sportu, inicjowanie i wspieranie programów i przedsięwzięć podejmowanych przez inne podmioty na rzecz adresatów Fundacji, podejmowanie działań na rzecz rozwoju demokratycznego społeczeństwa oraz na rzecz przestrzegania praw człowieka i swobód obywatelskich w kraju i za granicą i inne. Kolejne paragrafy statutu wskazują, co obejmuje nieodpłatna i odpłatna działalność pożytku publicznego Fundacji. (np. pozostała pomoc społeczna z zakwaterowaniem (87.90.Z). W § 16 statutu wymieniono 8 punktów dotyczących przedmiotu działalności gospodarczej Fundacji, w rozmiarach służących realizacji celu statutowego (np. pozostała działalność wydawnicza, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, pozostała sprzedaż detaliczna poza siecią sklepową i inne (...). Wskazany powyżej zakres działalności statutowej w żaden sposób nie odnosi się jednak do problematyki niniejszej sprawy. W statucie Fundacji brak jest zapisów wiążących cel działalności tego podmiotu z kwestiami prawnopodatkowymi. Sposób, w jaki w § 9 statutu został określony cel Fundacji, tj. "udzielanie wszelkiej pomocy" wymienionym w tym przepisie osobom, jest zbyt ogólny, by wywodzić z niego partykularne cele, a przede wszystkim samodzielnie je formułować. Jak już wcześniej wskazano, zakresu statutowej działalności (celów) fundacji, nie można domniemywać. Ze statutu zaś nie wynika wprost, by przedmiot rozstrzyganej sprawy podatkowej (jego czynności czy wynik) mogły dotyczyć zakresu statutowej działalności Fundacji. Tak sformułowane zapisy potencjalnie umożliwiałyby Fundacji występowanie w charakterze uczestnika zasadniczo we wszystkich sprawach sądowoadministracyjnych repatriantów, niezależnie od ich przedmiotu, co w sposób oczywisty nie odpowiada celowi regulacji zawartej w art. 33 § 2 p.p.s.a. W art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła art. 33 § 2 p.p.s.a., mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Zatem ta statutowa działalność musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. postanowienia NSA: z 5 listopada 2012 r. II FZ 827/12; z 29 kwietnia 2013 r., II FZ 174/13). Biorąc pod uwagę powyższe, sąd doszedł do przekonania, że zapisy statutu nie wskazują, by cele statutowe Fundacji przemawiały za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii udziału w charakterze uczestnika organizacji społecznych ugruntowany jest pogląd, że zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej (np. postanowienia NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 oraz z dnia 15 marca 2011 r. II OZ 157/11). W art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła wspomniany art. 33 § 2 tej ustawy mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Statutowa działalność nie może sprowadzać się do reprezentowania interesów prawnych innych osób, tylko musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowadministracyjnej. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.