III FZ 699/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 411/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 lutego 2022 r. Nr 2201-IEE.711.91.28.2022.JM w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Postanowieniem z 10 października 2022r., I SA/Gd 411/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W. S. (dalej: "skarżący", "strona") przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 25 lutego 2022r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, postanowieniem z 17 maja 2022r. sąd pierwszej instancji odrzucił skargę strony z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu. Na postanowienie to skarżący wniósł zażalenie, a w jego treści zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący uchybił terminowi do wykonania zarządzeń z uwagi na dużą ilość kierowanych do niego pism procesowych. Podał, że w każdym tygodniu odbiera po kilka pism, gdyż toczy spory o prawo do godnego życia. W jego ocenie należy zastanowić się, czy w sprawie ma zastosowanie art. 139 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Odmawiając przywrócenia terminu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący nie wykazał, że istniały takie przeszkody, które uniemożliwiałyby mu wykonanie wezwań w terminie. Fakt, iż skarżący w każdym tygodniu odbierał kilka pism sądowych, nie może usprawiedliwiać tego, że nie wykonał wezwania w terminie. Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący powołując się na fakt przesyłania mu dużej ilości korespondencji nie podał nawet w przybliżeniu liczby kierowanych do niego pism. Strona nie wskazała bowiem, że od momentu odebrania wezwań w niniejszej sprawie (5 maja 2022 r.) do czasu upływu terminu do wykonania zobowiązania (12 maja 2022 r.) kumulacja pism była tak duża, że uniemożliwiła stronie zapoznanie się z treścią wezwań i wykonanie ich w terminie. Tymczasem z akt niniejszej sprawy wynika, że strona została wezwana jedynie do uiszczenia wpisu i nadesłania odpisu skargi. Czynności te nie wymagały więc dużego nakładu czasu. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego art. 138 § 1 k.p.c. (a w zasadzie obowiązującego w postępowaniu sądowoadministracyjnym art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") stronie wyjaśniono, że przepis ten mógłby mieć zastosowanie w sytuacji, gdyby w momencie doręczania korespondencji w mieszkaniu znajdował się dorosły domownik i wyraziłby zgodę na oddanie skarżącemu korespondencji. Jednakże z akt sprawy nie wynika, by taka sytuacja miała miejsce. W tej sytuacji nie można było przyjąć, że w sprawie wystąpiły błędy przy doręczaniu korespondencji które uzasadniłyby przywrócenie terminu. 3. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie zarzucając naruszenie art. 45 i art. 77 Konstytucji RP. Zdaniem strony sąd pierwszej instancji ignoruje stan epidemii Covid-19 (od 16 maja 2022r. stan zagrożenia epidemicznego) "w odniesieniu do działania i dostarczania przesyłek listowych przez Pocztę Polską". 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd przywróci termin jeśli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. W art. 87 § 2 p.p.s.a. określono natomiast, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Treść powołanych przepisów wyraźnie wskazuje, że w sytuacji uchybienia terminu przez stronę w toku postępowania przed sądem i ubiegania się o jego przywrócenie, strona jest zobowiązana, w piśmie zawierającym wniosek, do uprawdopodobnienia okoliczności, które wskazywać będą na niezawinione uchybienie terminu. Mając na uwadze powyższe, w szczególności zaś obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., za prawidłową należy uznać ocenę wniosku skarżącego jakiej dokonał sąd pierwszej instancji. Strona wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w niedochowaniu terminu, a więc powinna co najmniej przywołać zdarzenia, których zajście spowodowało obiektywny brak możliwości w dokonaniu czynności procesowych w odpowiednim terminie. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, że istniały takie przeszkody, które uniemożliwiałyby mu wykonanie wezwań w terminie. Fakt, iż strona w każdym tygodniu odbiera kilka pism sądowych, nie może usprawiedliwiać tego, iż nie wykonuje ona wezwania w terminie. Dodatkowo prawidłowo sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący nie doprecyzował ile tych pism kierowanych do niego jest (orientacyjnie) w tygodniu, nie wyjaśnił do jakich czynności została zobowiązana w pozostałych sprawach. Wskazanych okoliczności nie wyjaśnił również w zażaleniu. Zażalenie strony w żaden sposób nie odnosi się do wcześniejszych twierdzeń z wniosku o przywrócenie terminu. Tym razem bowiem skarżący uważa, że sąd pierwszej instancji "ignoruje stan epidemii Covid-19, a następnie stan zagrożenia epidemicznego w odniesieniu do działania podmiotów pocztowych i związanych z tym częstych przypadków nieprawidłowych doręczeń bądź ich zagubienia." Jak wskazano powyżej, wskazanie okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu (przesłanek z art. 87 § 2 p.p.s.a.) jest obowiązkiem strony. To bowiem strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym (na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu) musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Bez wpływu na zasadność zaskarżonego orzeczenia pozostaje argumentacja zażalenia odnosząca się do rzekomego pozbawienia skarżącego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z Konstytucją RP, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. W rozpoznawanej sprawie skarżący miał zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych (zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie p.p.s.a.). Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą. Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, dlatego też w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.