III FZ 68/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia ,,C." Sp.j. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 794/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi ,,C." Sp.j. z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2024 r., nr SKO/Gd 3699/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: uchylić w całości zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Postanowieniem z 4 grudnia 2024 r., I SA/Gd 794/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę ,,C." Sp.j. z siedzibą w M. (dalej: ,,Spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 31 lipca 2024 r., nr SKO/Gd 3699/23, w przedmiocie podatku od nieruchomości z 2022 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że przyczyną odrzucenia skargi było złożenie jej po upływie 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a."). Sąd wskazał, że w sprawie toczącej się przez SKO w Gdańsku Spółka reprezentowana była przez pełnomocnika – radcę prawnego. Postanowienie organu odwoławczego zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki 9 sierpnia 2024 r., zaś skarga na to postanowienie została nadana 10 września 2024 r., a więc z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Zdaniem sądu, termin do wniesienia skargi rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji (postanowienia) pełnomocnikowi strony postępowania a nie stronie, choćby również zostało ono doręczone stronie. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz niewłaściwe zastosowanie art. 145 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm, dalej: ,,o.p."). Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zażalenie jest środkiem prawnym znacznie mniej sformalizowanym niż skarga kasacyjna. Jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postępowaniu zażaleniowym nie stosuje się zatem rygoryzmu formalnego, mającego swoją podstawę w art. 174 i 176 p.p.s.a. (zob. H. H. Knysiak-Sudyka, komentarz do art. 194 p.p.s.a. [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016; a także postanowienia NSA: z 20 grudnia 2010 r., I FZ 424/10; z 19 sierpnia 2014 r., II FZ 1048/14; z 18 lutego 2015 r., I OZ 111/15). Z treści złożonego w tej sprawie zażalenia wynika, że wobec zaistniałego przed organami sporu o umocowanie pełnomocnika, Spółka nie zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji co do sposobu liczenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie SKO w Gdańsku, tj. przyjęciem przez sąd, że termin ten należy liczyć od dnia doręczenia postanowienia organu pełnomocnikowi Spółki, a nie Spółce. Zastrzeżenia Spółki podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Należy oczywiście zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że termin do wniesienia skargi rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji (postanowienia) pełnomocnikowi strony postępowania a nie stronie, choćby również zostało ono doręczone stronie. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 12 sierpnia 2014 r., II GSK 1795/14) i co do zasady podziela go również skład orzekający w niniejszej sprawie. Tyle tylko, że nie przystaje on do okoliczności faktycznych tej sprawy. Otóż należy zauważyć, że przedmiotem skargi złożonej przez Spółkę do WSA w Gdańsku jest postanowienie SKO w Gdańsku z 31 lipca 2024 r., w którym organ utrzymał w mocy wydane przez siebie postanowienie z 10 maja 2023 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania wniesionego przez pełnomocnika Spółki od decyzji Burmistrza Miasta Malborka z 17 maja 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. Z treści postanowienia SKO w Gdańsku z 10 maja 2023 r. wynika, że przyczyną pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia był brak formalny, polegający na niewskazaniu przez pełnomocnika w dokumencie pełnomocnictwa prawidłowego adresu do doręczeń elektronicznych (k. 1-3 akt odwoławczych). W uzasadnieniu postanowienia wydanego w drugiej instancji SKO w Gdańsku wprost stwierdziło, że wspomniana wadliwość pełnomocnictwa była przeszkodą do kierowania pism do tego pełnomocnika, bowiem nie został on ustanowiony prawidłowo, tj. niezgodnie z art. 138c § 1 o.p. (k. 27 akt odwoławczych). Z treści skargi złożonej do WSA w Gdańsku wynika, że tego dotyczy powstały w tej sprawie spór (k. 2-4 akt sądowych). Spór ten, co do zasady, powinien być rozstrzygnięty w postępowaniu głównym, którego przedmiotem będzie badanie legalności zaskarżonego postanowienia. Tymczasem sąd pierwszej instancji niejako rozstrzygnął ten spór w postanowieniu o odrzuceniu skargi przyjmując, że cyt. "w sprawie toczącej się przed SKO w Gdańsku Spółka reprezentowana była przez pełnomocnika – radcę prawnego" (s. 3 uzasadnienia postanowienia). Stanowisko to jest zbieżne ze stanowiskiem Spółki, ale paradoksalnie prowadzi do niekorzystnego dla Spółki rozstrzygnięcia w postaci odrzucenia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro organ, którego działalność jest przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Gdańsku, stwierdził, że w postępowaniu przed tym organem Spółka nie mogła być reprezentowana przez pełnomocnika i w związku z tym doręczył swoje postanowienie Spółce, to dla potrzeb badania dopuszczalności tej skargi należało przyjąć, że termin do jej wniesienia powinien być liczony od dnia doręczenia zaskarżonego postanowienia Spółce, a nie pełnomocnikowi. Przy badaniu dopuszczalności tej skargi nie powinno mieć znaczenia to, że zaskarżone postanowienie organ doręczył również pełnomocnikowi. W tym zakresie organ był niekonsekwentny, skoro nie uznaje on skuteczności złożonego pełnomocnictwa. W tych okolicznościach faktycznych sprawy Spółka, niezależnie od swojego stanowiska co do ustanowienia pełnomocnika, mogła przyjąć, że termin do wniesienia skargi na postanowienie SKO w Gdańsku powinien być liczony od daty doręczenia tego postanowienia Spółce, tj. od 13 sierpnia 2024 r. (k. 29 - 30 akt sądowych). W konsekwencji należy stwierdzić, że odrzucenie przez sąd pierwszej instancji skargi wniesionej 10 sierpnia 2024 r. było nieprawidłowe. Jednocześnie należy zaznaczyć, że przedstawiona wyżej ocena prawna sprawy, co do daty doręczenia zaskarżonego postanowienia SKO w Gdańsku, odnosi się wyłącznie do kwestii dopuszczalności skargi. Na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza o skuteczności ustanowienia pełnomocnika Spółki w postępowaniu podatkowym. Stanowiłoby to swoisty "przedsąd" i wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego tę sprawę co do istoty. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.