III FZ 648/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1710/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. H. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak PR9.8011.12.3.2025.DUR w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zwrócić B. H. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.

Postanowieniem z 5 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1710/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. H. na postanowienie Ministra Finansów z 30 kwietnia 2025 r. wydane w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 17 lipca 2025 r. Przewodniczący Wydziału wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej 25 sierpnia 2025 r. W dniu 1 września 2025 r. wpłynęło na adres elektroniczny Sądu "pismo przygotowawcze skarżącej" wraz z kopią pełnomocnictwa, którego podpis został negatywnie zweryfikowany. Odrzucając skargę WSA w Warszawie wskazał, że wbrew prawidłowemu wezwaniu, pełnomocnik skarżącej nie przedłożył oryginału, odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa, ani nie uwierzytelnił kopii pełnomocnictwa z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Pełnomocnik nadesłał za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej jedynie kopię pełnomocnictwa z podpisem negatywnie zweryfikowanym, która nie spełnia powyższych wymagań. W ocenie Sądu I instancji nadesłanie kopii pełnomocnictwa niezawierającego odpowiedniego uwierzytelnienia nie mogło odnieść skutku w postaci nadania wniesionej skardze stosownego biegu. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który przy pierwszej czynności procesowej obowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis takiego pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Na podstawie art. 46 § 2a p.p.s.a., pisma wnoszone do sądu w formie elektronicznej powinny być podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl natomiast art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady te dotyczą także załączników do pism wnoszonych do sądu w formie elektronicznej. Z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do jego treści, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jego braków formalnych. Jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem z 17 lipca 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane w dniu 25 sierpnia 2025 r. W dniu 1 września 2025 r. na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu wpłynęło pismo wraz z załącznikiem zawierającym wymagane pełnomocnictwo. Załącznik do pisma przewodniego składał się z pisma informującego o złożeniu pełnomocnictwa oraz skanu przedmiotowego dokumentu. Załącznik został podpisany przez pełnomocnika podpisem zaufanym, lecz z raportu weryfikacji podpisu elektronicznego wynikało, że podpis posiada status "negatywnie zweryfikowanego", a według opisu statusu "podpisane dane prawdopodobnie zostały zmodyfikowane". Tego samego dnia pełnomocnik nadał kolejne pismo elektroniczne uzupełniające brak formalny skargi, którego raport wykazał identyczną, negatywną weryfikację. Okoliczności te stały się podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie o odrzuceniu skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi przez WSA w Warszawie było przedwczesne. Jeżeli pełnomocnik zdecydował się na uzupełnienie braku formalnego skargi drogą elektroniczną poprzez nadesłanie skanu dokumentu, to najistotniejsze jest na gruncie przepisów p.p.s.a. aby wymagany dokument został podpisany (uwierzytelniony) kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Z istnienia tego wymogu profesjonalny pełnomocnik zdawał sobie sprawę, bowiem załącznik zawierający skan pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącą został przez niego podpisany podpisem zaufanym, odrębnie od pisma przewodniego na platformie e-PUAP. Ponadto, w okolicznościach sprawy istotne jest, że certyfikat podpisu był ważny na dzień jego składania, bowiem z raportu weryfikacji podpisu wynika, że jest on ważny od 13 lutego 2024 r. do 12 lutego 2027 r. W myśl natomiast art. 20ae ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 ze zm.) podpis zaufany wywołuje skutki prawne, jeżeli został utworzony lub złożony w okresie ważności środka identyfikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 20aa ust. 1 pkt 1. Również ten wymóg został więc przez pełnomocnika spełniony. Zatem Sąd I instancji nie powinien poprzestać na weryfikacji podpisu ograniczającej się do komunikatu, że podpis został "negatywnie zweryfikowany". Pomijając już nawet fakt, że owa weryfikacja nastąpiła tylko w jednym z kilku dostępnych sądowi programów służących do takiej weryfikacji podpisów elektronicznych, to tego rodzaju komunikat nie może być przesądzający o stwierdzeniu przez Sąd I instancji, że pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego skargi. Opis statusu wskazujący jedynie, że "podpisane dane zostały prawdopodobnie zmodyfikowane" nie wskazuje jednoznacznie na żadną niewątpliwą przyczynę negatywnej weryfikacji podpisu, szczególnie, że certyfikat podpisu był w dacie podpisu ważny. Negatywna weryfikacja podpisu mogła więc wynikać z przyczyn niezależnych od pełnomocnika. W tych okolicznościach sprawy odrzucenie skargi jawi się jako nadmierny rygoryzm procesowy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla zatem, że pełnomocnictwo nadesłane przez pełnomocnika zostało podpisane jako załącznik do pisma elektronicznego podpisem zaufanym, w okresie ważności certyfikatu podpisu. Pełnomocnik profesjonalny uzupełnił zatem brak formalny skargi w tym zakresie, w którym jego staranność w tym działaniu nie budzi wątpliwości Sądu rozpoznającego zażalenie. Następcze ustalenia dokonane w Sądzie I instancji, dotyczące weryfikacji podpisu elektronicznego nie mogą stanowić jedynej podstawy do odrzucenia skargi, obarczając za to winą pełnomocnika skarżącej. Sąd I instancji nie podjął bowiem żadnej próby wyjaśnienia przyczyny negatywnej weryfikacji podpisu mając na uwadze fakt, że podpis był ważny w momencie jego składania. Skoro pełnomocnik podpisał odrębnie elektronicznie wymagany załącznik, a certyfikat podpisu był ważny, Sąd I instancji powinien podpis zweryfikować w innych programach (Sigillum, Szafir), a w przypadku tożsamego komunikatu wezwać ponownie pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, wskazując na techniczne uchybienia, które występują przy weryfikacji ważnego podpisu, dając możliwość pełnomocnikowi nadesłania ponownie podpisanego elektronicznie pełnomocnictwa lub nadesłania pocztą tradycyjną oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa. Jak bowiem wynika z akt sprawy, ponownie przesłane pełnomocnictwo, dołączone jako załącznik elektroniczny do zażalenia zostało już poprawnie zweryfikowane przez Sąd w innym programie, przy tożsamej ważności certyfikatu profilu zaufanego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427). Co do zwrotu innych kosztów postępowania wymaga wyjaśnienia, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.