III FZ 62/24

Dnia 29 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 912/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 września 2022 r., nr 0201-IEE1.711.7.2022.2.AG w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 16.08.2023 r. o sygn. I SA/Wr 912/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę, którą wniósł R. L. (dalej: skarżący), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 7.09.2022 r., nr 0201-IEE1.711.7.2022.2.AG, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. 2.1. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA we Wrocławiu skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to doręczono ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego 29.06.2023 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik pismem z 5.07.2023 r. poinformował wskazał na brak kontaktu z mocodawcą oraz o wysłaniu do mocodawcy pismem z 16.06.2023 r. informacji o konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Wpis nie został opłacony. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucając skargę wskazał, że 29.06.2023 r. doręczono skarżącemu, do rąk ustanowionego pełnomocnika, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia przedmiotowego wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wyznaczony termin upływał z dniem 6.07.2023 r. jednakże wpis nie został uiszczony. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący osobiście wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagał się jego uchylenia i przyjęcia skargi do rozpoznania przez WSA we Wrocławiu. W uzasadnieniu zażalenia wyjaśnił, że w wyniku działań urzędu skarbowego zostały zajęte jego rachunki bankowe, a ze świadczenia emerytalnego zostaje potrącane mu 25 %. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik – adwokat, pismem z 28.09.2023 r. uzupełnił zażalenie złożone przez skarżącego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i z ostrożności, w przypadku oddalenia zażalenia skarżącego, o odstąpienie od zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwzględnieniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego: z 20.12.2022 r., SK 78/21; z 19.04.2023 r., SK 85/22 oraz z 20.04.2023 r., SK 53/22. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania, nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. 4.2. W rozpoznawanej sprawie, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, prawidłowo wezwano skarżącego (wezwaniem skierowanym do jego pełnomocnika) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie do 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo wezwania, kwota wpisu nie wpłynęła na rachunek WSA we Wrocławiu w wyznaczonym terminie. W konsekwencji prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. 4.3. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącego, zawartego w piśmie z 28.09.2023 r., który twierdzi, że w świetle art. 220 § 1 p.p.s.a. wątpliwości budzi prawidłowość i praktyka doręczania wezwania do uiszczenia wpisu dopiero pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, a nie wcześniej bezpośrednio skarżącemu, niezwłocznie gdy zajdą ku temu przesłanki, skoro przepis przewiduje wezwanie do uiszczenia brakującej opłaty wnoszącego pismo. Jak wyżej wskazano zgodnie z art. 220 § 1 zdanie 1 i 2 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli pismem jest skarga, to wspomniany rygor polega na odrzuceniu tejże skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a). Z kolei art. 67 § 5 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Z przytoczonych przepisów można wyinterpretować normę prawną wskazującą, że jeżeli od skargi nie został uiszczony należny wpis, to przewodniczący wzywa skarżącego, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym w przypadku, gdy skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika - temu pełnomocnikowi doręcza się stosowne wezwanie do uiszczenia wpisu. W rozpoznawanej sprawie skarga nie została opłacona podczas jej składania, zaś skarżący we wniesionej skardze sformułował wniosek m.in. o ustanowienie doradcy podatkowego, który będzie go reprezentował. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 28.12.2022 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych powyższego wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu (PPF) i podpisaniu go osobiście. Skarżący wykonując powyższe wezwanie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu gdzie wskazał, że wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wniosek ten został prawomocnie rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19.04.2023 r., I SA/Wr 912/22, I SPP/Wr 195/22, w sentencji którego w punkcie I przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a w punkcie II odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych). Dopiero od tego momentu wiadome było zatem, czy skarżący będzie miał obowiązek ponosić koszty sądowe w sprawie czy też nie. Pismem z 5.06.2023 r. (data nadania: 6.06.2023 r.) Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu poinformowała, że pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego wyznaczyła adw. K. W.. Wystosowanie następnie do pełnomocnika skarżącego odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA we Wrocławiu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości określonej zarządzeniem z 9.12.2022 r. Przewodniczącego Wydziału I było usprawiedliwione okolicznościami rozpoznawanej sprawy i nie naruszało art. 7 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo wezwanie wystosowano do pełnomocnika skarżącego zamiast do skarżącego. Okoliczność, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych ciąży na stronie postępowania nie oznacza, że wezwanie do wykonania tego obowiązku zawsze winno być doręczane bezpośrednio stronie. W przypadku gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, jemu doręcza się kierowane do strony pisma, na co wskazuje ww. art. 67 § 5 p.p.s.a. Doręczenie dokonane pod adresem strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika. Znaczenie pełnomocnictwa jest takie, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz strony, a zatem jego działania i zaniechania traktowane są tak, jakby dokonywane były przez stronę osobiście. Jeżeli w postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenia winny być dokonywane tylko temu pełnomocnikowi. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego prawidłowo wysłano do pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy wspomnianym wyżej postanowieniem referendarza sądowego WSA we Wrocławiu z 19.04.2023 r. Podnoszona natomiast w zażaleniu okoliczność, że pełnomocnik nie miał możliwości niezwłocznego skontaktowania się ze skarżącym w celu przekazania mu wezwania do uiszczenia wpisu, nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę. Tego rodzaju okoliczność mogłaby być podnoszona w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego a nie w postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie ocena, czy Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem uznał, że skarżący nie wykonał należycie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. 4.4. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym, gdyż orzeka o tym w oparciu o przepisy art. 258-261 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (w rozpatrywanym przypadku przed WSA we Wrocławiu), w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, dopiero w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (zob. postanowienie NSA z 10.02.2014 r., I FPS 3/13; wyrok NSA z 13.04.2023 r., III FSK 2045/21). Sędzia NSA Stanisław Bogucki