III FZ 612/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 344/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 2 czerwca 2022 r., nr SKO-6435/796-P/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 344/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu wniosku T. z siedzibą w O., zwana dalej "Skarżącą spółką", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 7 października 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.". Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne Skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powołał się na okoliczność posiadania przez Burmistrza K. zabezpieczenia w kwocie 27.448,62 zł z tytułu zajęć wyegzekwowanych w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2016 i 2018, przetrzymywanego przez tenże organ, mimo iż wygasł obowiązek stwierdzony tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę zajęcia. Pełnomocnik podniósł również, że organ określając Skarżącej spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. m.in. za obiekty niespełniające wymogów budynku i niesłużące działalności gospodarczej, dochodząc w konsekwencji od Skarżącej spółki obowiązku nieistniejącego, doprowadzając do rażącego pokrzywdzenia jej praw, wyrządzenia znacznej szkody w jej majątku. Zdaniem pełnomocnika egzekucja należności podatkowych (pomimo posiadania zabezpieczonej kwoty) zaburzy płynność finansową Skarżącej spółki i wywoła trudne do odwrócenia następstwa. Podnosząc, iż uregulowany już został przez zainteresowaną podatek od nieruchomości za 2017 r. w części niespornej, tj. w kwocie 55.027 zł, pełnomocnik Skarżącej spółki wskazał dalej, że egzekucja pozostałej kwoty 16.028 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego zaburzy jej funkcjonowanie, a w konsekwencji doprowadzić może do jej likwidacji i zwolnienia pracowników, co spowodowuje ogromne straty w interesie społecznym. Oceniając wniosek Skarżącej spółki, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności oraz faktu, iż do wniosku nie dołączono odpowiednich dokumentów źródłowych, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż Spółka nie wykazała okoliczności, z których wynikałoby, że w jej sytuacji zachodzi realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 20 października 2022 r. Skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy Skarżącej spółce grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci zaburzenia płynności finansowej spółki, a w konsekwencji jej likwidacji, a co za tym idzie utraty zatrudnienia przez pracowników spółki. To wobec wykazania, że w postępowaniu egzekucyjnym doszło do nadzabezpieczenia wierzytelności Organu, a kolejne bezpodstawne uszczuplenie majątku spółki, w sposób oczywisty prowadzi do pogorszenia sytuacji materialnej Skarżącej spółki w sposób trwały, gdyż zwrot środków pieniężnych po ewentualnym uchyleniu zaskarżonej decyzji dotyczył będzie wyłącznie wartości nominalnej pobranych pieniędzy, bez pokrycia szkód powstałych poprzez ich bezpodstawne zajęcie; - art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnianie przez Sąd faktów notoryjnych, a wynikających z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 26 maja 2022 r. za sygn. akt I SA/Go 131/22 i I SA/Go 132/22, tj. że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym doszło do nadzabezpieczenia wierzytelności Organu, a to wobec upadku zabezpieczenia w postępowaniach prowadzonych na podstawie nieistniejących decyzji. Wobec powyższego Organ posiada na rachunku sum depozytowych Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. bezprawnie zabezpieczoną kwotę 27.448,62 zł, spełniającą w całości roszczenie Organu za rok 2017, Stąd też, Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie, bezpodstawnie przyjął, że kluczowa dla niniejszej sprawy okoliczność pozostaje bez związku z katalogiem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Podczas, gdy upadło zabezpieczenie kwoty 27.448,62 zł, wobec niewejścia decyzji dot. podatku za lata 2016 i 2018 do obrotu prawnego (zgodnie z ww. orzeczeniami), przez co w przedmiotowej sprawie wierzytelność Organu została zabezpieczona z ww. środków pieniężnych, a kolejne uszczuplenie majątku spółki wobec dalszej egzekucji, doprowadziło do nadzabepieczenia wierzytelności Organu, a w konsekwencji znaczącego pogorszenia sytuacji finansowej spółki. Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 2 czerwca 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza K. z 7 października 2021 r. w całości, tj. w zakresie w którym organ określił Skarżącej spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2017 ponad kwotę 55.027 zł, tj. 16.028 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: - poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z 28 września 2022 r., na okoliczność przewlekłego i opieszałego działania Organu, działania Organu na szkodę Skarżącej spółki, nierównego traktowania stron, wykazania bezzasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie i nadzabezpieczenia roszczenia Organu a w konsekwencji wyrządzenia Skarżącej spółce znaczącej szkody w majątku, a to z uwagi na fakt, że na rachunku depozytowym Pierwszego Urzędu Skarbowego w O., jest zabezpieczona na rzecz Organu kwota 27.448,62 zł, która wobec orzeczeń WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Go 131/22 i I SA/Go 132/22, utraciła walor zabezpieczenia w sprawach prowadzonych w oparciu o tytuły wykonawcze, a więc pozostaje do dyspozycji i pozwoli w całości na zabezpieczenie roszczenia Organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że Skarżąca spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, że w niniejszej sprawie na wskutek jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przypomnieć w tym miejscu należy że pełnomocnik Skarżącej spółki podał m.in. we wniosku, że organ określając Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 rok m.in. za obiekty niespełniające wymogów budynku i niesłużące działalności gospodarczej, dochodząc w konsekwencji od Spółki obowiązku nieistniejącego, doprowadza do rażącego pokrzywdzenia jej praw, wyrządza znaczną szkodę w jej majątku. Zdaniem wnioskodawcy egzekucja należności podatkowych (pomimo posiadania zabezpieczonej kwoty) zaburzy płynność finansową Spółki i wywoła trudne do odwrócenia następstwa. Mając to na względzie stwierdzić należy, że pełnomocnik Skarżącej spółki wprawdzie przytoczył ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które - jego zdaniem - potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie. Nie przedłożył jednak żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby te okoliczności i tym samym wskazywałaby na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w efekcie wykonania kwestionowanej decyzji. Na okoliczność tę zwrócił także trafnie uwagę Sąd pierwszej instancji, w zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniu podnosząc, że nie znając aktualnej sytuacji materialnej Skarżącej spółki (w tym m.in. posiadanych zasobów pieniężnych, skali prowadzonej działalności, ponoszonych wydatków, wpływu wystawionych tytułów wykonawczych na bieżącą działalność) brak jest możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej spółce znacznej szkody majątkowej w związku z wykonaniem decyzji Organu I instancji, ani też, czy skutki wykonania tej decyzji byłyby rzeczywiście trudne do odwrócenia. Także w orzecznictwie podnosi się, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne – CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest więc to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nie ma też obowiązku ustalać, czy wynikająca z postanowienia kwota jest wartością, której utrata stanowi znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku Skarżącej spółki nie spełnia wymogów pozwalających na przyznanie jej ochrony tymczasowej. Obowiązkiem Skarżącej spółki było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Trafny pozostawał także argument WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że Sąd rozstrzygając w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji również nie jest uprawniony do oceny zasadności i prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżąca spółka wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymaga się wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem. Taki pełnomocnik powinien wiedzieć, jakie są skutki braku wskazania konkretnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu oraz niepoparcia twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia stosownymi dokumentami źródłowymi. Wiedza ta z pewnością była i jest znana pełnomocnikowi Skarżącej spółki. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaprzeczałoby to funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.