III FZ 608/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 309/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO-6487/803-P/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 października 2022 r., sygn. akt I SA/Go 309/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu wniosku T. z siedzibą w O., zwana dalej "Skarżącą spółką", odmówił wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza K. z dnia 7 października 2021 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.". Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne Skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza K. utrzymanej w mocy przez decyzję SKO w Zielonej Górze z dnia 26 maja 2022 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że Organ I instancji w dniu 6 lipca 2022 r. na podstawie tytułu wykonawczego wszczął postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na stan faktyczny sprawy oraz okoliczność, że została złożona skarga na czynność egzekucyjną w przedmiocie zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej spółki podniesiono, że Organ I instancji działał wbrew jej interesom, doprowadzając do nadzabezpieczenia swoich wierzytelności. Dalej pełnomocnik Skarżącej spółki wskazał, że w oparciu o zaskarżone do WSA decyzje SKO, utrzymujące w mocy decyzje Burmistrza K. w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2016 i 2018, Organ I instancji bezprawnie wszczął postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z orzeczeniami WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 maja 2022 r. w sprawach o sygn. akt I SA/Go 131/22 i I SA/Go 132/22 ww. decyzje SKO, z uwagi na nieprawidłowe ich doręczenie, w ocenie Sądu, nie weszły one do obrotu prawnego. Stąd też wywiedziono, iż wygasł obowiązek stwierdzony tytułami wykonawczymi a wobec prowadzonych egzekucji została bezprawnie pobrana kwota 27.448,62 zł, która nie została zwrócona. Pełnomocnik Skarżącej spółki podkreślił też, że Organ I instancji mając tę wiedzę wykonał kolejną decyzję, mimo posiadanego zabezpieczenia na rachunku depozytowym Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. Stąd, w ocenie pełnomocnika Skarżącej spółki, uzasadniony jest wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej, albowiem Organ wszczął postępowanie bezzasadnie, posiadając zabezpieczenie, co w konsekwencji prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w majątku Skarżącej spółki, gdyż egzekucja należności podatkowych, pomimo zabezpieczonej kwoty na rachunku depozytowym Urzędu Skarbowego, wywołuje następstwa trudne do odwrócenia, poprzez zaburzenie płynności finansowej Skarżącej spółki. Co więcej, zdaniem pełnomocnika, Organ I instancji dochodzi od Skarżącego bezpodstawnie odsetek za zwłokę za czas zawieszenia ich naliczania, z uwagi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Organ II instancji. Okoliczność ta w sposób rażący narusza prawa i interesy Skarżącej spółki i jest przyczyną wyrządzenia szkody majątkowej. Ponadto pełnomocnik Skarżącej spółki wskazał, że egzekucja spornej kwoty zaburzy funkcjonowanie Spółki, a w konsekwencji może doprowadzić nawet do jej likwidacji. Doprowadzi to do ogromnych strat w interesie społecznym, gdyż przyczyni się do utraty zatrudnienia przez pracowników. Oceniając wniosek Skarżącej spółki, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż jej pełnomocnik nie wykazał istnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji. W związku z tym nie była możliwa ocena, czy wykonanie decyzji Organu pierwszej instancji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 14 października 2022 r. Skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy Skarżącej spółce grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci zaburzenia płynności finansowej spółki, a w konsekwencji jej likwidacji, a co za tym idzie utraty zatrudnienia przez pracowników spółki. To wobec wykazania, że w postępowaniu egzekucyjnym doszło do nadzabezpieczenia wierzytelności Organu, a kolejne bezpodstawne uszczuplenie majątku spółki, w sposób oczywisty prowadzi do pogorszenia sytuacji materialnej Skarżącej spółki w sposób trwały, gdyż zwrot środków pieniężnych po ewentualnym uchyleniu zaskarżonej decyzji dotyczył będzie wyłącznie wartości nominalnej pobranych pieniędzy, bez pokrycia szkód powstałych poprzez ich bezpodstawne zajęcie; - art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnianie przez Sąd faktów notoryjnych, a wynikających z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 26 maja 2022 r. za sygn. akt I SA/Go 131/22 i I SA/Go 132/22, tj. że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym doszło do nadzabezpieczenia wierzytelności Organu, a to wobec upadku zabezpieczenia w postępowaniach prowadzonych na podstawie nieistniejących decyzji. Wobec powyższego Organ posiada na rachunku sum depozytowych Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. bezprawnie zabezpieczoną kwotę 27.448,62 zł, spełniającą w całości roszczenie Organu za rok 2019. Stąd też, Sąd wydając zaskarżone postanowienie, nie uwzględnił kluczowej dla sprawy okoliczności, że upadło zabezpieczenie kwoty 27.448,62 zł, wobec niewejścia decyzji dot. podatku za lata 2016 i 2018 do obrotu prawnego (zgodnie z ww. orzeczeniami), przez co w przedmiotowej sprawie wierzytelność Organu została zabezpieczona z ww. środków pieniężnych, a kolejne uszczuplenie majątku spółki wobec dalszej egzekucji, doprowadziło do nadzabepieczenia wierzytelności Organu. Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza K. z dnia 7 października 2021 r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 26 maja 2022 r. w całości, tj. w zakresie w którym organ określił Skarżącej spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2019 ponad kwotę 55.159 zł, tj. 16.774 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (lub aktu będącego z nim w związku) lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że Skarżąca spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Organu pierwszej instancji (utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją) nie wykazała, że w niniejszej sprawie na skutek jej wykonania zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przypomnieć w tym miejscu należy że pełnomocnik Skarżącej spółki podał we wniosku, że Organ I instancji w dniu 6 lipca 2022 r., na podstawie tytułu wykonawczego wszczął postępowanie egzekucyjne a pełnomocnik Skarżącej spółki złożył skargę na czynność egzekucyjną Organu w przedmiocie zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, na potwierdzenie czego złożył kserokopie tytułu wykonawczego i ww. skargi na czynność egzekucyjną. Dodatkowo stwierdził, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody w majątku Spółki, co w konsekwencji zaburzy jej funkcjonowanie a w konsekwencji może nawet doprowadzić do jej likwidacji. Doprowadzi to do ogromnych strat w interesie społecznym, gdyż przyczyni się do utraty zatrudnienia przez pracowników Spółki. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej spółki wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonalności decyzji pozwoli zwrócić na rzecz Skarżącej spółki bezpodstawnie pobrane środki pieniężne, co przywróci balans i jej pełną płynność finansową. Mając to na względzie stwierdzić należy, że pełnomocnik Skarżącej spółki wprawdzie przytoczył ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza, wskazując na okoliczności, które - jego zdaniem - potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie. Nie przedłożył jednak żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby te okoliczności i tym samym wskazywałaby na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w efekcie wykonania kwestionowanej decyzji. Na okoliczność tę zwrócił także trafnie uwagę Sąd pierwszej instancji, w zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniu podnosząc, że nie znając aktualnej sytuacji materialnej Skarżącej spółki (w tym m.in. posiadanych zasobów pieniężnych, skali prowadzonej działalności, ponoszonych wydatków, wpływu wystawionych tytułów wykonawczych na bieżącą działalność) brak jest możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej spółce znacznej szkody majątkowej w związku z wykonaniem decyzji Organu I instancji, ani też, czy skutki wykonania tej decyzji byłyby rzeczywiście trudne do odwrócenia. Także w orzecznictwie podnosi się, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne – CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest więc to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nie ma też obowiązku ustalać, czy wynikająca z postanowienia kwota jest wartością, której utrata stanowi znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku Skarżącej spółki nie spełnia wymogów pozwalających na przyznanie jej ochrony tymczasowej. Obowiązkiem Skarżącej spółki było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania decyzji Organu pierwszej instancji, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Trafny pozostawał także argument WSA w Gorzowie Wielkopolskim poparty orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przesłanką wstrzymania wykonania decyzji nie może być też sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego – sam fakt, że podatnik nie zdecydował się na dobrowolne uiszczenie należności, nie może być uznany za równoznaczny z tym, że jego powody w tym względzie są usprawiedliwione z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. (w tym przede wszystkim związane są z obiektywną niemożnością zapłaty) (por. postanowienie NSA z 25 maja 2017 r., sygn. akt I FZ 47/17). Słusznie także stwierdzono, że Sąd rozstrzygając w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji również nie jest uprawniony do oceny zasadności i prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżąca spółka wnioskując o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymaga się wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem. Taki pełnomocnik powinien wiedzieć, jakie są skutki braku wskazania konkretnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania danego aktu oraz niepoparcia twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia stosownymi dokumentami źródłowymi. Wiedza ta z pewnością była i jest znana pełnomocnikowi Skarżącej. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Zaprzeczałoby to funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.