III FZ 591/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 839/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 maja 2022 r. nr 2201-IOD-4.4104.47.2021 w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie.

W dniu 27 lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła za pośrednictwem organu, skarga P. Z. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 17 maja 2022 r., nr 2201-IOD-4.4104.47.2021 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. W skardze Skarżący na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 5 września 2022 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Skarżący nie wykazał, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji, bowiem strona ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawiają nieprawidłowości w zakresie podstaw faktycznych do jej wydania. W istocie Skarżący nie sformułował żadnych argumentów wskazujących na to, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, WSA w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Od powyższego postanowienia Skarżący pismem z 16 września 2022 r. wniósł zażalenie. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku Skarżącego o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wydania rozstrzygnięcia w oparciu o całość akt sprawy, co skutkowało brakiem kompleksowego rozpoznania przedmiotowej sprawy i w konsekwencji - poczynienia przez Sąd meriti błędnych, i niekompletnych ustaleń faktycznych w zakresie zasadności wniosku Skarżącego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Wniosek Skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego należało odmówić wstrzymania wykonania decyzji organu, co też uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Złożone zażalenie ani nie podważyło zgodności z prawem kwestionowanego postanowienia, ani nie wskazało okoliczności świadczących o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania kwestionowanej decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek wnoszącego skargę wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, gdzie podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy, który winien przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia stan faktyczny i prawny oraz nieprawidłowości w zakresie jej wydania czy samo sparafrazowanie treści hipotezy art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że wniosek Skarżącego nie zawierał argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił też dokumentacji na poparcie twierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom strony, nie można utożsamiać obowiązku sądu dokonania oceny argumentów przedstawianych przez stronę z obowiązkiem udowodnienia braku przesłanek wstrzymania wykonania przedmiotu zaskarżenia. Skarżący tymczasem nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczając się do ogólnikowego wskazania, że "ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego". Trzeba podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mogą być poddawane ocenie sądu zarzuty dotyczące niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż w tym postępowaniu sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., FZ 163/04, powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05; z 12 lipca 2018 r., II OZ 749/18; z 13 kwietnia 2021 r., II GSK 433/21). Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sędzia Jacek Pruszyński