III FZ 572/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2025 r. sygn. akt I SA/Po 470/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2025 r. nr SKO.F.406.80.2025 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt I SA/Po 470/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B. N. (dalej: Skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: SKO) z dnia 28 kwietnia 2025 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. W skardze na decyzję organu podatkowego Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) z uwagi na ryzyko, że jej wykonanie wywoła trudne do odwrócenia skutki oraz doprowadzi do znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 28 kwietnia 2025 r. SKO wydało łącznie 6 decyzji zobowiązujących do zapłaty należności publicznoprawnych, stanowiących kwotę ok. 17 000 zł, która przewyższa możliwości finansowe Skarżącej, będącej na emeryturze. Zapłacenie powyższej kwoty przed zakończeniem postępowania będzie wiązało się z koniecznością sprzedaży pamiątek rodzinnych w celu zgromadzenia środków na zapłatę zobowiązań, co wiąże się z ryzykiem powstania nieodwracalnych skutków na wypadek uwzględnienia skargi przez Sąd. Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ uznał, że podnoszona przez Skarżącą w uzasadnieniu wniosku okoliczność, że wykonanie przedmiotowej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki, jest bardzo ogólnikowa. Strona podała, że jest na emeryturze, nie wskazała jednak, w jakiej wysokości otrzymuje świadczenie emerytalne. Nie podała, jakie składniki majątku posiada. Nie wyjaśniła również, czy posiada oszczędności, jeżeli tak to w jakiej kwocie. W konsekwencji WSA uznał, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności, które uzasadniałyby przydzielenie jej ochrony tymczasowej. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zachodzą okoliczności ryzyka powstania trudnych do odwrócenia skutków wykonania decyzji przed zakończeniem postępowania jej sądowej kontroli. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu - fotokopii potwierdzenia odbioru obrazów przekazanych przez Skarżącą na licytację do S. [...] celem wykazania, że wnosząca skargę nie dysponuje środkami na wykonanie objętej skargą decyzji, a w celu zapłaty wynikającego z jej treści podatku zmuszona jest wystawiać na licytację pamiątki rodzinne (obrazy). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Jak już wspomniano do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, strona musi poprzeć go stosownymi argumentami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymienione wyżej przesłanki należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie przyjął WSA, zabrakło właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że Sąd ten nie znalazł podstaw do udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że aby Sąd pierwszej instancji mógł ocenić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony konieczne jest dysponowanie przez ten Sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie decyzji, o uzyskiwanych dochodach, źródłach dochodu, o posiadanym majątku, stanie środków finansowych na rachunkach bankowych i w gotówce. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku Skarżącej, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów (w tym źródeł ich pochodzenia), ponoszonych wydatkach i o posiadanym majątku. Negatywnej oceny wniosku Skarżącej nie zmieniają argumenty podniesione w zażaleniu, które w zasadzie są tożsame z argumentami podniesionymi we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może bowiem przemawiać sama wysokość zobowiązania podatkowego nałożonego zaskarżoną decyzją. Analizą tego rodzaju argumentacji na tle przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., wielokrotnie zajmowały się sądy administracyjne wyrażając pogląd, że sama tylko wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest bowiem dla strony normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Na ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie prawidłowości zaskarżonego postanowienia WSA, nie ma też wpływu nadesłany z zażaleniem dokument. Podkreślić należy, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.