Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III FZ 536/26

Postanowienie NSA z 23 października 2026 r., III FZ 536/26 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
23 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 23 października 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 23 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 405/26 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2026 r., nr 1001-IEW-1.4123.34.2025.19.RD w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Postanowieniem z 17.07.2026 r., I SA/Łd 405/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi J. S. (dalej: skarżący), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28.04.2026 r. o nr 1001-IEW-1.4123.34.2025.19.RD, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. 2.1. Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zaskarżona decyzja obejmuje znaczną kwotę należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych a jej wykonanie wobec osoby fizycznej może spowodować trudne do odwrócenia skutki majątkowe. Dodał, że w sprawie występuje wątpliwość co do dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia po upływie terminu w zakresie zaległości za 2020 r., jak również decyzja organu II instancji pogorszyła sytuację skarżącego przez wyłączenie jednego z członków zarządu z kręgu osób solidarnie odpowiedzialnych. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji wskazał, że skarżący nie przedstawił ani konkretnych okoliczności, ani też dokumentów źródłowych dotyczących swojej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej, które uprawdopodobniłyby niebezpieczeństwo wyrządzenia mu, jako osobie fizycznej, znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i konkretyzowałyby powołaną przesłankę ochrony tymczasowej. Sąd podkreślił, że uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje. Tym bardziej, że sąd administracyjny nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że podnoszona w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczność istnienia poważnego prawdopodobieństwa wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania tej decyzji, nie mieści się bowiem ani w pojęciu szkody, ani w pojęciu nieodwracalnych skutków. W tej sytuacji na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) WSA w Łodzi odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący wniósł zażalenie na opisane wyżej postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę w całości przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zostało uprawdopodobnione niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, mimo że z charakteru sprawy, wysokości zobowiązania, statusu skarżącego jako osoby fizycznej oraz jego aktualnej sytuacji majątkowej, wynika realne ryzyko powstania skutków przekraczających zwykłe następstwa wykonania decyzji pieniężnej; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. przez niedostateczne uwzględnienie, że zaskarżona decyzja dotyczy odpowiedzialności osoby trzeciej za cudzy dług podatkowy, a jej wykonanie wobec osoby fizycznej może prowadzić do skutków szczególnie dotkliwych, w tym do pogłębienia niewypłacalności, utraty płynności finansowej oraz zagrożenia możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych; 3) art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z zasadą proporcjonalności ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez nieuwzględnienie, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której ewentualne późniejsze uwzględnienie skargi nie zapewni skarżącemu realnej ochrony przed skutkami wykonania decyzji; 4) błąd w ocenie przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków" przez przyjęcie, że ewentualny zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami zawsze będzie wystarczający do odwrócenia skutków wykonania decyzji, mimo że w realiach sprawy egzekucja może prowadzić do dalszych konsekwencji majątkowych i życiowych, których nie da się w pełni zrekompensować samym zwrotem świadczenia pieniężnego; 5) art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz zasadą prawa do sądu - przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której skarżący uprawdopodobnił szczególnie dotkliwy charakter skutków wykonania decyzji wobec osoby fizycznej. Skarżący wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, które zostaną niezwłocznie uzupełnione po usunięciu aktualnej przeszkody technicznej, odzyskaniu danych albo ponownym uzyskaniu dokumentów od właściwych instytucji, na okoliczność aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego, ryzyka wyrządzenia znacznej szkody oraz ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniósł także o to, żeby przy ocenie niniejszego zażalenia uwzględnić, iż awaria komputera skarżącego nastąpiła obecnie, tj. w czasie biegu terminu do wniesienia zażalenia, i czasowo uniemożliwiła skarżącemu pozyskanie pełnej dokumentacji źródłowej dotyczącej jego sytuacji finansowej i majątkowej. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje ponadto, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje Sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., do jego uzupełnienia. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji sprowadza się do twierdzeń, że niewstrzymanie wykonania może prowadzić do skutków szczególnie dotkliwych, w tym do pogłębienia niewypłacalności, utraty płynności finansowej oraz zagrożenia możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. W ocenie skarżącego w sprawie zostało uprawdopodobnione niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z WSA w Łodzi, który prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania wskazanej decyzji. W skardze do tego Sądu, domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, skarżący nie przedstawił żadnych danych oraz dokumentów, tym samym uniemożliwił Sądowi ocenę czy na skutek wykonania decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Zgodzić się należy także z Sądem pierwszej instancji, że uzasadnienie wniosku jest ogólnikowe, skarżący poprzestał bowiem na hipotetycznych stwierdzeniach, które nie pozwoliły porównać rozmiaru ciążącej na nim należności, do jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz zweryfikować związek przyczynowo – skutkowy między wykonaniem decyzji, a skutkami dla sytuacji finansowej i majątkowej czy życiowej skarżącego. 4.2. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy bowiem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić podstawę do uzasadnionego zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły zatem doprowadzić wnioski skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, które zostaną niezwłocznie uzupełnione po usunięciu aktualnej przeszkody technicznej (awaria komputera skarżącego), odzyskaniu danych albo ponownym uzyskaniu dokumentów od właściwych instytucji, na okoliczność aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego, ryzyka wyrządzenia znacznej szkody oraz ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 p.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. 4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 października 2026
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny