III FZ 519/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 234/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., nr 1401-IOM.4104.173.2022.7/ZM w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: 1. odrzucić zażalenie; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M.B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 234/23 odrzucił skargę M.B. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 listopada 2022 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Na powyższe postanowienie Skarżąca, działając za pośrednictwem adwokata - wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi zgodnie z pierwotnym wnioskiem. Dokonując wstępnego badania formalnoprawnej poprawności przedmiotowego zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału tego Sądu z 2 sierpnia 2023 r., pismem z 10 sierpnia 2023 r. wezwał pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 30 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby pełnomocnik uczynił zadość temu wezwaniu. W aktach sprawy znajduje się natomiast zarządzenie sędziego sprawozdawcy z 28 września 2023 r., z treści którego wynika, że ponowna analiza treści pełnomocnictwa dołączonego do skargi z 2 stycznia 2023 r., wskazuje, że uprawnia ono do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 36 p.p.s.a., pełnomocnictwo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć charakter pełnomocnictwa ogólnego (do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi), pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw lub tylko do niektórych czynności w postępowaniu. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje instytucji pełnomocnictwa domniemanego. W każdym przypadku, bez względu na okoliczności, wymagane jest, aby udzielenie pełnomocnictwa miało charakter wyraźny (Z.R. Kmiecik, Zakres pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, PS 2007/4) co oznacza, że musi z jego treści wynikać zakres umocowania. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą - samo załączenie pełnomocnictwa do skargi, nie wskazuje na to, że pełnomocnictwo to upoważnia do reprezentowania strony w sprawie wywołanej wniesieniem skargi. Sąd rozpoznający sprawę winien każdorazowo badać zakres udzielonego pełnomocnictwa, który musi wynikać wprost z tego pełnomocnictwa i w żadnym zakresie nie może być on dorozumiany (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2070/11). Jak wynika z akt sprawy, zażalenie w rozpoznawanej sprawie wniosła Skarżąca reprezentowana przez adwokata, który nie załączył wraz z zażaleniem pełnomocnictwa do zastępowania strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zostało to dostrzeżone przez Sąd I instancji, który wszczął w tym zakresie postępowanie naprawcze. Mimo nie wykonania wezwania Sądu, powzięto decyzję, iż w postępowaniu zażaleniowym zastosowanie znajdzie pełnomocnictwo dołączone do skargi, na mocy którego Skarżąca udzieliła adwokatowi "pełnomocnictwa do złożenia i popierania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 listopada 2022 roku (sygnatura: 1401-IOM.4104.173.2022.7/ZM). Pełnomocnik jest w szczególności uprawniony do sporządzenia, podpisania i wysłania skargi oraz popierania jej w dalszym toku postępowania". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak określony zakres podmiotowy i przedmiotowy pełnomocnictwa powoduje, że nie umocowuje ono pełnomocnika do działania za Skarżącą w postępowaniu zażaleniowym przed tym Sądem. Pełnomocnictwo z 2 stycznia 2023 r. zawiera bowiem umocowanie do wniesienia i występowania w postępowaniu wywołanym tą skargą. Zażalenie Skarżącej dotknięte jest zatem wadą formalną (brak pełnomocnictwa), która może zostać usunięta w trybie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. i której nieusunięcie w wyznaczonym terminie może skutkować odrzuceniem zażalenia (art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.). Zważywszy zatem, że pismem z 10 sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany przez Sąd I instancji do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego, a wezwanie to pozostało bezskuteczne, zażalenie należało odrzucić. Zgodnie z art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Skoro zatem mimo nieusunięcia przez pełnomocnika Skarżącej braku formalnego zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nadał przedmiotowemu zażaleniu bieg, zamiast je odrzucić, Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był do zastosowania normy prawnej z art. 180 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. - postanowił, jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie całego wpisu uiszczonego od zażalenia orzeczono z urzędu w pkt 2 sentencji, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.