Sygnatura
III FZ 451/26
Postanowienie NSA z 13 października 2026 r., III FZ 451/26 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Wynik
Oddalono zażalenie
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 30/26 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 30/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") odmówił J. R. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2025 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając wniosek Strony o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi, nie stwierdził istnienia okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji przypomniał, że postanowieniem z dnia 17 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 30/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę Strony, z uwagi na nieusunięcie dostrzeżonych braków. Postanowienie doręczono Skarżącemu dnia 24 marca 2026 r. (potwierdzenie odbioru - k. 25 akt sądowych). Postanowieniem z 18 maja 2026 r., sygn. akt III FZ 221/26 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Strony wniesione na ww. postanowienie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi Skarżący podał, że uchybienie terminowi do ich usunięcia nastąpiło bez jego winy, bowiem nie został poinformowany przez doręczyciela o nadejściu przesyłki zawierającej wezwanie. Strona podała, że w czasie, kiedy awizowano korespondencję sądu (tj. 5 i 13 lutego 2026 r.) panowały bardzo trudne warunki atmosferyczne w jego miejscowości (...), a droga do jego domu była zasypana śniegiem. Wskazał, że z uzyskanych od placówki pocztowej wstępnych informacji wynikało, że listonosz mógł mieć problem z dojazdem i nie umieścił w jego skrzynce awizo, początkowo poinformowano Stronę, że listu nie ma w systemie. Zaznaczył, że takie sytuacje w jego miejscowości już się zdarzały. Skarżący podał, że złożył stosowną reklamację w sprawie (k. 33 akt sądowych). Dodał, że jest osobą w podeszłym wieku, ma problemy ze zdrowiem. Wskutek wezwania Sądu z dnia 9 lipca 2026 r. Skarżący usunął dostrzeżone braki formalne wniosku oraz uiścił należny w sprawie stały wpis sądowy, a także przedłożył odpowiedź na złożoną reklamację (k. 57 akt sądowych), w której operator pocztowy poinformował, że doręczenie zawiadomień o możliwości odbioru przesyłek nie wymaga uzyskania potwierdzenia doręczenia, stąd ustalenie stanu faktycznego wraz z wyjaśnieniem okoliczności związanych z awizacją przesyłek nie jest możliwe. Skarżący ponownie wskazał, że z uwagi na położenie jego domu na uboczu listonosz nie miał możliwości doręczeniu listu poleconego oraz umieszczenia awizo w skrzynce odbiorczej. Był to okres z dużymi opadami śniegu, a droga do domu Skarżącego była nieprzejezdna. Sąd I instancji uznał, że argumentacja Skarżącego zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniała w sposób wystarczający braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia stwierdzonych braków formalnych i fiskalnych wniesionej skargi. Pismem z dnia 10 sierpnia 2026 r. od wskazanego orzeczenia Strona wywiodła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, zarzucono naruszenie: - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi, podczas gdy uchybienie to było wynikiem obiektywnej, niezależnej od Skarżącego przeszkody w postaci ekstremalnych warunków atmosferycznych panujących w dniach awizowania przesyłek, tj. 5 i 13 lutego 2026 r., które uniemożliwiły doręczycielowi zarówno dotarcie do posesji Skarżącego, jak i sam dojazd z jego miejscowości do placówki (punktu) pocztowego, a tym samym prawidłowe przeprowadzenie doręczenia zastępczego; - art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z zasadą swobodnej, a nie dowolnej, oceny dowodów poprzez oparcie ustalenia o rzekomym braku trudnych warunków atmosferycznych na samodzielnie pozyskanej przez WSA z internetu prognozie pogody, w sytuacji gdy powołane przez Sąd źródło (strona internetowa ...) dotyczy prognozy na okres od 20 do 26 lutego 2026 r., a więc okresu w ogóle niepokrywającego się z datami spornego awizowania korespondencji (5 i 13 lutego 2026 r.), co czyni to ustalenie dowolnym i pozbawionym waloru dowodowego w odniesieniu do istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych; - art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz zasady cennego udziału strony w postępowaniu poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach z dokumentów (wydruk z serwisu Google Maps, wydruk prognozy pogody) dopuszczonych i przeprowadzonych przez Sąd z urzędu, bez poinformowania o tym Skarżącego i bez umożliwienia mu ustosunkowania się do tych ustaleń przed wydaniem postanowienia, co pozbawiło Skarżącego możliwości przedstawienia dowodów przeciwnych i obrony swoich praw; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na nieuwzględnieniu okoliczności, że korespondencja kierowana do Skarżącego doręczana jest za pośrednictwem punktu pocztowego, nie zaś pełnej placówki pocztowej, przy czym w tym rejonie już wcześniej dochodziło do nieprawidłowości w doręczeniach oraz zaginięć korespondencji, co obiektywnie zwiększa prawdopodobieństwo zaistnienia analogicznej nieprawidłowości również w niniejszej sprawie, a okoliczność ta nie została w ogóle rozważona przez Sąd I instancji; - art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie, przy ocenie miernika staranności wymaganej od Skarżącego, jego wieku oraz stanu zdrowia (osoba w podeszłym wieku, po przebytym udarze), które to okoliczności obiektywnie ograniczały jego możliwości bieżącego monitorowania korespondencji oraz podejmowania czynności weryfikacyjnych u operatora pocztowego, podczas gdy zgodnie z powołanym przez sam Sąd I instancji orzecznictwem (postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08) przywrócenie terminu jest dopuszczalne, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego, możliwego w danych warunkach, wysiłku - miernik ten musi zaś być odnoszony do konkretnej, zindywidualizowanej sytuacji Skarżącego, a nie do abstrakcyjnego wzorca osoby w pełni sprawnej. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przywrócenie Skarżącemu terminu do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2025 r. Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów, na okoliczność wykazania błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji: - zwrócenie się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowego Instytutu Badawczego o udzielenie informacji o rzeczywistych warunkach atmosferycznych (w tym o wielkości opadów śniegu i przejezdności dróg) panujących w miejscowości G. i okolicy w dniach 5 i 13 lutego 2026 r. na okoliczność zaistnienia obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej prawidłowe doręczenie zastępcze; - zwrócenie się do Poczty Polskiej S.A. o wskazanie sposobu obsługi doręczeń dla miejscowości G. (w tym wyjaśnienie, czy doręczenia realizowane są za pośrednictwem punktu pocztowego czy placówki pocztowej) oraz o udzielenie informacji o zgłoszonych nieprawidłowościach w doręczeniach na tym terenie - na okoliczność zwiększonego ryzyka nieprawidłowości w obsłudze korespondencji w miejscu zamieszkania Skarżącego; - dokumentacji medycznej Skarżącego - na okoliczność przebytego udaru oraz stanu zdrowia ograniczającego możliwości skarżącego w zakresie bieżącego monitorowania korespondencji i podejmowania czynności weryfikacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tych przepisów, konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych osób, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, LEX/el. 2018, komentarz do art. 87 p.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację, która uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w tej sprawie nie wystąpiła wymagana prawem przesłanka przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone Skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. W szczególności słusznie uznał Sąd I instancji, że argumentacja Skarżącego o nieprawidłowym działaniu poczty przy doręczeniu przesyłek nie została poparta żadnym przekonywającym dowodem, który nie tyle udowadniałby, co przynajmniej uprawdopodabniałby tę argumentację. Prawidłowo zatem Sąd I instancji stwierdził, że adnotacje poczynione przez doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru oraz na kopercie zawierającej korespondencję sądu (k. 14 akt sądowych) odpowiadają wymogom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 19) w zakresie awizowania przesyłek pocztowych pochodzących od sądów i wskazują, że podjęto próbę dwukrotnego doręczenia przesyłki Skarżącemu. Powyższe przeczy twierdzeniom Strony o niepozostawieniu awiza w miejscu jej zamieszkania. W tej sytuacji wymaga przypomnienia, że potwierdzenie odbioru pisma jest dokumentem urzędowym. Zawarte w nim informacje dotyczące czynności podjętych przez operatora pocztowego w celu doręczenia przesyłki korzystają z domniemania prawdziwości oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Okoliczności podniesione w zażaleniu, odnoszące się do rzekomych nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki nie podważają wskazanego domniemania. Obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie nieprawidłowego działania operatora pocztowego (postanowienie NSA z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11). Przywrócenie terminu na podstawie oświadczenia skarżącego, że awiza nie pozostawiono, przy niepotwierdzeniu tego faktu przez operatora pocztowego prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (postanowienia NSA z 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10, z 27 września 2012 r., sygn. akt I FZ 292/12 oraz z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I GZ 204/17). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny podziela oceną WSA w Olszynie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, jakoby uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazał zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, co wyklucza to możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że orzeczenie WSA, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiada prawu. Podkreślić należy, że rola sądu kasacyjnego sprowadza się do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji. Z powyższych względów wniosek o dopuszczenie przedłożonych dowodów nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 sierpnia 2026
- Symbol z opisem
- 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
- Hasła tematyczne
- Przywrócenie terminu
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 86 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III FSK 430/26 · 13 października 2026
Wyrok NSA z 13 października 2026 r., III FSK 430/26 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygnatura: III FSK 907/25 · 13 października 2026
Wyrok NSA z 13 października 2026 r., III FSK 907/25 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygnatura: I SA/Gl 287/26 · 12 października 2026
Postanowienie WSA w Gliwicach z 12 października 2026 r., I SA/Gl 287/26 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny