III FZ 451/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1556/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 maja 2022 r. nr KOC/3753/Eg/21 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1556/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 maja 2022 r., nr KOC/3753/Eg/21 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismem z 23 czerwca 2022 r. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 maja 2022 r. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r., sygn. III SPP/Wa 354/22 Starszy Referendarz Sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie pismem z 5 września 2022 r. skarżący złożył sprzeciw. Postanowieniem z 15 września 2022 r. Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zarządzeniem z 11 października 2022 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 25 października 2022 r. Pismem z 27 października 2022 r. skarżący złożył ponowny wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem z 14 grudnia 2022 r., sygn. III SPP/Wa 504/22, Referendarz Sądowy odmówił zmiany postanowienia z 12 sierpnia 2022 r. Pismem z 3 stycznia 2023 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia z 14 grudnia 2022 r. Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r., o sygn. III SPP/Wa 504/22 Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zarządzeniem z 3 lutego 2023 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z 11 października 2022 r. Wezwanie Sądu zostało skutecznie doręczone Skarżącemu 14 lutego 2023 r. Pismem z 14 lutego 2023 r. Skarżący złożył ponowny wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 1 marca 2023 r. nie nadano biegu przedmiotowemu wnioskowi skarżącego. Z ewidencji księgowej WSA w Warszawie, dotyczącej opłat sądowych wynika, że skarżący nie uiścił wymaganego wpisu. Zażalenie na postanowienie z 16 marca 2023 r. złożył skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: (a) błąd w ustaleniach faktycznych, który objawiał się wadliwym ustaleniem, jakoby nie wykonał obowiązków fiskalnych skargi w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy wykonał wszelkie wymogi formalne skargi w tym fiskalne dla skargi, (b) rażące naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, co objawiało się niewszechstronnym zbadaniem okoliczności faktyczno-prawnych sprawy przez pominięcie okoliczności stosowania się skarżących do wezwań sądu w sytuacji, gdy istota sporu, jak również treść zaskarżonej decyzji opartej o pozbawioną elementarnego materiału dowodowego założenia, winna zostać poddana wnikliwej kontroli instancyjnej Sądu pierwszej instancji. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie z 16 marca 2023 r. w całości, ponadto wniósł o udzielenie prawa do pomocy prawnej, w tym w szczególności przez zwolnienie od konieczności poniesienia wpisu od niniejszego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlegają one odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 15 września 2022 r. tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie tegoż Sądu odmawiające przyznania prawa pomocy. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło po tym, jak skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania, postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącego do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Odnosząc się do zarzutu skarżącego zawartego w zażaleniu tj. błędu w ustaleniach faktycznych, który objawił się wadliwym ustaleniem, jakoby skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w sytuacji, gdy dokonał on opłaty od skargi - należy zauważyć, że Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie - Zarządzeniem z 31 sierpnia 2023 r. (a więc po terminie złożonego zażalenia, a przed terminem przekazania sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego) - polecił sprawdzenie w ewidencji księgowej dotyczącej opłat sądowych, czy została uiszczona kwota należna od skarżącego z tytułu wpisu sądowego od skargi. Z odpowiedzi z 31 sierpnia 2023 r. wynika, iż w dokumentach księgowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy, natomiast skarżący na poparcie swoich argumentów nie przedłożył żadnego dowodu świadczącego o faktycznym wykonaniu ww. zobowiązania sądu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mają zastosowania przepisy tej ustawy, lecz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W kwestii zaś wniosku skarżącego (zawartego w zażaleniu) o przyznanie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka w tym zakresie. Sprawy z tego zakresu należą do kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 243 p.p.s.a.). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. ----------------------- 2