III FZ 445/23

Dnia 25 października 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1239/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1239/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej "P.p.s.a.") oddalił wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przesłanką niezbędną przyznania ochrony tymczasowej jest także możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek. Sąd zauważył, że Skarżąca wystąpiła o wstrzymanie wykonania decyzji odmownej organu administracji, tj. odmawiającej Skarżącej zastosowania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, a zatem decyzji, która jest decyzją odmowną i nie nadaje się do wykonania, ani w drodze dobrowolnej, ani w drodze postępowania egzekucyjnego. Decyzje odmowne, co do zasady, od której wyjątki w sprawie nie zachodzą, nie mają cech wykonalności polegającej na spowodowaniu stanu rzeczy, który byłby zgodny z rozstrzygnięciem. Zaskarżona decyzja nie nakłada na Skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Wskazując na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżyła postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez błędne uznanie, że przymiotu wykonalności nie ma decyzja odmowna zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Sąd oceny czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czyli czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, na skutek błędnego uznania, że zaskarżona decyzja nie ma przymiotu wykonalności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał, iż odmowa wstrzymania zaskarżonej decyzji wywoła w majątku Skarżącej i jej rodziny negatywne skutki w postaci znacznego pogorszenia sytuacji finansowej, co stanowi niebezpieczeństwo znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższe zarzuty - oba łącznie, jak też każdy z osobna Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia, a tym samym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, wobec treści przepisu art. 196 p.p.s.a., wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonego niniejszym zażaleniem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 lutego 2023 r. wydanego do sygn. akt: I SA/Kr 1239/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Powołany przepis daje więc sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Oceniając możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd wziął pod uwagę, że przedmiotem wykonania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się i wymagają wykonania. Nie dotyczy to wszystkich aktów administracyjnych, gdyż co do zasady cechy wykonalności polegającej na możliwości spowodowania lub doprowadzenia do stanu rzeczy zgodnego z rozstrzygnięciem, nie mają decyzje odmowne (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122). Zasadniczo zatem z przymiotu wykonalności nie korzystają akty administracyjne odmowne. Wniosek zaś o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji organu o odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania i tego nie wymaga. Nie nakłada ona na stronę skarżącą obowiązku, lecz odmawia umorzenia należności z tytułu składek. Zaskarżonej decyzji brak więc przymiotu wykonalności, a w konsekwencji nie ma możliwości wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 196 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji kwestionowania legalności postanowienia przy pomocy środka odwoławczego jakim jest zażalenie - możliwe jest wystąpienie przez stronę z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia tego zażalenia. Zażalenie jest środkiem zaskarżenia niesuspensywnym, nie wstrzymuje bowiem automatycznie wykonania zaskarżonego postanowienia. O wstrzymaniu wykonania postanowienia decyduje zatem Sąd pierwszej instancji przed przekazaniem akt sądowi kasacyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia. Nadto rozpoznanie zażalenia czyni rozpoznanie tego wniosku bezprzedmiotowym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.