III FZ 435/24

Dnia 11 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 447/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2024 r., nr SKO.F/41.4/1310/2023/21257 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 447/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. B. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2024 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. 1.2. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: podanie numeru PESEL skarżącego oraz złożenie pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 lipca 2024 r. Braków formalnych nie uzupełniono w terminie, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie jest zasadne. 2.2. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Art. 34 p.p.s.a. stanowi, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z przepisu tego wynika zasada wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym, polegająca na tym, że strony same decydują o tym, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym będą występowały osobiście czy przez pełnomocnika (vide: postanowienie NSA z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FZ 143/18). Natomiast zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo kierowane do sądu administracyjnego powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku składania pisma przez pełnomocnika, zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, pełnomocnik obowiązany jest złożyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Braki w zakresie pisemnego dokumentu potwierdzającego istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 p.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). 2.3. W odniesieniu do skargi przepisy przewidują rygor jej odrzucenia w razie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W tych okolicznościach sprawy NSA podziela ocenę WSA, że niezastosowanie się do wezwania sądu w stanowi podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu od zaskarżonego postanowienia wyraził pogląd, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powinien był wezwać skarżącego (bezpośrednio) do samodzielnego uzupełnienia braków formalnych, a nie powinien on wzywać pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa oraz podania numer PESEL. 2.4. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, zgodnie z którym nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa obliguje sąd do odrzucenia skargi. W ocenie Sądu stanowisko to wynika z wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dołączenie pełnomocnictwa lub jego odpisu jest wymogiem formalnym pisma strony wnoszonego przez pełnomocnika, który w "danej sprawie" nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy odczytywać łącznie z art. 49 p.p.s.a. przewidującym wezwanie do uzupełnienia braku formalnego. Co za tym idzie, skarga podlega odrzuceniu tylko w razie nieuzupełnienia braków formalnych istotnych, a więc takich, w przypadku których pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jednak zdaniem NSA nieprzedłożenie pełnomocnictwa nie pozwala na nadanie skardze prawidłowego biegu. Wynik wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest zbieżny z wynikiem wykładni funkcjonalnej i systemowej. Skoro strona działa przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośredni skutek dla mocodawcy. Jakkolwiek wezwanie do usunięcia braku formalnego jest adresowane do pełnomocnika, to z prawnego punktu widzenia wezwana do usunięcia braku jest strona i strona ponosi konsekwencje braku reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braku. 2.5. W świetle wskazanych wyżej okoliczności niezrozumiałe jest stanowisko pełnomocnika skarżącego, że sąd pierwszej instancji powinien wezwać samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącego do podpisania skargi osobiście prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (zob. postanowienie NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22 oraz postanowienia z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17 i z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21). W konkluzji stwierdzić trzeba, że prawidłowo sąd pierwszej instancji skierował wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku w postaci nadesłania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa oraz do wskazania numeru PESEL i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio strony do podpisania skargi (por. orzeczenia NSA: z 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10; z 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11; z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 426/14; 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14; z 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 2009/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1505/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1509/14; z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15; z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 553/16; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2110/16; z 23 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 205/17; z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 233/17; z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18; z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19, z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21) 2.6. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Numer PESEL jest więc obligatoryjnym elementem skargi jako pierwszego pisma w sprawie. Skoro wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 lipca 2024 r., to ostatnim dniem siedmiodniowego terminu do jego wykonania był piątek 12 lipca 2024 r. Jako że termin ten upłynął bezskutecznie, skargę należało odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zmiany bądź uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. 2.7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.