III FZ 423/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2026 r., sygn. akt VIII SA/Wa 236/26 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 stycznia 2026 r., nr 1401-IEW3.4123.38.2025.14.KN w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 5 maja 2026 r., sygn. akt VIII SA/Wa 236/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Organ") z 30 stycznia 2026 r. w sprawie ze skargi D. P. (dalej: "Skarżący") w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Skarżący wskazał, iż w ostatnim okresie odnotowuje systematyczny spadek przychodów oraz malejące zyski w głównym segmencie prowadzonej działalności gospodarczej, co w istotny sposób wpływa na jej bieżącą płynność finansową. Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna powoduje, że Skarżący zmuszony jest do podejmowania działań zmierzających do utrzymania stabilności finansowej przedsiębiorstwa oraz zapewnienia możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W tych okolicznościach natychmiastowa realizacja obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, polegającego na zapłacie znacznej kwoty zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, doprowadziłaby do powstania poważnych i trudnych do odwrócenia konsekwencji w sferze majątkowej Skarżącego. W szczególności wykonanie decyzji na obecnym etapie postępowania wymagałoby zbycia znacznej części posiadanych przez Skarżącego składników majątku, które stanowią podstawę prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że uzasadnienie przedmiotowego wniosku uniemożliwia dokonanie jego merytorycznej oceny. Nie zawiera ono zdaniem Sądu żadnych informacji o możliwościach finansowych i majątkowych Skarżącego. Jak wskazał Sąd, skoro Skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 18 maja 2026 r. pełnomocnik Skarżącego zaskarżył postanowienie i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Organu z 30 stycznia 2026 r., ewentualnie o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."): 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a., przez poprzez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji nie jest uzasadnione tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody Skarżącego, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez dowolną i ukierunkowana rażąco jednostronnie a nie swobodną i wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a także poprzez błędne i niezgodne z prawdą obiektywną ustalenie stanu faktycznego prowadzące do oparcia rozstrzygnięcia na ocenach zamiast na dowodach w przedmiocie ustalenia przez Sąd, iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, co powoduje, że Sąd dokonał powierzchownej i do tego czynionej na tle niedostatecznie skumulowanego i rozważonego materiału dowodowego oceny, która nie spełnia wymagań co do konieczności dokonywania oceny swobodnej, logicznej, obiektywnej, uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przesłanka "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi być uwiarygodniona poprzez konkretne dane finansowe i majątkowe. Same twierdzenia o trudnej sytuacji życiowej, wieku czy potencjalnych skutkach dla egzekucji nie uprawdopodabniają tych okoliczności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontrolowanej sprawie nie uprawdopodobniono wystąpienia "znacznej szkody", ani "trudnych do odwrócenia skutków". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że argumentacja wniosku została ograniczona zasadniczo do wskazania trudności finansowych Skarżącego. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu w danej sprawie jest obiektywnie zasadne. Za niewystarczające należy uznać twierdzenia Skarżącego, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje szkodę, której nie będzie można naprawić, gdyż jest to na tyle wysoka kwota, że w realiach niniejszej sprawy w związku z brakiem – zdaniem Skarżącego – nieprawidłowości po jej stronie w rozliczaniu podatku, nie jest zasadnym wykonywanie decyzji. Twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko, że obowiązki pieniężne mają co do zasady charakter odwracalny. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama dolegliwość, czy wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie (por. postanowienie NSA z 2 marca 2026 r., sygn. akt I FZ 254/25). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił brak podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Zarzuty zażalenia sprowadzają się w istocie do polemiki z tą oceną, nie wykazując jednak naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.