III FZ 419/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M.G. (dalej: skarżący), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w Katowicach z dnia 18 września 2020 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w wyniku negatywnie zakończonego postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy (sprawy o sygn. akt I SPP/Gl 192/21 oraz I SPP 385/20) skarżący został wezwany pismem z dnia 16 maja 2022 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 czerwca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawidłowość zarządzenia z dnia 14 czerwca 2021 r. potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2021 r., sygn. akt III FZ 538/21. Sąd stwierdził, że skarżący odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w dniu 30 maja 2022 r. oraz, że nie uiścił wpisu w siedmiodniowym terminie tj. do dnia 6 czerwca 2022 r. Skarga jest zatem obarczona brakiem fiskalnym, przez co konieczne było jej odrzucenie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 246 § 1 w zw. z art. 239 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.) poprzez odmowę udzielenia pomocy prawnej w postaci zwolnienia z uiszczenia opłaty kancelaryjnej, pomimo wykazania trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej, skutkiem czego było odrzucenie skargi zaskarżonym postanowieniem, podczas gdy skarżący wykazał, iż nie było możliwym uiszczenie opłaty bez poniesienia uszczerbku wobec niego oraz jego rodziny. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem skarżącego jest wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia z 27 czerwca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje kwestia prawa pomocy podnoszona we wniesionym środku zaskarżenia. Odnosząc się do meritum kontroli instancyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, iż stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego strona została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 P.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie żadna z okoliczności zwalniających skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych nie wystąpiła. Tymczasem treść zażalenia nie pozostawia wątpliwości, że intencją skarżącego było właśnie skorzystanie z powyższego uprawnienia. Przypomnieć należy, że skarżącemu w sprawie nie zostało przyznane prawo pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Gl 192/21 starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw natomiast Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza. W konsekwencji prawidłowo, po zakończeniu postępowania w zakresie prawa pomocy, ponownie 16 maja 2022 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 14 czerwca 2021 r. Na podstawie tego ostatniego zarządzenia wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Wspomniane wezwanie doręczono skarżącemu 30 maja 2022 r. Wpis od skargi nie został uiszczony, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę odrzucił na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.