III FZ 403/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 1169/21 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2021 r., nr SKO 4011/376/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 3 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 1169/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") odmówił A. z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: "SKO") z 3 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Przedstawiając stan faktyczny sprawy WSA wskazał, że postanowieniem z 28 listopada 2022 r. i 31 stycznia 2023 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem powołana przez skarżącą spółkę okoliczność obciążenia hipoteką nieruchomości, nie odpowiada pojęciu wyrządzenia skarżącej spółce szkody, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazał, że z akt dotyczących prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka nie posiada środków trwałych i nie prowadzi działalności operacyjnej - nic w sprawie nie wskazuje, że skarżącej spółce dla funkcjonowania potrzebne jest dysponowanie prawem własności tej konkretnej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do stwierdzeń skarżącej spółki o pozostawaniu w trudnej sytuacji majątkowej, WSA wskazał, że okoliczność taka sama w sobie jest bez znaczenia w sprawie oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Znaczenie miałoby dopiero ustalenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji pogorszy sytuację gospodarczą/rynkową skarżącej spółki w stopniu, który mógłby odpowiadać pojęciu "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Tymczasem, w ocenie WSA, skarżąca spółka takiego zagrożenia nie wykazała. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 9 maja 2023 r., podzielił stanowisko WSA, że wniosek skarżącej spółki nie zawierał argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem NSA, skarżąca spółka nie przedstawiła też dokumentacji na poparcie twierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Pismem z 16 maja 2023 r. skarżąca spółka ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji stwierdził, że nie zawiera on żadnych dodatkowych argumentów w stosunku do wniosku zawartego w skardze, który nie został uwzględniony przez Sądy obu instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z 13 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zażalenie oparł na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy, tj. na naruszeniu art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji nie grozi wyrządzeniem znacznej szkody skarżącej spółce w błędnej wysokości wadliwie nałożonego na nią zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w wysokości 100 858 zł, podczas gdy wynika ze zgromadzonych w tej sprawie dokumentów, w tym tych zgromadzonych w trakcie postępowania o udzielenie skarżącej spółce prawa pomocy (sygn. akt ...), że skarżąca spółka nie ma środków na spełnienie tego niewłaściwie naliczonego zobowiązania podatkowego, a ponadto już 16 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu hipoteki przymusowej na sumę 463 814,11 zł do działu IV księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, tytułem zabezpieczenia wykonania m.in. ww. decyzji zaskarżonej i decyzji organu I instancji, a tym samym nie tylko już grozi skarżącej spółce wyrządzenie znacznej szkody, ale wręcz ta znaczna szkoda zaczyna występować, ze względu na istotne obniżenie wartości ww. wpisem do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, nieruchomości gruntowej objętej tą księgą wieczystą, stanowiącej istotny składnik majątku skarżącej spółki. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej spółki na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., w wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Względnie, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, iż na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Względnie, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym, według norm prawem przepisanych. Do zażalenia załączono ponadto dokumenty finansowe, które uprzednio zostały złożone do akt dotyczących prawa pomocy oraz dowód wpisu hipoteki przymusowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez zainteresowanego okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z kolei zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Jednakże warunkiem dokonania zmiany jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać zastosowany. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez zmianę okoliczności należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postawienie odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio. Należy podkreślić, że na stronie domagającej się zmiany lub uchylenia postanowienia spoczywa ciężar wykazania takiej zmiany okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 569/08, LEX nr 493611). Tymczasem jak słusznie wskazał WSA, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zawarty w piśmie z dnia 16 maja 2023 r. nie zawierał żadnych dodatkowych argumentów w stosunku do wniosku zawartego w skardze, który nie został uwzględniony przez Sądy obu instancji. Wniosek ten jest niemal identyczny w swej treści z poprzednim wnioskiem i nie zawiera stosownych twierdzeń i dokumentów na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Oznacza to, że skarżąca spółka nie wykazała zmiany okoliczności, które można by rozpatrywać w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 4 p.p.s.a. Raz jeszcze podkreślić należy, że warunkiem dokonania zmiany postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu bądź czynności przez sąd jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać zastosowany. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie stanowiska zajętego przez sąd, wniosek strony o zmianę postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być traktowany jak środek zaskarżenia takiego postanowienia (por. postanowienie NSA z 23 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1353/18). Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że okoliczności podniesione w złożonym zażaleniu nie wskazują na żadne okoliczności, które uległy zmianie, w związku z czym aby zaistniała podstawa do zmiany dotychczasowego postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że nie mógł on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.