III FZ 399/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w K. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1205/23 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.167.2023.5/AD UNP: 2401-23-129018 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności postanawia oddalić zażalenie.

III FZ 399/24 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/GI 1205/23 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 16 czerwca 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, odmówił przywrócenia terminu. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca m.in. odpis sentencji wyroku z dnia 16 kwietnia 2024 r. została doręczona (wydana) pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 maja 2024 r., po jej dwukrotnej awizacji przez operatora pocztowego w dniach 22 kwietnia 2024 r. i 30 kwietnia 2024 r. Zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce operatora pocztowego pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej, co wynika z treści pisma operatora pocztowego z dnia 5 czerwca 2024 r. Natomiast w piśmie z 10 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 14 maja 2024 r. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. Sąd odmówił skarżącej sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że wniosek został złożony przez pełnomocnika skarżącej po upływie przepisanego prawem terminu. W sprawie miała bowiem zastosowanie regulacja dotycząca fikcji doręczenia przewidziana w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) dalej: p.p.s.a. Postanowienie to nie zostało zaskarżone zażaleniem. Pismem z dnia 10 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podnosząc, że o przyczynie uzasadniającej uchybienie terminu dowiedział się w dniu 5 lipca 2024 r., na skutek doręczenia mu odpisu postanowienia z dnia 17 czerwca 2024 r. Podniósł następnie, że został przez operatora pocztowego wprowadzony w błąd, co do końcowej daty możliwości terminowego odbioru korespondencji sądowej, zawierającej m.in. odpis wyroku z dnia 16 kwietnia 2024 r., co pozwala uznać że strona nie ponosi winy za opóźnienie, do jakiego według Sądu doszło. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r., Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu. Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa i brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, którego uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 86 § 1 i 2 poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że przyczyna która doprowadziła do złożenia po terminie przez pełnomocnika wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 16 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I SA/GI 1205/23 oraz doręczenie ww. uzasadnienia wyroku na adres pełnomocnika leżała po stronie pełnomocnika skarżącej, a także iż przyczyną uchybienia w złożeniu wniosku był błąd pełnomocnika skarżącej, a także, iż w sprawie pełnomocnik dopuścił niedbalstwa lub należytej staranności w prowadzeniu sprawy, 2) art. 65 w zw. z § 2, 4, 5 oraz § 6, 7, 8 i 9 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym poprzez wadliwe uznanie, iż doszło w niniejszej sprawie do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej korespondencję sądową; 3) art. 65 w zw. z § 2, 4, 5 oraz § 6, 7, 8 i 9 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym poprzez błędne uznanie, iż przesyłka sądowa po raz pierwszy awizowana była w dniu 22 kwietnia 2024 r. i pominięcie w sprawie i w uzasadnieniu skarżonego postanowienia odniesienia się do kwestii, że doszło do licznych i rażących uchybień w procedurze doręczenia, popełnionych przez pracowników operatora pocztowego. Ponadto, wniesiono o uchylenie przedmiotowego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy nadmienić, że zasady dokonywania doręczeń reguluje Rozdział 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Na podstawie art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 819, z późn. zm.). Rozporządzenie to określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych. Natomiast art. 73 p.p.s.a. reguluje terminy odbioru pisma, tzw. fikcja doręczenia jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Przedmiotem tego postępowania jest kwestia odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącej podnosi zarzut błędnego uznania, iż przesyłka sądowa po raz pierwszy awizowana była w dniu 22 kwietnia 2024 r. i pominięcia w sprawie oraz w uzasadnieniu skarżonego postanowienia odniesienia się do kwestii, że doszło do licznych i rażących uchybień w procedurze doręczenia, popełnionych przez pracowników operatora pocztowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że głównym powodem uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był błąd w obliczeniu terminów procesowych. Pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że działał w zaufaniu do operatora pocztowego i nie zweryfikował prawidłowości jego działania. Przyjął, że skoro przesyłka pocztowa zawierająca m.in. odpis wyroku z dnia 16 kwietnia 2024 r. wraz z uzasadnieniem została mu wydana w dniu 7 maja 2024 r., to od tej daty należy liczyć odpowiedni termin procesowy. Podał również, że przedmiotowa przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana (w dniu 22 kwietnia 2024 r., a następnie w dniu 30 kwietnia 2024 r.), co wynika z treści adnotacji poczynionych na kopercie nadania. Następnie przyznał również, że nie zweryfikował daty pierwszego awizo, co w przedmiotowej sprawie jest kluczowe, bowiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym ważna jest data pierwszej awizacji i od tej daty winno się liczyć 14-dniowy termin na odbiór przesyłki. W odróżnieniu do analogicznej regulacji na gruncie procedury cywilnej (art. 139 ust. 1 k.p.c.) przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma winno nastąpić "w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy" (por. post. NSA z 25.09.2024 r., III FZ 392/24, publik. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego pominięcia w sprawie i w uzasadnieniu skarżonego postanowienia odniesienia się do kwestii uchybień w procedurze doręczenia, popełnionych przez pracowników operatora pocztowego, nie kwestionuje tego ustalenia. Natomiast w przedmiotowej sprawie strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (por. post. NSA z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; post. NSA z 3 marca 2009 r., I OZ 155/09, publik. CBOSA), w związku z tym, w stosunku do tych podmiotów podwyższone zostają standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09, publik. CBOSA). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo sąd I instancji uznał, że okoliczności przedstawione we wniosku nie są wystarczające do przyznania przywrócenia terminu, które ma charakter wyjątkowy. Oznacza to, iż nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli pełnomocnik dopuszcza się choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu sprawy (por. post. NSA z 15.10.2024 r., III OZ 391/24; post. NSA z 14.10.2024 r., I OZ 636/24, publik. CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.