III FZ 383/23

Dnia 11 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 788/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 stycznia 2023 r., nr 1401-IOM.4104.189.2022.AJ w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 7.06.2023 r. o sygn. III SA/Wa 788/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. C. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 3.01.2023 r., nr 1401-IOM.4104.189.2022.AJ, wydaną w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie 2.1. Skarżący we wniesionej skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie jest w stanie uiścić żądanej od niego kwoty 18.550 zł, ponieważ nie dysponuje takimi środkami. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 3800 zł i pensji żony. Jedyną możliwością zaspokojenia zobowiązania podatkowego jest egzekucja z mieszkania skarżącego, którego sprzedaż spowodowałaby eksmisję zarówno jego, jak i jego małżonki. Odwrócenie skutków egzekucji polegającej na sprzedaży mieszkania byłoby zdaniem skarżącego niemożliwe. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu, podnoszona przez skarżącego argumentacja dotycząca wadliwości zaskarżonej decyzji, nie może być skuteczna w postępowaniu o wstrzymanie jej wykonania, w którym oceniane jest istnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący powołał się na naruszenia prawa przez organy administracji, jednak nie wykazał, dlaczego wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby spowodować powstanie znacznej szkody lub doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, poprzestając na sygnalizacji możliwych tylko skutków postępowania egzekucyjnego. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał dlaczego wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby spowodować powstanie znaczącej szkody lub doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy z przedłożonych do skargi (i wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych) dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący nie dysponuje kwotą ponad 18.000 zł, którą powinien zapłacić zgodnie z zaskarżoną decyzją, a jedyny jego składnik majątku stanowi nieruchomość, w której zamieszkuje, a zatem brak wstrzymania zaskarżonej decyzji niechybnie spowoduje konieczność sprzedaży tej nieruchomości oraz eksmisję skarżącego, co należy uznać za niepowetowaną szkodę dla skarżącego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Stosowanie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje również na to, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wskazać należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie decyzji w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd związany jest zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, którymi są niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody - nie każdej, a jedynie znacznej - oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe, powodują ważną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Aby sąd mógł stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skarżący musi przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających uznać, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne. W rozpoznawanej sprawie skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować konieczność sprzedaży nieruchomości oraz eksmisję skarżącego i jego małżonki. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał dlaczego wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby spowodować powstanie znacznej szkody lub doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, poprzestając na sygnalizacji możliwych tylko skutków postępowania egzekucyjnego. 4.2. Wobec podnoszonych przez skarżącego okoliczności wskazać należy, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła bowiem nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. W świetle natomiast art. 8-10 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Te okoliczności prawne służą ochronie strony i jej rodziny. 4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki