III FZ 379/22

Dnia 21 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 650/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 grudnia 2021 r., nr 1401-IEW1.4121.38.2021.2.MG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 20.04.2022 r. o sygn. III SA/Wa 650/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. Z. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31.12.2021 r., nr 1401-IEW1.4121.38.2021.2.MG, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. 2.1. Skarżący w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że jej wykonanie spowoduje utratę środków do życia i istotnie pogorszenie jego standardu. Skarżący wskazał, że jego emerytura wynosi 5.300 zł brutto, nie posiada żadnego majątku, ponosi coraz wyższe koszty utrzymania miejsca zamieszkania i codziennych wydatków, cierpi na chorobę onkologiczną - ma usuniętą nerkę, zakrzepicę żył głębokich, jak również ma zdiagnozowane neurologiczne zmiany mózgu - czasowe utraty świadomości. Skarżący pozostaje pod stałą opieka neurologiczną i onkologiczną. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wskazał żadnych okoliczności, które umożliwiałyby ocenę jego sytuacji finansowej. Sąd wyjaśnił, że nie może wydać postanowienia o ochronie tymczasowej nie mając pełnych danych odnośnie do sytuacji finansowej i życiowej skarżącego. Skarżący nie przedstawił danych, w tym żadnych dokumentów, dzięki którym Sąd mógłby porównać majątek, którym dysponuje z obciążeniami publicznoprawnymi. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący zaskarżył opisane powyżej postanowienie w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody. Wyjaśnił, że jedynym źródłem jego dochodów jest emerytura, która zgodnie z załączoną decyzją o wynosi obecnie netto 5437,27 zł. Uzyskiwane dochody są w całości konsumowane na potrzeby bieżącego utrzymania, na dowód czego przedstawia wyciągi z konta. Łączny koszt opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, w tym opłatami za media wynosi średnio około 1500 zł miesięcznie. Kolejną istotną część z uzyskiwanych dochodów, tj. średnio także około 1500 zł miesięcznie skarżący wydatkuje na zakup leków oraz opłacenie badań i wizyt lekarskich. Pozostałe środki przeznaczane są na koszty jedzenia (około 1000 zł miesięcznie), środki higieny osobistej, chemię domową, fryzjera, a także sporadyczne wyjścia kulturalne. Skarżący nie posiada możliwości poczynienia oszczędności. Wskazał, że na potrzeby egzekucji zobowiązania objętego decyzją, której dotyczy wniosek, US zajął kwotę 3983,63 zł, co stanowi 4/5 uzyskiwanych miesięcznych dochodów. W jego ocenie pozostał w zasadzie bez środków do normalnego funkcjonowania bez uszczerbku dla siebie, co jest bezpośrednim następstwem odmowy wstrzymania wykonalności decyzji. W załączeniu przedstawił szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną i życiową. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Stosowanie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja, powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. 4.2. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje się, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje Sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., o jego uzupełnienie. Uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zatem niedostateczne uzasadnienie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle powyższego nie można uznać, żeby WSA w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W skardze do tego Sądu, domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, skarżący nie przedstawił żadnych danych oraz dokumentów, dzięki którym Sąd pierwszej instancji mógłby porównać majątek, którym dysponuje z obciążeniami publicznoprawnymi. Zarzuty zażalenia nie zasługują zatem na uwzględnienie. 4.3. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (zob. postanowienia NSA: z 23.04.2009 r., I OZ 375/09; 29.11.2011 r., II OZ 1240/11, z 12.11.2019 r., I OZ 1054/19). W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły zatem doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty obrazujące jego sytuację majątkową i zdrowotną oraz kserokopie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 p.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. 4.4. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sędzia NSA Stanisław Bogucki