III FZ 344/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 30/26 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 17 listopada 2025 r., nr 3201-IEE.7192.98.2025.19 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 listopada 2025 r., nr 3201-IEE.7192.98.2025.19, 3) zwrócić T. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.

Zaskarżonym postanowieniem z 25 marca 2026 r., I SA/Sz 30/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił T. K. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 listopada 2025 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności i jakichkolwiek dokumentów, wyczerpująco opisujących jego aktualną, rzeczywistą sytuację finansową i majątkową, pozwalających sądowi zasadnie przyjąć, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wiąże się dla skarżącego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy miałoby powodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji wskazał, że bez znajomości rzeczywistej kondycji finansowej i majątkowej skarżącego, jego położenia ekonomicznego, życiowego we wszystkich istotnych aspektach, nie sposób prawidłowo ocenić, czy i ewentualnie w jakim zakresie wykonanie zaskarżonego postanowienia obiektywnie wiązać się może z wyrządzeniem znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał, że wykonanie postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci utraty prawa własności przed rozstrzygnięciem skargi. Skarżący podkreślił, że z samej natury sprawy (utrata nieruchomości) wynika zagrożenie wystąpienia znacznej szkody. Ponadto skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, co drastycznie ogranicza jego możliwości finansowe i uniemożliwia wynajęcie innego lokalu mieszkalnego. Przedmiotowa nieruchomość stanowi jedyne centrum życiowe skarżącego i dach nad głową, nie tylko dla niego, ale również dla małoletniego syna skarżącego, który pozostaje na jego utrzymaniu. Jak podniósł skarżący, wykonanie zaskarżonego postanowienia doprowadzi do bezdomności jego oraz dziecka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Celem wypełnienia przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o zastosowanie ww. regulacji, który to obowiązek procesowy ustawowo obciąża wnioskodawcę. W świetle rozpoznawanej sprawy szczególnego znaczenia nabiera okoliczność, że dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek. Uprawdopodobnienie określonych racji, określane jako ułatwione postępowanie dowodowe zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia strony o danym fakcie. Ocena, czy w realiach konkretnego postępowania uprawdopodobnienie w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu, który winien podjąć decyzję, czy w świetle prezentowanych twierdzeń strony uznaje za spełnione przesłanki zawarte w hipotezie określonego przepisu. Kwestia stopnia uprawdopodobnienia racji jest zatem przez ustawodawcę poddana relatywizacji dokonującej się przez uwzględnienie kontekstu faktycznego sprawy, na kanwie której dochodzi do oceny możności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W omawianym zakresie nie wypracowano uniwersalnego, jednolitego standardu uprawdopodobnienia, a sąd orzekający każdorazowo zmuszony jest do swobodnej, niemniej nie dowolnej, oceny stopnia przekonywania oferowanych przez wnioskodawcę twierdzeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek skarżącego umożliwiał sięgnięcie do dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. i zastosowanie ochrony tymczasowej. Skarżący wskazał, że kwestionuje istnienie oraz wymagalność tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonej egzekucji. W ocenie skarżącego przyznanie własności nieruchomości prowadzi do nieodwracalnych skutków prawnych, a w razie uwzględnienia powództwa nie będą mogły zostać skutecznie naprawione. Zdaniem skarżącego wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje trudne do odwrócenia skutki, w postaci utraty nieruchomości. Dodatkowo okoliczności te wspiera argumentacja podniesiona w zażaleniu podkreślająca, że utrata nieruchomości stanowiącej dach nad głową dla skarżącego i jego dziecka, przy równoczesnym braku możliwości sfinansowania wynajmu innego lokalu mieszkalnego, doprowadzi do bezdomności skarżącego i jego małoletniego syna. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wykonanie zaskarżonego postanowienia może w kontekście całokształtu okoliczności sprawy spowodować trudne do odwrócenia skutki, uznając za zasadne zastosowanie ochrony tymczasowej w odniesieniu do skarżącego. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.