III FZ 333/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 10/24 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 października 2023 r., nr 0201-IEW2.4123.76.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 9 maja 2024 r., I SA/Wr 10/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi J. W. (dalej: ,,Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 26 października 2023 r., nr 0201-IEW2.4123.76.2023, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd wskazał art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: ,,p.p.s.a.’’), wyjaśniając, że postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 966/22, WSA we Wrocławiu zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej między innymi z pytaniem: "Czy wykładnia przepisów dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z dnia 11 grudnia 2006 r. Nr L 347, s. 1; dalej dyrektywa VAT), w tym jej art. 193, art. 205, art. 273 w zw. z art. 325 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2; dalej TFUE) i art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z dnia 14 grudnia 2007 r. Nr C 303, s. 1; dalej Karta) oraz zasady proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym mechanizm odpowiedzialności solidarnej członka zarządu osoby prawnej za zobowiązania z tytułu VAT tej osoby prawnej bez wcześniejszego ustalenia czy taki członek zarządu działał w złej wierze albo że jego zachowaniom można było zarzucić zawiniony błąd lub też niedbalstwo?" W ocenie sądu przedstawiona kwestia prejudycjalna może mieć bezpośredni wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy bowiem dotyczy wymogów wynikających z prawa unijnego w zakresie uprawnień osoby fizycznej do skutecznego zakwestionowania ustaleń i ocen w zakresie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zobowiązania podatkowe osoby prawnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik organu podatkowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu: 1) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zawieszenie postępowania, pomimo że postępowanie przed TSUE nie zostało jeszcze wszczęte i nie toczy się, co wyklucza fakultatywne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie; 2) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zawieszenie postępowania, pomimo że rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od treści odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na cyt. wyżej prejudycjalne, z którym do TSUE zwrócił się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. w sprawie I SA/Wr 966/22; 3) art. 7 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 i art. 272 § 2a zd. 1 p.p.s.a., poprzez naruszenie przez sąd zasady szybkości w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, a Skarżący - w razie gdy okaże się, że odpowiedź TSUE mogłaby mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia w niniejszej sprawie, będzie mógł żądać wznowienia postępowania, 4) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, dalej: ,,o.p") poprzez przyjęcie, że powołany przepis o.p. uzależnia uwolnienie się członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki od ustalenia czy bez jego winy powstały zobowiązania podatkowe spółki, podczas gdy powołany przepis o.p. uzależnia uwolnienie się członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki od wykazania przez niego, że bez jego winy nastąpiło niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W oparciu o powyższe zarzuty, pełnomocnik organu podatkowego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, tj. wpisu i kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Występujący w sprawie problem był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w postanowieniach: z 19 marca 2024 r., III FSK 4812/21; z 28 marca 2024 r., III FSK 482/22; z 16 maja 2024 r., III FZ 188/24; z 12 lipca 2024 r., III FZ 286/24; z 29 sierpnia 2024 r., III FZ 321/24). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach, więc posłuży się argumentacją w nich zawartą. Po pierwsze należy wskazać, że wystąpienie przez WSA we Wrocławiu z pytaniem prejudycjalnym w sprawie o sygn. I SA/Wr 966/22, nie stanowi przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie (art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Jest to inne postępowanie sądowoadministracyjne. Po drugie, wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym w sprawie o sygn. I SA/Wr 966/22, nie stanowi bezpośredniej przeszkody do rozpoznania niniejszej sprawy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. Związek między postępowaniami, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (zob. postanowienie NSA z 19 marca 2024 r., III FSK 4812/21). W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wstrzymywanie biegu postępowania sądowego jest nieuzasadnione. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dalsze oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy, nie tylko godziłoby we wspomnianą zasadę szybkości postępowania, ale utrzymywałoby w tym zakresie stan niepewności. Należy też zauważyć, że w zależności od odpowiedzi udzielonej przez TSUE na postawione pytania prejudycjalne, strony będą mogły żądać powrotu do sprawy w trybie nadzwyczajnym (art. 272 § 2a p.p.s.a. i art. 240 § 1 pkt 11 o.p.). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.