III FZ 316/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 386/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 października 2022 r. nr 2401-IOD-2.4104.84.2021, UNP: 2401-22-229890 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić zażalenie

1.1. Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 386/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 19 października 2022 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. 1.2. Skarżąca wraz ze skargą na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek podała, że decyzja została jej doręczona 8 listopada 2022 r. Przyczyną niedochowania terminu do złożenia skargi do Sądu było przyjęcie błędnego założenia, że organ rozpoznając przez rok sprawę strony przeanalizował wyroki sądów administracyjnych zapadające w analogicznych sprawach i dokonał wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie zgodnej z orzecznictwem tych sądów. Dopiero po natknięciu się na wyrok NSA z 1 września 2022 r., sygn. akt I FSK 1369/21, strona nabrała przekonania, że mogła zostać wprowadzona w błąd przez organ i po konsultacji z profesjonalnym prawnikiem otrzymała opinię, że wydana decyzja DIAS zawiera błędną interpretację przepisów prawa, tj. art. 15zzr ust. 1 oraz art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Strona skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadała na poczcie 9 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro strona w terminie do wniesienia skargi powzięła wątpliwości co do prawidłowości wydanego wobec niej rozstrzygnięcia, to winna je przekuć na skargę do Sądu, a nie na poszukiwanie w artykułach prasowych słuszności swojego stanowiska. W konsekwencji odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS). 2.3. W przedmiotowej sprawie uchybienie terminu nie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Założenie skarżącej, że organ rozpoznając przez rok sprawę przeanalizował wyroki sądów administracyjnych zapadające w analogicznych sprawach i dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie zgodnej z orzecznictwem tych sądów i tym samym niezłożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie nie są okolicznościami, które wskazywałyby na brak winy skarżącej. Skarżąca powzięła wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia organu, wskazują na to poszukiwania artykułów prasowych i orzecznictwa w przedmiocie zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 do terminu na złożenie oświadczenia o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, warunkującego zwolnienie od podatku oraz konsultacje z profesjonalnym prawnikiem, jednakże pomimo tych wątpliwości nie złożyła skargi do Sądu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. nawet lekkie niedbalstwo strony powoduje niedopuszczalność przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie skarżąca dopuściła się niedbalstwa poprzez zwlekanie z wniesieniem skargi pomimo wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia organu. To rolą sądu administracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji ostatecznych, wszelkie wątpliwości należy przekuć na skargę do Sądu pierwszej instancji. W konsekwencji, słusznie Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. 2.4. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.