III FZ 314/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2398/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Postanowieniem z 29 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2398/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019r. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący pomimo wezwania nie uiścił wpisu od skargi w kwocie 100 złotych. Podkreślił przy tym, że mimo tego iż skarżący w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak czynność ta nie mogła uchylić skutków prawomocności zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 4 grudnia 2019 r. i pozostawała bez wpływu na bieg przewidzianego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie sądu na Skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Obowiązku powyższego Skarżący nie wykonał. Po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wisu od skargi podlegała ona odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o jego zmianę oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 3 p.p.s.a, art. 90 § 2 p.p.s.a i art. 220 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że sąd I instancji uchybił rażąco przepisom postępowania z powodu zaniechania zbadania sprawy tj. nie rozpoznał wniosku o prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, skarga podlega odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona przez Skarżącego skarga podlegała wpisowi, do uiszczenia którego skarżący został pierwotnie wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie z 4 grudnia 2019 r. Po oddaleniu zażalenia Skarżącego z dnia 31 grudnia 2019r. na powyższe zarządzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 maja 2020 r. został on ponownie wezwany zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r. do uiszczenia wpisu od skargi. W zakreślonym terminie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 29 września WSA w Warszawie odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że nie został przez Skarżącego w zakreślonym terminie uiszczony wpis od skargi. Ponadto WSA wskazał, że pomimo tego, iż Skarżący złożył wniosek o prawo pomocy w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu sądowego to jednak czynność ta nie mogła przerwać terminu do dokonania wpłaty i uchylić skutków prawomocności zarządzenia z 4 grudnia 2019r. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a.: "Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 1003/10; z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 444/10, z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I FZ 159/09, z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 66/15 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy po (ponownym) wezwaniu skarżącego do wykonania prawomocnego już zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, nie wpływa na możliwość zastosowania rygoru odrzucenia skargi zamieszczonego w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było jednak podstaw do stosowania tego rygoru, skoro skarżącemu uniemożliwiono skuteczne i efektywne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. w zakreślonym terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o prawo pomocy, przy czym był to pierwszy wniosek złożony w niniejszej sprawie. Nie odnosząc się do tego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 września 2020 r. odrzucił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Skarżący został w innych sprawach o sygn. akt III Sa/Wa 1354/18 i III SA/Wa 1355/18 zwolniony od wpisu od skargi. Zwolnienie to dotyczy jedynie wymienionych spraw. Należy w tym miejscu przypomnieć, że złożenie po raz pierwszy w danej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powoduje, że termin do uiszczenia wpisu podlega niejako zawieszeniu do czasu rozpoznania tego wniosku. W razie jego uwzględnienia zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu powinno być uchylone, a nawet jeżeli nie zostanie – nie ma podstaw do jego wykonania. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia wniosku sąd powinien ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia określającego wysokość wpisu (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 220 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, System Informacji Prawnej LEX, 2019). Takiego skutku nie ma natomiast złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie. Z powyższego wynika, że w sytuacji gdy skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doniosłe prawnie jest złożenie pierwszego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ tylko jego rozpoznanie zawiesza bieg terminu do uiszczenia wpisu. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odrzucenie skargi było w niniejszej sprawie przedwczesne. Sąd I instancji pominął bowiem tę okoliczność, że nie zostało zakończone postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a prośba ta nie została rozpoznana. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.