III FZ 298/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 497/23, w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SKO.41/6091/P/2022, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Zaskarżonym postanowieniem z 23 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 497/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 12 czerwca 2023 r., nr SKO.41/6091/P/2022, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 24 listopada 2023 r. oddalono skargę wywiedzioną przez Skarżącego, którego odpis sentencji doręczono temuż 4 grudnia 2023 r. W reakcji na powyższe pismem nadanym w urzędzie pocztowym 27 grudnia 2023 r. Skarżący wniósł o sporządzenie i doręczenie ww. wyroku z uzasadnieniem. Postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez stronę, która w środku zaskarżenia sformułowała jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności, oba żądania argumentując przyjęciem przez Sąd błędnej daty doręczenia odpisu sentencji. W uzasadnieniu obecnie poddanego kontroli instancyjnej postanowienia z 23 maja 2024 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FZ 142/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego w przedmiocie odmowy sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku, uznając w ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie dzień 4 grudnia 2023 r. jako datę odbioru korespondencji sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku zapadłego w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wobec prawomocnego przesądzenia daty rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, kwestia ta nie może być ponownie poddana badaniu w ramach wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, co wobec braku odrębnej argumentacji w zakresie tego żądania, w szczególności braku uprawdopodobnienia niezawinienia w niedochowaniu terminu, skutkowało odmową zastosowania wobec Skarżącego art. 86 § 1 p.p.s.a. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 26 lutego 2024 r. Skarżący zakwestionował postanowienie Sądu pierwszej instancji. Z treści środka zaskarżenia podniesiono ponownie argumenty dotyczące przyjęcia przez Sąd błędnej daty doręczenia stronie odpisu sentencji wyroku. Do zażalenia dołączono kserokopię koperty nadanej do Skarżącego, z widniejącą sygnaturą niniejszej sprawy oraz nadawcą w instytucji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, opatrzoną pieczęciami pocztowymi i adnotacjami o awizacji przesyłki w urzędzie pocztowym w datach 29 listopada oraz 7 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżącego była na obecnym etapie procedowania wyłącznie prawidłowość postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Poza zakresem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostawała kwestia skuteczności doręczenia przesyłki sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku, co - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – zostało uprzednio przesądzone w pozostającym w obrocie prawnym postanowieniu tego Sądu z 23 maja 2024 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FZ 142/24. Należy również podzielić ocenę dokonaną w kwestionowanym orzeczeniu w zakresie rozbieżności między przesłankami warunkującymi prawidłowość doręczania przesyłek sądowych, wpływającego na rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonych czynności, a przesłankami umożliwiającymi skorzystanie z instytucji tzw. przywrócenia terminu. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego. Przyjęcie oceny o braku należytego wypełnienia obowiązków przez doręczyciela (operatora pocztowego), tj. o nieskuteczności doręczenia sądowego, niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Jednocześnie jednak winno się zwrócić uwagę, że jakkolwiek Skarżący przemienne zarzuca Sądowi nieprawidłowość doręczenia i błędy po stronie doręczyciela pocztowego, jednocześnie przedmiotem zastrzeżeń czyni ww. okoliczności w kontekście własnego braku zawinienia w spóźnionej czynności procesowej, domagając się wyraźnie przywrócenia terminu do jej dokonania. Zarówno przy tym Sąd pierwszej instancji na poziomie wydawania kwestionowanego orzeczenia, jak również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. III FZ 142/24, nie dysponowały przedłożoną przez Skarżącego kserokopią koperty z widniejącymi adnotacjami pocztowymi o datach późniejszych aniżeli przyjęta w sprawie i deklarowana przez Pocztę Polską w odpowiedzi na reklamację data odbioru przesyłki w placówce pocztowej FUP [...]. Materiał dowodowy oferowany przez zainteresowane strony na wykazanie prawdziwości określonych twierdzeń winien być analizowany w zakresie przydatności (mocy dowodowej) i wiarygodności ocenianych przez pryzmat tez dowodowych sformułowanych przez wnioskującego o ich przeprowadzenie. Niezależnie, że w kontekście wniosku o przywrócenie terminu stosuje się łagodniejszy reżim uprawdopodobnienia twierdzeń o faktach, również w tym przypadku tezy dowodowe pozwalają zakreślić ramy, w jakich sąd może poruszać się w toku przeprowadzania i oceny danego źródła dowodowego. Jeżeli Skarżący, poza kwestionowaniem samej skuteczności doręczenia, podnosi okoliczności relewantne z punktu widzenia hipotezy normy prawnej zawartej w art. 86 § 1 p.p.s.a., tj. brak własnej winy w niedochowaniu terminu, sąd winien w granicach zakreślonych tezami dowodowymi poddać analizie stopień zawinienia Skarżącego i ocenić, na ile podnoszone argumenty są przekonujące dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu, oczywiście o tyle, o ile następuje nawiązanie do okoliczności zawierających się w tezach dowodowych uprzednio podnoszonych twierdzeń i oferowanych dowodów. W rozpoznawanej sprawie Skarżący od zażalenia na postanowienie z 25 stycznia 2024 r. podnosi argumenty poddające w wątpliwość nie tylko sam moment zapoznania się przezeń z odpisem sentencji postanowienia, ale również okoliczności towarzyszące odbiorowi korespondencji sądowej. Przedkładał do akt sprawy wydruki ze śledzenia przesyłek Poczty Polskiej z widniejącą dwukrotną datą jej odbioru, na obecnym etapie postępowania oferując kserokopię odebranej koperty celem okazania pieczęci z dat późniejszych aniżeli deklarowana przez operatora w reklamacji. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji na etapie wydania analizowanego orzeczenia nie dysponował tym dowodem, posiadał w aktach sprawy rozbieżne dowody w materiale dowodowym, tj. duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz twierdzenia strony i wydruk ze śledzenia przesyłek. Zestawienie danych wynikających z kserokopii koperty - pieczęci pocztowych i widniejących dat na kopercie zawierającej prawidłową sygnaturę sprawy, datę nadania zbieżną z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału o doręczeniu odpisu sentencji i numerem przesyłki pocztowej - z treścią przedłożonej do akt sprawy odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację, pozwala na dostrzeżenie niespójności w sprawie, która na dotychczasowym etapie postępowania nie była wystarczająco dostrzeżona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistniała rozbieżność, oceniana przez pryzmat podnoszonych przez Skarżącego twierdzeń co do braku winy w złożeniu pisma w terminie 7 dni liczonych od 18 grudnia 2023 r. jako deklarowanej przez Stronę daty odbioru, przy uwzględnieniu związania tutejszego Sądu ocenami prawnymi dokonanymi w postanowieniu z 10 kwietnia 2024 r. o sygn. akt III FZ 142/24 oraz brakiem występowania po stronie Skarżącego obowiązku ścisłego udowodnienia prezentowanych racji (reżim uprawdopodobnienia), pozwoliły w ramach dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej przyjąć ocenę o występujących w sprawie, niemożliwych do usunięcia wątpliwościach co do braku winy po stronie Skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku, koniecznym do rozstrzygnięcia na jego korzyść. Przy okoliczności spełnienia pozostałych przesłanek warunkujących możność sięgnięcia po instytucję przywrócenia terminu w odniesieniu do osoby Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.