III FZ 29/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 352/20 odrzucające skargę w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 352/20, Wojewódzki Sąd w Gdańsku odrzucił skargę A.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 listopada 2019 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 października 2020 r., o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Na przedmiotowe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r. odrzucił to zażalenie. Również i na to postanowienie skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie. Skarżący ponownie złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie. Skarżący na powyższe postanowienie złożył kolejne zażalenie. Ostatecznie ciąg zażaleń skarżącego przerwał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt III FZ 121/22 odrzucił zażalenie. Zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2022 r., skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 16 października 2020 r. do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 (słownie: sto) złotych, wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Odpis zarządzenie został doręczony skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2022 r. Zakreślony termin upłynął bezskutecznie. We wskazanym we wstępie postanowieniu, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec nieuzupełnienia przez skarżącego braku formalnego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. W sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że korespondencja sądowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uregulowania zaległego wpisu od skargi została skarżącemu doręczona 26 sierpnia 2022 r. (k. 113 akt sądowych), co oznacza upływ ustawowego terminu do uiszczenia wpisu z końcem 2 września 2022 r. Brakująca opłata nie została uzupełniona przez skarżącego w zakreślonym ustawowo terminie, co stosownie do regulacji wskazanej na wstępie uzasadniało zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji sankcji z art. 220 § 3 P.p.s.a. Należy w pełni podzielić stanowisko prezentowane przez sąd pierwszej instancji, w myśl którego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi strony nie zwalnia złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Czynność ta nie uchyla wszakże skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów natury konstytucyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny jest zdania, że przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania, pełniąc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu bądź pozbawienie strony możliwości poddania kontroli instancyjnej sprawy co do meritum. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji