III FZ 288/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 585/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2024 r., nr KOA/3705/Fi/21 w przedmiocie ulgi płatniczej p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r., III SA/Wa 585/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. S.A. z siedzibą w Z. (dalej: ,,Spółka") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 grudnia 2024 r., nr KOA/3705/Fi/21, w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Sąd stwierdził, że Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 45 ust 1, art. 31 ust 3 i art. 184 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię art. 86 § 1 p.p.s.a., nieuwzględniającą obowiązku prokonstytucyjnej wykładni prawa, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i nieprzywrócenie terminu do wniesienia wpisu 200 zł i tym samym pozbawienie Spółki konstytucyjnego prawa do sądu, co jest sankcją nieproporcjonalną do wagi naruszenia. W oparciu o powyższy zarzut autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych osób, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, LEX/el. 2018, komentarz do art. 87 p.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację, która uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Trzeba też podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienia NSA: z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08; z 10 września 2010 r., II OZ 849/10; z 7 lutego 2020 r., I OZ 9/20). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła wymagana prawem przesłanka przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w postaci uprawdopodobnienia przez Spółkę braku winy w jego uchybieniu. W tej sprawie (jak wynika z akt sprawy) termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał 4 kwietnia 2025 r., natomiast Spółka uiściła wpis 8 kwietnia 2025 r. – jak wskazała, niezwłocznie po zidentyfikowaniu problemu. Spółka uzasadniając brak winy wskazała, że miała miejsce przyczyna niezależna od niej, tj., cyt. ,,Niedopełnienie obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie wynikało, z niezamierzonej i nadzwyczajnej sytuacji organizacyjnej wewnątrz Spółki. Pracownik, który odebrał korespondencję z wezwaniem do opłaty, omyłkowo przekazał dokumentację pracownikowi, który nie posiadał odpowiednich uprawnień ani kompetencji do realizacji płatności tego rodzaju". W treści zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za zaniedbania personelu administracyjnego, którym posługuje się przy wykonywaniu swoich czynności, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niedochowaniu terminu. W judykaturze ukształtował się jednolity pogląd, że wszelkie uchybienia, w tym niestaranność, których dopuścił się pracownik nie zwalniają od odpowiedzialności osoby prowadzącej działalność gospodarczą – pracodawcy, który odpowiada za należytą pracę swoich pracowników. Rację ma zatem sąd pierwszej instancji, że Spółka nie uprawdopodobniła swojego braku winy w uchybieniu terminu wskazując wyłącznie, że nie ponosi odpowiedzialności za wadliwe działanie swojego pracownika, który odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i omyłkowo przekazał dokumentację pracownikowi, który nie posiadał odpowiednich uprawnień ani kompetencji do realizacji płatności tego rodzaju (zob. np. postanowienie NSA z 29 stycznia 2014 r., II GZ 17/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty zażalenia nie podważają stanowiska sądu pierwszej instancji. Przede wszystkim należy wskazać, że w ramach kryterium należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw – jak już słusznie zauważył sąd pierwszej instancji - mieści się właściwa organizacja pracy podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu. Obowiązkiem Spółki była taka organizacja pracy, aby był właściwy przepływ dokumentów i informacji pomiędzy pracownikami, co zapewniłoby prawidłową obsługę spraw i terminowe wykonywanie obowiązków procesowych. Przeoczenia w tym zakresie, nieuzasadnione niezależnymi od strony okolicznościami, poczytywać należy jako wyraz niedbalstwa. Wbrew stanowisku autora zażalenia, bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje fakt, że Spółka jest dużą organizacją, skupiającą także inne spółki w ramach grupy kapitałowej i zatrudnia kilkaset osób. Wielkość Spółki nie ma znaczenia w kontekście praw i obowiązków na gruncie postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., II OSK 1133/16). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wbrew temu co podnosi autor zażalenia, bez znaczenia jest liczba dni uiszczenia wpisu po terminie, istotnym jest natomiast jedynie czy wpis został uiszczona w terminie do tego przewidzianym. Wobec tego wskazać należy, że powołane we wniosku okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu, bowiem jak już wyżej wskazano, instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżąca nie zadbała o właściwą organizację pracy i nie zapewniła prawidłowego przepływu informacji w Spółce, nie można zatem uznać, że zachowała należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw. Podsumowując, należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że w realiach niniejszej sprawy Spółka nie uprawdopodobniła, jakoby uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazała zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, wyklucza to możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.