III FZ 253/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 176/24 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 stycznia 2024 r., nr SKO.F/41.4/1571/2023/24147 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. postanawia 1) oddalić zażalenie; 2) sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 176/24 w ten sposób, że w miejsce słów: "po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2025 r." wpisać: "po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2025 r."; 3) sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 176/24 w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia zaskarżonego aktu administracyjnego "na postanowienie" wpisać prawidłowe oznaczenie "na decyzję".

Postanowieniem z 31 marca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 176/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił sprzeciw J. L. (dalej: skarżący) od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 grudnia 2024 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że 30 grudnia 2024 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W dniu 7 stycznia 2025 r. przesyłkę zawierającą odpis powyższego rozstrzygnięcia złożono w placówce pocztowej, a w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego umieszczono zawiadomienie o możności jej odbioru. Powtórnie uczyniono to w dniu 15 stycznia 2025 r., a 22 stycznia 2025 r. przesyłkę wydano skarżącemu. W piśmie wniesionym w dniu 29 stycznia 2025 r., skarżący sformułował sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego. Sąd I instancji odrzucił sprzeciw na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako wniesiony po upływie terminu. Wskazano, że podstawą tej kwalifikacji jest art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z adnotacjami operatora pocztowego przedmiotowa przesyłka była dwukrotnie awizowana: po raz pierwszy – 7 stycznia 2025 r., powtórnie – 15 stycznia 2025 r., a 22 stycznia 2025 r. wydano ją skarżącemu. Zdaniem Sądu I instancji oznacza to, że czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., upłynął z dniem 21 stycznia 2025 r., a doręczenie należało uznać za dokonane właśnie w tym dniu. W związku z tym, skarżący mógł wnieść sprzeciw najpóźniej 28 stycznia 2025 r., a ponieważ uczynił to dnia następnego, czyli po terminie, sprzeciw ten należało odrzucić na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. Pismem z 29 kwietnia 2025 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i wyeliminowanie z obiegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja tzw. fikcji doręczenia polega na tym, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy (art. 73 § 1 p.p.s.a). Jednocześnie dokonuje się zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się wówczas za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Nie ulega zatem wątpliwości, że już z samego brzmienia § 1 i § 4 art. 73 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia (awizo – opatrzonego datą i podpisem doręczającego). Od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby w niniejszej sprawie bieg siedmiodniowego terminu do złożenia sprzeciwu. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania (vide: postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04). Domniemanie z art. 73 p.p.s.a. nie odnosi się też tylko do sytuacji, w której przesyłka w ogóle nie została odebrana. Omawianego domniemania rzeczywiście nie będzie można zastosować, gdy adresat odbierze przesyłkę w ciągu 14 dni, o których mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. (wobec faktu doręczenia nie trzeba będzie go domniemywać), ale gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, to art. 73 p.p.s.a. w dalszym ciągu będzie miał zastosowanie, a wynikające z tego przepisu domniemanie nie przestanie odnosić skutków prawnych. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa przesyłka zawierająca odpis rozstrzygnięcia starszego referendarza sądowego była pierwszy raz awizowana 7 stycznia 2025 r. i nie została odebrana w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli do 21 stycznia 2025 r. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem przyjął w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., że skuteczne doręczenie przesyłki zostało dokonane 21 stycznia 2025 r., a w związku z tym sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego powinien być złożony do dnia 28 stycznia 2025 r. włącznie. Tymczasem skarżący wniósł sprzeciw 29 stycznia 2025 r., a więc po upływie 7-dniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Sąd I instancji zasadnie zatem odrzucił sprzeciw skarżącego, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 166 p.p.s.a. powyższy przepis znajduje odpowiednio zastosowanie do postanowień. W niniejszej sprawie w sentencji zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał błędną datę posiedzenia niejawnego oraz jako rodzaj zaskarżonego aktu wskazał postanowienie organu zamiast decyzji. W związku z powyższym zaistniała potrzeba sprostowania sentencji zaskarżonego postanowienia, o czym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 i 3 sentencji.