III FZ 253/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Go 451/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 13 października 2022 r. nr SKO-3418/687-P/22 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 451/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. [...] z siedzibą w W. Oddział Regionalny w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 13 października 2022 r. nr SKO-3418/687-P/22 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. oddalił w całości skargę A. [...] z siedzibą w W. Oddział Regionalny w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 24 marca 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. W motywach pełnomocnik wyjaśniła, że na krótko przed rozprawą dostała polecenie uczestniczenia w rozprawie. Polecenie to, z uwagi na fakt, że strona od początku występowała samodzielnie, odebrała jako obowiązek uczestniczenia tylko w rozprawie. Po rozprawie i publikacji wyroku pełnomocnik przekazała stronie akta sprawy i poinformowała o wyroku z przekonaniem, że strona przy dalszych czynnościach będzie w postępowaniu występowała samodzielnie. Dodała, że nie jest pracownikiem skarżącej, lecz świadczy pomoc na dyżurach w ramach obsługi prawnej zewnętrznej. Po rozprawie w siedzibie strony pełnomocnik była jeszcze tylko 17 i 20 lutego 2023 r., a od 21 lutego 2023 r. do 12 marca 2023 r. nie miała dyżurów, bowiem od 23 lutego do 9 marca 2023 r. przebywała poza granicami kraju (na tę okoliczność przedstawiła bilety lotnicze/rezerwacje lotów). Pełnomocnik wyjaśniła, że w dniu 16 lutego 2023 r. brała także udział w rozprawie ze skargi tej samej skarżącej o sygn. akt I SA/Go 466/22. Również w tej sprawie udzielone jej pełnomocnictwo uznała jako pełnomocnictwo do udziału w rozprawie. Odpis wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Go 466/22 wpłynął do strony 9 marca 2023 r., a pełnomocnik dowiedziała się o nim 17 marca 2023 r. podczas dyżuru. Wtedy też ustaliła, że Skarżąca, wydając jej polecenie udziału w obu sprawach, przyjęła, że od tej chwili jest pełnomocnikiem w tym postępowaniu. Strona była w przekonaniu, że radca prawny jest pełnomocnikiem i że w terminie złoży wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Składając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik strony wniosła o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie, wskazał, że w spawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w okresie, gdy biegł termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a treść zawartego w aktach sprawy pełnomocnictwa przesądza o istnieniu umocowania do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 12 kwietnia wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a.") poprzez wskazanie przez sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 16 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tych przepisów, konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych osób, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, LEX/el. 2018, komentarz do art. 87 P.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację, która uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Podkreślić należy, że dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy choćby lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności procesowych. . Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim trafnie ocenił, iż nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odniesieniu do argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu należy zauważyć, że z treści pełnomocnictwa z 15 października 2018 r. złożonego na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. r., wynika umocowanie radcy prawnego R. S. do "reprezentowania A. [...] w W. Oddział Regionalny w Z. we wszystkich procesach i postępowaniach sądowych, w których A. [...] jest stroną lub uczestnikiem, jak również do zastępowania w sądach lub organach administracyjnych oraz w sądowych postępowaniach egzekucyjnych"(k. 66 akt sądowych). Treść art. 36 P.p.s.a. daje podstawę do wyróżnienia pełnomocnictwa ogólnego - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi (pkt 1), do prowadzenia poszczególnych spraw (pkt 2), do niektórych tylko czynności w postępowaniu (pkt 3). Zakres pełnomocnictwa ogólnego i pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności, natomiast pełnomocnictwo do niektórych czynności upoważnia pełnomocnika do dokonania konkretnej, oznaczonej w pełnomocnictwie czynności albo wielu czynności określonego rodzaju. Pełnomocnik przy pierwszej czynności procesowej obowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 P.p.s.a.). Po dokonaniu analizy zawartego w aktach sprawy pełnomocnictwa w zestawieniu z treścią przytoczonych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny jako chybioną ocenia argumentację pełnomocnika strony, który wywodzi, że pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, iż uprawniony jest jedynie do reprezentowania Skarżącej na rozprawie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że akta niniejszej sprawy nie zawierają dokumentu określającego węższy zakres umocowania. Należy także zauważyć, że ewentualny fakt umocowania pełnomocnika do reprezentowania Strony wyłącznie na rozprawie, nie stanowi automatycznie okoliczności uzasadniającej przywróceniem terminu w okolicznościach procesowych niniejszej sprawy. W takiej sytuacji to sama Strona, zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a., byłaby zobowiązana do złożenia stosownego wniosku, a nieporozumienia pomiędzy stroną a jego pełnomocnikiem dotyczące podziału obowiązków w prowadzeniu sprawy sądowoadministracyjnej nie można uznać za przeszkodę obiektywnie uniemożliwiającą dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym, pomimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań. Reasumując, trafnie orzekł sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.