III FZ 224/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 824/23, w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji obu instancji w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr SKO.410.48.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Człuchów z dnia 2 lutego 2023 r. nr FE.3120.2.2022.

Zaskarżonym postanowieniem z 12 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 824/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił G. Sp. z o.o. z siedzibą w J. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 kwietnia 2023 r. nr SKO.410.48.2023, oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Człuchów z 2 lutego 2023 r. nr FE.3120.2.2022, obu w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie Strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowych obu instancji z uwagi na trudną sytuację spowodowaną katastrofą budowlaną z 15 lipca 2021 r., na skutek której zaprzestano użytkowania biogazowni. Biogazownia nie funkcjonowała do 22 lutego 2023 r. Straty finansowe spowodowane katastrofą budowlaną oszacowane zostały na minimum 4.000.000 zł. Skarżąca wskazała, że egzekucja należności objętej zaskarżoną decyzją spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, która może doprowadzić do upadłości spółki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Strony złożone w sprawie wyjaśnienia i dokumenty dołączone do wniosku nie potwierdzały, jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia kwoty 186.304 zł wraz z odsetkami za zwłokę mogło doprowadzić do tak dalece idących skutków, na które wskazano we wniosku. Sąd podkreślił, że Skarżąca ograniczyła się do wskazania, jakoby na skutek zaistnienia w 2021 r. katastrofy budowlanej wpadła w problemy finansowe, nie dowodząc, skąd wywodzi wysokość strat na poziomie 4.000.000 zł. Sąd dokonał oceny przedłożonych przez Spółkę dokumentów, uznając, że sytuacja majątkowa i jej możliwości płatnicze nie uzasadniają celowości wydania rozstrzygnięcia w zakresie ochrony tymczasowej. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 31 października 2023 r. Skarżąca zakwestionowała postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, względnie merytorycznego rozpoznania wniosku poprzez wstrzymanie wykonania decyzji obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Celem wypełnienia przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, który to obowiązek procesowy ustawowo obciąża wnioskodawcę. W świetle rozpoznawanej sprawy szczególnego znaczenia nabiera okoliczność, że hipoteza normy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek zawartych w jej treści. Uprawdopodobnienie określonych racji, określane jako ułatwione postępowanie dowodowe zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia strony o danym fakcie. Ocena, czy w realiach konkretnego postępowania uprawdopodobnienie w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu, który nie będąc związany twierdzeniami wniosku, korzystając z przyznanej ustawowo dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, winien podjąć decyzję, czy w świetle prezentowanych twierdzeń strony uznaje za spełnione przesłanki zawarte w hipotezie określonego przepisu. Kwestia stopnia uprawdopodobnienia racji jest przez ustawodawcę poddana relatywizacji dokonującej się przez uwzględnienie kontekstu faktycznego sprawy, na kanwie której dochodzi do oceny możności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W omawianym zakresie nie wypracowano uniwersalnego, jednolitego standardu uprawdopodobnienia, a sąd orzekający każdorazowo zmuszony jest do swobodnego, niemniej nie dowolnego, realizowania wspomnianego zakresu uprawnień w toku oceny stopnia przekonywania oferowanych przez wnioskodawcę twierdzeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji wniosek Skarżącej zawarty w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne zawierał argumentację pozwalającą na sięgnięcie do dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. i zastosowanie ochrony tymczasowej. Strona uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek umożliwiających i uzasadniających zastosowanie środka ochrony, o którym mowa we wskazanym przepisie, nie ograniczając się do ogólnych wywodów na temat istoty wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Oceny możliwości płatniczych podatnika będącego przedsiębiorcą winno się dokonywać z uwzględnieniem zasad rachunkowości, w świetle której wysokość przychodów nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, a także przez wzgląd na konieczność posiadania przez podmiot środków, w tym trwałych, niezbędnych do kontynuowania przedsięwzięć gospodarczych celem uniknięcia ryzyka zwalniania pracowników w przypadku przedsiębiorcy będącego pracodawcą czy ogłoszenia upadłości. Z dokumentów finansowych przedstawionych przez Skarżącą oraz zawartej we wniosku argumentacji wynika realna możliwość upadku przedsiębiorstwa z uwagi na wymiar należności i niepewność uzyskania kredytu. We wniosku wskazano, że na terenie biogazowni prowadzonej przez Stronę miała miejsce katastrofa budowlana polegająca na nagłym zniszczeniu zbiorników fermentacyjnych. Należy uznać, że zdarzenie to miało istotne znaczenie z perspektywy działalności przedsiębiorstwa. Proces odbudowy biogazowni zakończył się uruchomieniem procesu technologicznego 22 lutego 2023 r., jednak biogazownia pozostaje wciąż na etapie rozruchu technologicznego. W świetle przedstawionych dokumentów finansowych oraz katastrofy budowlanej, której skutki pozostają nadal odczuwalne przez Stronę, nie można wykluczyć, że egzekucja należności pieniężnej wynikającej z zaskarżonej decyzji mogłaby doprowadzić do pogorszenia sytuacji materialnej Skarżącej, co z kolei mogłoby doprowadzić do konieczności ogłoszenia upadłości. Należy zgodzić się co do zasady z ogólnym stwierdzeniem, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie jest możliwy późniejszy zwrot spełnionego czy wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego. Skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne, a sama wysokość należności do zapłaty nie jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą sięgnięcie do dyspozycji normy zawartej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie jednak winno się dostrzec, że skutków zapłaty należności pieniężnej, szczególnie o dużej wartości, nie można rozpatrywać w oderwaniu od sytuacji finansowej, w której w danym momencie znajduje się podatnik. Z wiedzy znanej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wynika, że łącznie z zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją w obrocie prawnym pozostają wydane wobec Skarżącej inne decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za kolejne lata podatkowe, których łączna wysokość w powiązaniu z aktualnie poddaną pod rozstrzygnięcie instancyjne tutejszego Sądu, w stosunku do osiąganych przez Spółkę zysków z prowadzonej działalności, w sytuacji konieczności nagłego uregulowania, stanowiłaby ryzyko utraty płynności finansowej, a w konsekwencji zakończenia działalności. W świetle przywołanych okoliczności – również powszechnie znanych Sądowi pierwszej instancji oraz Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na obecnym etapie kontroli i niewymagających odrębnego dowodu – argumentację prezentowaną przez Skarżącą na etapie wniosku inicjującego postępowanie wpadkowe, w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, należało uznać za wystarczającą do oceny spełnienia przesłanki ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie decyzji obu instancji.