III FZ 223/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. T. i W. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 612/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. T. i W. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 maja 2023 r. nr KO.400.172.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 612/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie ze skargi O. T. i W. I. (dalej: Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO) z dnia 30 maja 2023 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). WSA podkreślił, iż Skarżący nie przedstawili żadnej argumentacji, którą sąd mógłby poddać pod rozwagę. Tym samym Sąd nie dysponuje uzasadnieniem, którego obiektywna ocena pozwoliłaby na rozstrzygnięcie, czy spełnione są przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku. Wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby ocenić jego aktualną sytuację majątkową oraz oszacować rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu lub czynności. WSA wyjaśnił iż podniesione przez Skarżących argumenty wskazujące na konieczność uwzględnienia zarzutów skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jako dotyczące oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogą być brane pod uwagę przez sąd rozpoznający wniosek. Przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Na powyższe postanowienie Skarżący złożyli zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów z uwagi na zaistniałą konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości na okoliczność trudnej sytuacji finansowej Skarżących, niekorzystnych rokowań finansowych Skarżących na przyszłość, trudnej sytuacji życiowej-geopolitycznej, administracyjnej i edukacyjnej. Zawnioskowali o zmianę ww. postanowienia przez uwzględnienie wniosku i wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, alternatywnie o uchylenie postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności oraz przedłożonych dowodów, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, z 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 433/10, z 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 518/14; CBOSA). Przy tym sąd rozpoznający tego rodzaju wniosek musi mieć na uwadze, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawnych. Oznacza to, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, gdy wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Jak wynika z powyższego, jeśli strona oczekuje uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to powinna przedłożyć na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji dowody poświadczające wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest właściwym momentem przedłożenie takich dowodów na etapie postępowania zażaleniowego. Zażalenie służy bowiem zainicjowaniu kontroli legalności orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny realizując swoje funkcje kontrole bierze pod uwagę materiał dowodowy, którym dysponował Sąd pierwszej instancji, a w sprawie takiej jak niniejsza – jest nim przedłożony przez stronę. Zważywszy na zawarte w zażaleniu wnioski dowodowe, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, lecz (jak już powiedziano), wyłącznie kontroluje zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji, o czym powinien wiedzieć profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Skarżących, tak jak i o tym, na którym etapie postępowania sądowego powinny być przedłożone dowody. Tymczasem ilość wniosków dowodowych zamieszczonych w zażaleniu wskazuje, że według pełnomocnika Skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny powinien ponownie merytorycznie rozpatrzyć wniosek Skarżących. Trudno inaczej odczytywać cel tych wniosków, mając na uwadze, że dowody złożone dopiero na etapie postępowania zażaleniowego nie mogą zaświadczać ani o nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia, ani nie mogą stanowić wskazania do jego uchylenia i przekazania wniosku do ponownego rozpoznania. Ponieważ zażądano przeprowadzenia dowodu z niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów, wyjaśnić też trzeba, że takie kserokopie nie mają mocy dowodowej, zatem nie są uwzględniane. Mając na uwadze, że na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji Skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., w tym nie przedłożyli stosownych dowodów, prawidłowo postąpił WSA odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.