III FZ 210/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 491/22 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 lipca 2022 r., nr 0601-IEE.711.165.2022.2. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 491/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wyłączenia od orzekania sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W.A., A.N. i G.W. w sprawie ze skargi B.B. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 7 lipca 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Przedstawiając stan sprawy w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności obligujące Sąd do wyłączenia ww. sędziów od rozpoznawania tej sprawie. Sąd stwierdził, iż z wyjaśnień złożonych przez sędziów nie wynika, by istniały jakiekolwiek podstawy do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Podkreślił ponadto, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających jej subiektywnie pojmowanemu interesowi. Sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się strona skarżąca, orzekał w innej sprawie z jej udziałem i wydał niekorzystne dla niej orzeczenie, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego. Skarżąca pismem z 25 lutego 2023 r. zaskarżyła ww. postanowienie żądając uchylenia lub zmiany postanowienia tak by sędziowie, których dotyczy wniosek zostali wyłączeni od rozpoznania sprawy. Skarżąca podniosła, że w kolejnych orzeczeniach sędziowie sądu administracyjnego wydają wadliwie orzeczenia naruszające ustawy, co jest niedopuszczalne i świadczy o stronniczości sędziów, którzy w innych sprawach działali na szkodę Skarżącej. W jej ocenie sędziowie opierali wyroki na naruszających prawo działaniach, nie dopełnili obowiązku zgłoszenia naruszającej prawo działalności do organów ścigania, a także zabrali Skarżącej prawo do wypowiedzenia się w sprawach na rozprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa, służy zagwarantowaniu rozpoznania sprawy przez sąd w składzie utworzonym przez sędziów, którzy, nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mają związków z rozpoznawaną sprawą. Istota wyłączenia sędziego sprowadza się więc do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego też na podstawie art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) z mocy samej ustawy sędzia wyłączony jest w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Zgodnie z art. 18 § 2 p.p.s.a. powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Ponadto na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z kolei przepis art. 19 p.p.s.a. określa tak zwane względne przesłanki wyłączenia, stanowiąc, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziów WSA W.A., A.N. i G.W. na podstawie którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyłączenia z mocy ustawy. Wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do przesłanek zobiektywizowanych, tak, aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego do niej nastawienia sędziego (post. NSA z 28.1.2015 r., II OZ 40/15 - CBOSA). Dlatego też w żadnym razie przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić jego uczestnictwo w rozpoznawaniu innych spraw, nawet podobnych przedmiotowo, które zakończyły się wydaniem wyroków nie odpowiadających oczekiwaniom strony. Istotą postępowania sądowego jest rozstrzyganie zawisłego przed sądem sporu, z nieuniknioną konsekwencją w postaci uznania racji tylko jednej z tych stron przy jednoczesnym zanegowaniu stanowiska jej przeciwnika procesowego. Wyrażenie określonego poglądu prawnego nie może też być poczytane jako powstanie szczególnego stosunku osobistego, mogącego stanowić podstawę do poddawania w wątpliwość bezstronności sędziego przy orzekaniu w innych sprawach, także podobnych pod względem merytorycznym. Ponadto zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie Sędziowie, których wniosek dotyczy złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpatrywanej sprawie. Wskazać należy, że prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie uznał, że wniosek Skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. oddalił zażalenie Skarżącej.