III FZ 207/24

Dnia 23 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 571/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

UZASADNEINIE Postanowieniem z 19 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Po 571/23, w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podnoszone w uzasadnieniu wniosku przez skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, okoliczności takie jak wpływ ewentualnego postępowania egzekucyjnego na jego sytuację materialną, kwota zobowiązania, zawieszenie działalności, niezgodność z prawem decyzji, nie stanowią okoliczności spełniających przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie zostały również przedstawione żadne dokumenty wskazujące na aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego oraz nie uprawdopodobniono okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Należy wskazać, że wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem przez Sąd sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Poczynienie ustaleń w powyższym zakresie okazało się niemożliwe z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zarzucając mu naruszenie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie wykazał, żeby w stosunku do niego zachodziła którakolwiek z przesłanek ustawowych zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. co skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie, niekoniecznie ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania konsekwencji wynikających z wykonania decyzji. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których wielokrotnie podkreślano, iż podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (postanowienie NSA z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14; postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09; postanowienie NSA z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09). Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. winno odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (postanowienie NSA z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09; postanowienie NSA z 20 maja 2008 r., I FZ 229/08). Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie podołał ciążącemu obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W szczególności nie wymienił składników swego majątku, źródeł uzyskiwanych przychodów oraz wysokości ponoszonych wydatków czy ewentualnych innych zobowiązań niż zaległości podatkowe dochodzone na podstawie zaskarżonej decyzji. Nie zawarł także danych odnoszących się do wyników prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, sygnalizując jedynie, że na skutek zabezpieczenia rachunków bankowych i wierzytelności od kontrahentów, podjął decyzję o zawieszeniu tej działalności. Tymczasem dla zweryfikowania twierdzeń strony, że wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku skutkującym wystąpieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania, niezbędne było dysponowanie przez Sąd informacjami na temat jej sytuacji majątkowej. Niewystarczające było wskazanie w sposób ogólnikowy na skutek w postaci zawieszenia działalności gospodarczej, które według twierdzeń strony było konsekwencją zabezpieczenia rachunków bankowych. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. Każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, toteż należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Z istoty zatem obowiązku realizacji zobowiązań podatkowych powstałego w wyniku sporu administracyjnego wynika pewnego rodzaju dolegliwość i obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, który w przypadku nieposiadania środków na pokrycie zobowiązania winien podejmować czynności zmierzające do uregulowania należności podatkowych. Jakkolwiek przy tym trudna sytuacja finansowa w określonym stanie faktycznym przy szczególnych okolicznościach sprawy może stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 p.p.s.a., należy mieć na względzie, iż nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku jej wyczerpującego przytoczenia wraz z powołaniem się na stosowne dokumenty źródłowe. Wartym zwrócenia uwagi przy tym pozostaje, iż zaprezentowanej powyżej oceny nie mogły zmieniać argumenty podniesione w zażaleniu. Zażalenie stanowi jedno z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, którego istotą jest kontrola legalności wymienionych w p.p.s.a. postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania (vide: art. 194 p.p.s.a.). Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym implikowałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek, nie zaś sposób jego rozpoznania w pierwszej instancji, przekreślając sens instytucji dewolutywnego środka odwoławczego, co tym samym stanowiłoby obrazę przepisów p.p.s.a. konstytuujących ów środek (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, postanowienie NSA z 23 września 2010 r., II FZ 464/10). Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły po stronie skarżącej okoliczności uzasadniające wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji, toteż rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji należy ocenić jako prawidłowe, znajdujące oparcie w przepisach prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji